حجت الاسلام «قاسم خانجانی»، عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در گفت وگو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان گفت: درباره وجود حضرت رقیه سلام الله علیها چند شبهه مطرح شده که نیاز است توضیحاتی درباره آنها داده شود. یک بحث، اصل وجود دختری برای امام حسین علیه السلام در این سن و سال است با وجود دختران و فرزندان دیگر. یک شبهه درباره نام این دختر است و درباره آن اختلاف نظر وجود دارد. موضوع دیگر چگونگی شهادت این دختر است که مورد اشکال واقع شده است.
وی اظهارداشت: درباره اصل وجود حضرت رقیه سلام الله علیها و دختری با این سن و سال درست است که در منابع دسته اول به آن تصریح نشده اما با استفاده از برخی نقل ها بخصوص ماجرای صدا زدن و نام بردن از همسر و فرزندان امام حسین(ع) در روز عاشورا که در برخی منابع دسته اول مانند "مقتل ابی مخنف" ذکر شده به نظر می رسد اصل وجود دختری با همین نام "رقیه" جای تردید ندارد. به ویژه با توجه به این مسئله که در زبان و فرهنگ عربی داشتن چند نام و کنیه و لقب برای افراد یک امر عادی بوده و امروز هم است و لزوماً برای نام بردن از یک نفر از یک نام استفاده نمی کنند. بلکه گاهی از لقب استفاده می کنند گاهی از کنیه و گاه حتی ممکن است از نام دیگری استفاده کنند. به همین دلیل صرف نبودن نام رقیه در منابع دسته اول، به گونه ای که تصریح شده باشد حضرت اباعبدالله علیه السلام چند دختر داشتند و نام آنها نیز ذکر شده باشد و نام حضرت رقیه نیز در میان آنها باشد، این مجوزی برای انکار وجود مقدس حضرت رقیه سلام الله علیها نیست.
"فاطمه صغری" نام دیگر حضرت "رقیه" سلام الله علیها
عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه تصریح کرد: علاوه بر این بر اساس برخی از نقل ها "رقیه" همان "فاطمه صغری" است. در اصل تعداد فرزندان امام حسین علیه السلام و اینکه اسامی آنها چه بوده است، اختلاف نظر وجود دارد. در برخی نقل ها دختران آن حضرت را حضرت "سکینه"، حضرت "فاطمه کبری"، "فاطمه صغری" و "زینب" ذکر کرده و برخی منابع گفته اند "فاطمه صغری" همان حضرت "رقیه " است. چون "فاطمه کبری" آن دختر ۱۰ ساله امام حسین علیه السلام است که بعدها با فرزند امام مجتبی علیه السلام ازدواج می کند. حضرت سکینه هم که در آن زمان بزرگتر و ۱۳ یا ۱۴ ساله بوده اند و بعدها یک بانوی عالمه ادیب و سرشناس می شوند.
برخی نیز گفته اند "فاطمه صغری" همان "رقیه" است به قرینه شعری که معمولا بعنوان ذکر مصیبت نیز خوانده می شود که وقتی حضرت زینب سلام الله علیها با سر مبارک امام بر روی نی مواجه می شوند معروف است که حضرت با اشاره به سر مبارک امام می فرمایند: با این دختر کوچکت "فاطمه صغیره " صحبت کن که نزدیک است قلبش ذوب شودحجت الاسلام خانجانی در ادامه گفت: برخی نیز گفته اند "فاطمه صغری" همان "رقیه" است به قرینه شعری که معمولا بعنوان ذکر مصیبت نیز خوانده می شود که وقتی حضرت زینب سلام الله علیها با سر مبارک امام بر روی نی مواجه می شوند معروف است که حضرت با اشاره به سر مبارک امام می فرمایند: با این دختر کوچکت "فاطمه صغیره " صحبت کن که نزدیک است قلبش ذوب شود. و گفته شده که این شعر اشاره به حضرت رقیه سلام الله دارد که به او فاطمه صغری نیز گفته می شد. در مقابل فاطمه کبری که با پسر امام حسن علیه السلام ازدواج کرد.
وی خاطرنشان کرد: از این گذشته حداقل دو مورد در برخی منابع مانند "مقتل ابی مخنف" نقل شده که امام در روز عاشورا هنگام وداع با خیام، بانوان حرم را صدا کرده و فرمودند یا زینب یا ام کلثوم یا فاطمه یا رقیه آنجا رقیه را هم نام بردند که بعصی گفته اند این رقیه، دختر امام حسین علیه السلام نیست و او را همسر مسلم دانسته اند در حالی که وقتی امام همسر و خواهر و دختران خود را مورد خطاب قرار داده اند که با آنها خداحافظی و وداع کنند جایی ندارد که این رقیه، فرد دیگری غیر از دختر حضرت باشد الا این که در برخی چاپ های مقتل ابی مخنف این نام به این شکل نیست و شاید همین مسئله باعث شده برخی بگویند که چنین دختری نبوده اما در برخی چاپ ها وجود دارد.
شهید مطهری و شبهات مطرح درباره حضرت رقیه سلام الله علیها
عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در ادامه بیان کرد: برخی انکار وجود حضرت رقیه سلام الله علیها را به بعضی از بزرگان و علما به ویژه شهید مطهری منسوب کرده اند. در حالی که آنچه از شهید مطهری در این زمینه نقل کرده و آن را به کتاب حماسه حسینی ارجاع می دهند اصولا در کتاب حماسه حسینی وجود ندارد، بلکه در یادداشت های شهید مطهری چنین چیزی دیده می شود. اهل تحقیق و پژوهش می دانند که یادداشت ها قابل استناد نیست. چون شخص من هم ممکن است یک شبهه و اشکالی را که در جامعه مطرح است یادداشت کنم تا درباره آن تحقیق کنم و آنچه یادداشت کرده ام به معنای اعتقادات من نیست که اگر بعدها کسی یادداشت های من را دید بگوید فلانی این موضوع را رد یا انکار کرده و قبول ندارد. چنین چیزی قابل استناد نیست.
وی خاطرنشان کرد: شهید مطهری نیز با توجه به اینکه به شهادت رسیدند فرصتی برای بررسی این موضوع نیافتند و فقط این مختصر را که به عنوان شبهه یادداشت کرده اند نمی توان نظر ایشان تلقی نموده و استناد کرد که ایشان این موضوع را رد کرده است.
حجت الاسلام خانجانی گفت: شبهه دیگری که برخی مطرح می کنند این است که اولین کتابی که نام حضرت "رقیه" در آن ذکر شده با گزارش تاریخی که ایشان دختر حضرت اباعبدالله علیه السلام است (یعنی بدون درنظر گرفتن ماجرای صدا زدن و ندای امام در روزعاشورا برای وداع با بانوان حرم) کتاب "کامل بهایی" نوشته طبری شیعی است که عمادالدین طبری متوفای قرن ۷ این کتاب را برای یکی از والیان آن زمان بنام "بهاء الدین محمد" نگاشته و نام کتاب را "کامل بهایی" قرار داده است. در حالی که ایشان نیز از منبع دیگری به نام "الحاویه فی مثالب المعاویه" از قاسم بن محمد مأمونی استفاده کرده است.
نظر شما