خبرگزاری شبستان، گروه دین و اندیشه، مراسم یادبود شهید علی لاریجانی همراه با رونمایی از کتاب «چنین گفت مجتهد؛ فلسفه روایتی از دکتر کریم مجتهدی» به قلم شهید لاریجانی، با حضور جمعی از استادان دانشگاه و چهره‌های علمی صبح امروز در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار شد.
در این مراسم، استادان و چهره‌های حاضر با بیان خاطرات و دیدگاه‌های خود درباره شخصیت علمی، فلسفی، اخلاقی و سیاسی شهید علی لاریجانی، به تشریح ابعاد مختلف زندگی و فعالیت‌های وی پرداختند.
طالب‌زاده: شهید لاریجانی پیوند علمی خود را با گروه فلسفه حفظ کرد
طالب‌زاده، مدیر گروه فلسفه دانشگاه تهران، در این مراسم گفت: پیش از این، به نمایندگی از گروه فلسفه، برای عرض احترام و تسلیت به منزل شهید لاریجانی رفتیم و منتظر فرصتی مناسب بودیم تا از طرف گروه فلسفه نیز مراسم بزرگداشتی برگزار کنیم که این فضا فراهم شد.
وی افزود: دکتر لاریجانی استاد برجسته و محبوب گروه فلسفه بودند. شهید لاریجانی، علاوه بر همه مشغله‌هایی که داشتند، پیوند علمی خود را با گروه حفظ کردند و کلاس‌های پرباری داشتند. ایشان حمایت مالی نیز از گروه داشتند و بازسازی فضای جدید گروه از یادگارهای حمایت مالی شهید بود.
مدیر گروه فلسفه دانشگاه تهران ادامه داد: شهید لاریجانی پس از دهه‌های متمادی فعالیت در عالی‌ترین سطوح اجرایی کشور، با ژرف‌اندیشی به مشکلات کشور پی بردند و با دقت در این مشکلات، به‌واسطه ژرف‌اندیشی فلسفی خود به نظریه‌ای فلسفی رسیدند و این نظریه را در کتابی پرداختند.
طالب‌زاده با اشاره به توجه شهید لاریجانی به عدالت اجتماعی و بنیاد سیاسی حکمرانی، اظهار کرد: جا دارد در جلسات دیگر به این نظریه پرداخته شود.
حدادعادل: شهید لاریجانی در عرصه فرهنگ، سیاست و علم فعال بود
در ادامه، غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با تسلیت شهادت رهبر شهید، خانواده ایشان و شهدای جنگ تحمیلی گفت: سابقه آشنایی من با دکتر لاریجانی بیش از ۵۰ سال است. در نیمه اول دهه ۵۰، زمانی که من معلم دانشگاه شریف بودم، شهید لاریجانی دانشجو بودند و به‌دلیل نزدیکی فکری، دوستی ما آغاز شد.
وی افزود: پیوند خانواده ایشان با شهید مطهری باعث تقویت روابط ما شد؛ زیرا در آن سال‌ها من شاگرد شهید مطهری بودم. ایشان تصمیم گرفتند رشته خود را به فلسفه تغییر دهند. هنگامی که من از دانشگاه شریف به دانشکده ادبیات آمدم، از دوره کارشناسی تا دکتری در خدمت ایشان بودم. پایان‌نامه ایشان فلسفه ریاضی را از نظر کانت بود که تشریح می‌کردند و من استاد راهنمای وی بودم. ما ۱۲ سال اختلاف سنی داشتیم.
حدادعادل با ترسیم تصویری از شخصیت شهید لاریجانی اظهار کرد: ایشان متدین و مؤمن بودند و در عرصه سیاست پاک‌دامن و پاک دست بودند. اهل تهجد بودند و حتی مخالفان سیاسی ایشان نیز در این موارد اتفاق‌نظر دارند. ایشان بسیار باهوش، باسواد، پرکار و صاحب‌اطلاع بودند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی ادامه داد: ایشان متولد نجف بودند، با زبان عربی آشنایی داشتند و از زبان انگلیسی استفاده می‌کردند. از نظر علمی صاحب‌نظر بودند، خوش‌سیما و خوش‌سخن بودند و با دنیای معاصر خود ارتباط داشتند.
وی گفت: هنگامی که با شخصیت‌های خارجی مواجه می‌شدند، از نظر علمی چهره‌ای موجه و مطلوب از فرزندان ایران بودند و باعث سرافرازی ملت می‌شدند.
حدادعادل با اشاره به فعالیت‌های شهید لاریجانی در عرصه‌های مختلف تصریح کرد: ایشان از ابتدای انقلاب تا لحظه شهادت، در سه عرصه فرهنگ، سیاست و انقلاب، و علم و دانش فعال بودند. در عرصه فرهنگ، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را اداره کردند و مسئولیت اداره صداوسیما را بر عهده داشتند. در عرصه علمی نیز حضورشان در دانشگاه مثبت و مفید بود و سعی کردند تدریس را ترک نکنند.
وی افزود: ایشان وجدان کاری داشتند و به بهانه مسئولیت سیاسی، از درس خود کم نمی‌گذاشتند. بسیار مقید بودند که دانشجو در کلاس معطل نشود و نکات متنوعی تدریس می‌کردند که نشان‌دهنده پویایی ذهن ایشان بود.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به فعالیت‌های سیاسی شهید لاریجانی گفت: ایشان در مجلس فعال بودند. در دوره‌ای، ما باهم رقابت داشتیم که به رفاقت تبدیل شد و سعی کردیم هر دو، به یک اندازه حفظ کنیم. وقتی رئیس مجلس شدند، برای ایشان دسته‌گل فرستادم. هرجا رقابت ما به اصل انقلاب ضربه می‌زد، آن را کنار می‌گذاشتیم و رفاقت داشتیم.
وی ادامه داد: پس از آن نیز همکاری ما دوستانه بود. در شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز کنار هم بودیم تا مفاهیم فرهنگ و دانشگاه را تحکیم کنیم. بعد از مجلس، ایشان به دانشگاه آمدند و درس بیشتری گرفتند، اما وظیفه سیاسی دیگری برای خود احساس کردند.
حدادعادل با اشاره به تحولات منطقه پس از شهادت سردار سلیمانی اظهار کرد: ایشان آینده را نگران‌کننده می‌دانستند و برای خود وظیفه‌ای قائل بودند. نظر ما این بود که شهید لاریجانی خوب است به ریاست دانشگاه تهران منصوب شوند تا از حضور ایشان در پیشانی آموزش عالی استفاده شود، اما ایشان موافقت نمی‌کردند.
وی افزود: ایشان گفتند من کار مهم‌تری برای خود می‌شناسم و در فعالیت کلان می‌توانم خدمت بیشتری انجام دهم.
حدادعادل با اشاره به صراحت لهجه و شجاعت شهید لاریجانی گفت: حضور ایشان، صراحت لهجه و شجاعتشان دیده شد و خداوند نیز پاداش ایشان را با شهادت داد. ایشان همراه با فرزند برومندشان به شهادت رسیدند. اگر دکتر لاریجانی عمر بیشتری داشتند، در نظر و عمل می‌توانستند به ملت ایران خدمت کنند. برای ایشان علو درجات را آرزو می‌کنم و امیدوارم جنگ با پیروزی عزتمندانه ایران به پایان برسد.
غفاری: شهید لاریجانی احساس تعهد اجتماعی بسیار زیادی داشت
حسین غفاری، استاد دانشگاه تهران، نیز با تسلیت به خانواده شهید لاریجانی گفت: روابط من با شهید لاریجانی را نمی‌توان با کلمات توصیف کرد. ما ۵۰ سال با هم رفیق بودیم. در سال ۵۲، در محضر استاد شهید مطهری بودم و در آن سال‌ها، به‌دلیل ارتباط ایشان با خانواده شهید مطهری، روابط ما آغاز شد؛ زیرا من شاگرد استاد بودم و ارتباطمان نزدیک شد.
وی افزود: زمانی که یک یا دو سال در صداوسیما مشغول بودم، مسئولیت صداوسیما به ایشان پیشنهاد شد. بعد از آن، ایشان در درس فلسفه شرکت می‌کردند و من توصیه کردم در رشته فلسفه ادامه تحصیل دهند که این دوره را بسیار قوی طی کردند. ایشان در زمینه سیاسی و اجتماعی نیز بسیار خوب عمل کردند.
غفاری ادامه داد: آنچه در این جلسه و در این زمان درباره ایشان احساس می‌کنم، تعهد اجتماعی بسیار زیاد ایشان است. وقتی پیشنهاد ریاست دانشگاه را ارائه دادم، از دکتر سیمایی تأیید ایشان را گرفتم. ایشان بر این نظر بودند که کشور با مسائلی روبه‌روست که باید در آنجا خدمت کرد.
این استاد دانشگاه تهران با اشاره به گفت‌وگوهای خود درباره انقلاب پس از وقایع سال ۱۴۰۱ گفت: در جلساتی درباره انقلاب مطالبی را مطرح می‌کردم که بعدها به‌صورت کتاب منتشر شد. این کتاب را به چند نفر از دوستان نزدیک دادم که یکی از آنها دکتر لاریجانی بود. ایشان خط‌به‌خط کتاب را تصحیح کردند و نظر دادند.
محقق داماد: زندگی شهید لاریجانی یک پرسش فلسفی درباره مسئولیت است
آیت‌الله محقق داماد در ادامه این مراسم گفت: ما در دانشگاه تهران و در گروه فلسفه گرد هم آمده‌ایم تا درباره شخصیتی سخن بگوییم که به نظر اینجانب، پیش از آنکه زندگی وی یک واقعه تاریخی باشد، یک پرسش فلسفی است؛ پرسشی درباره معنای مسئولیت، حقیقت و رابطه فرد با خیر عمومی.
وی افزود: در زندگی شهید باید این سؤال‌ها را مطرح کرد. تا جایی که من درک می‌کنم، شهید لاریجانی به این باور رسیده بود که عمل اخلاقی آن است که انسان وظیفه را نه بر اساس اجبار، بلکه به‌خاطر ارزش خود وظیفه انجام دهد؛ یعنی وظیفه آن‌قدر ارزش داشته باشد که انسان به آن عمل کند.
محقق داماد ادامه داد: این ویژگی در زندگی وی برای من متبلور بود. اخلاق در نظر ایشان، پیش از نمایش‌دادن و منتظر ستایش‌بودن، عین عمل است. بدون ستایش عمل می‌کرد و بدون آنکه منتظر باشد، عمل خود را نمایش دهد.
وی با اشاره به سکوت شهید لاریجانی در برخی مقاطع گفت: سکوت علی لاریجانی بیش از مقام سخن‌گفتن معنا داشت. ایشان نگران امنیت ملت بود و سکوتش عین بیان بود، بدون آنکه چیزی بیان کند.
این استاد دانشگاه تهران افزود: ایشان دوبار مورد ظلم قرار گرفت و مظلوم واقع شد، ولی سکوت کرد. سکوت ایشان باید سال‌ها توسط دوستانش تفسیر شود تا روشن شود چه معنایی داشت. زمانی که ماجرا از خود ایشان به خانواده رسید، باز هم سکوت کرد؛ اما معنای این سکوت حتماً تفسیر خواهد شد. چرا ظلم شد؟ مگر توهین به این خانواده روا بود؟
محقق داماد با اشاره به تلفیق سیاست اجرایی و خرد حکمی در شخصیت شهید لاریجانی اظهار کرد: ایشان سیاست اجرایی را با خرد حکمی آمیخته کرد و حکمت را به میدان آورد. حکمت عملی یعنی صبر، بردباری، تحمل و لبخند. وقتی در جلسات خصوصی، گزارشی از ستم به ایشان می‌دادم، با لبخند گزارش می‌دادند و این عین حکمت عملی ایشان بود.
وی با بیان خاطره‌ای از ارتباط خانوادگی خود با شهید لاریجانی گفت: خداوند استاد را غریق رحمت کند. بنده، خواستگاری شهید لا یجانی را انجام دادم. شهید مطهری فرمودند بهتر است خانواده ایشان را ببینیم و بعد از ان قرار شد شهید مطهری پاسخ بدهند. ایشان گفتند همان پاسخی را که به خانواده داده‌ام، به شما می‌دهم.
محقق داماد ادامه داد: وقتی ایشان آمدند، خانواده به من گفتند که ایشان زیادی جوان است. گفتم بله، سنشان کم بود، اما عقل پیری داشتند.
وی گفت: در روزگاری زندگی می‌کنیم که ارزش از عمل‌کردن به نمایش‌دادن تغییر کرده است. تسلیت به خانواده شهید مطهری و شهید لاریجانی، به یقین، از زیبایی و عظمت این مصیبت قاصر است؛ اما برای شما این افتخار در تاریخ باقی است که چنین گلی به ملت ایران تحویل دادید و برای امنیت و حفظ تمدن ایران، چنین شخصیتی را پرورش دادید.
علی مطهری: لاریجانی قوه عاقله انقلاب بود
علی مطهری، استاد دانشگاه تهران، با اشاره به شباهت نحوه شهادت دکتر لاریجانی و شهید مطهری گفت: شباهت شهادت دکتر لاریجانی با شهادت شهید مطهری قابل‌توجه بود. شهید مطهری یک ماه و نیم پس از انقلاب شهید شدند و دکتر لاریجانی زمانی به شهادت رسیدند که کشور به ایشان نیاز داشت.
وی افزود: شهید مطهری قوه عاقله انقلاب بود و می‌توانیم همین تعبیر را برای دکتر لاریجانی نیز به کار ببریم. قدرت تجزیه مسائل و قوه عقل در ایشان آشکار بود. قدرت تجزیه و تحلیل مسائل را داشتند و از تقوای الهی برخوردار بودند.
مطهری ادامه داد: کسی که تقوای الهی پیشه کند، خداوند می‌تواند راه تشخیص حق از باطل را به او نشان دهد. فرد معتدل باید این دو ویژگی را داشته باشد و تحت تأثیر تبعات و حملاتی که به او می‌شود، قرار نگیرد و در مسیر درست حرکت کند.
وی با اشاره به گرایش عرفانی شهید لاریجانی اظهار کرد: گرایش عرفانی ایشان مشهود بود و به دنبال اولیای الهی بودند. پدر همسر بنده یکی از عرفای بزرگ بود و آقای لاریجانی ایشان را رها نمی‌کردند. این نیز از ویژگی‌های ایشان بود.
استاد دانشگاه تهران با تأکید بر نقش اصلاح‌گرانه شهید لاریجانی گفت: ویژگی دیگر ایشان این بود که می‌توانیم وی را مصلح اجتماعی بنامیم. او قادر بود محبوبیت اجتماعی را فدای مسائل ملت کند و این معنای مصلح اجتماعی است.
مطهری با اشاره به موضع شهید لاریجانی در موضوع برجام اظهار کرد: ایشان تشخیص دادند که برجام به نفع کشور است و محکم ایستادند تا در مجلس تصویب شود. گرچه به تصویب مجلس نیاز نداشت، اما به هر حال ایشان این مسیر را دنبال کردند و بعد متهم شدند. با وجود اینکه مجلس نمی‌توانست آن را تغییر دهد، چقدر به ایشان تهمت زدند که خیانت کرده و برجام را در ۲۰ دقیقه تصویب کرده است.
وی با اشاره به برخی ویژگی‌های مدیریتی و سیاسی شهید لاریجانی گفت: ایشان آدم اجرایی و توانمندی بودند و به‌سرعت پیشرفت کردند. بسیار توانا بودند و اعتمادبه‌نفس داشتند. در مجلس هشتم با هم وارد مجلس شدیم. در مجلس هفتم، دکتر حداد رئیس مجلس بودند و نظر من این بود که ایشان رئیس مجلس بمانند تا دکتر لاریجانی بعداً برای ریاست اقدام کنند؛ اما دکتر لاریجانی با ورود به مجلس، نامزد ریاست شدند و ۱۳ سال رئیس مجلس بودند.
مطهری در ادامه با اشاره به ردصلاحیت‌های شهید لاریجانی گفت: در دوره دهم ماجراهایی داشتیم و ایشان دوبار ردصلاحیت شدند. ضمن اینکه دنبال حق خود بودند، از شورای نگهبان خواستند دلایل را اعلام کند و پس از پافشاری ایشان، دلایل به‌صورت مکتوب اعلام شد که دلایل واهی بود. ایشان نیز پاسخ دادند. در دوره بعد دوباره ایشان را رد کردند.
وی افزود: اکثر افراد در چنین شرایطی قهر می‌کنند یا به جمع مخالفان می‌پیوندند، ولی ایشان خود را حفظ کردند و به درد کشور خوردند.
استاد دانشگاه تهران با اشاره به آخرین دیدار خود با شهید لاریجانی گفت: به‌خاطر مسائل امنیتی، ارتباط زیادی نداشتیم. ۴۰ روز قبل از شهادت، ایشان سرزده و با مرتضی آمدند و نشستیم و صحبت کردیم. این دیدار پیش از جنگ رمضان بود.
مطهری ادامه داد: ایشان گفتند احتمال جنگ وجود دارد و دنبال این هستیم که جنگ نشود. انگار برای خداحافظی آمده بودند. همسر بنده به ایشان گفتند طبقه بالای خانه ما خالی است می‌توانند آنجا حضور داشته باشندکه من شوخی کردم و گفتم نیا، ما همه با هم شهید می‌شویم. این آخرین دیدار ما بود.
وی تأکید کرد: ترور و شهادت ایشان باید از نظر حقوقی پیگیری شود. شهید لاریجانی کوهنورد درجه‌یکی بودند.
وزیر علوم: عقل را باید بیشتر وارد سیاست کنیم
حسین سیمایی در مراسم یادبود شهید علی لاریجانی اظهار کرد: طی مدتی که عملکرد دکتر لاریجانی را در سمت معاون حقوقی وزیر علوم از نزدیک در صحن مجلس دیدم، وی را شخصیتی مودب، صبور با فراست و دانشمند و دارای نگاه ملی یافتم. در طول سالیان طولانی ریاست مجلس، با او بد اخلاقی ها شد اما کسی از او بد اخلاقی ندید. نکته جالب تر اینکه با وجود اینکه رشته تحصیلی وی فلسفه است اما دارای فهم حقوقی هم بود. وی در زیست سیاسی‌اش درجا نزد، تغییر کرد و رشد یافت و رو به بهبود و پختگی رفت.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، ادامه داد: بانک جهانی مولفه هایی را برای حکمرانی خوب برشمرده است، این مولفه‌ها حاکمیت قانون، مشارکت، شفافیت و زیربنای آنها یعنی عقلانیت است. عقلانیت ویژگی است که در علی لاریجانی خیلی برجسته بود. امروز احتمال خطای عقل کمتر شده است چراکه وقتی موضوعی را به عقلا می‌سپارید عقلا و اندیشکده‌ها و پژوهشکده‌ها این امر را تحلیل می‌کنند که تصمیم چه آثاری دارد؟
سیمایی گفت: در آمار نیز اثبات شده است عقل جمعی معصوم‌تر است و هرچه میزان مشارکت عقلا بالاتر رود احتمال خطا کمتر می‌شود. باید عقل را در سیاست بیش از آنکه اکنون هست وارد کرد. خیلی اوقات در سیاستگذاری با عقل جمعی چیزی را می‌فهمیم اما به آن اعتماد نمی‌کنیم.
وی تاکید کرد: شهید لاریجانی مظهر عقلانیت و سرمایه ملی بود. اسرائیل به خاطر ترس از عقلِ علی لاریجانی و وحشت از تاملات او، علی لاریجانی را به شهادت رساند. خوشا به حال او که به دست اشقی الاشقیاء کشته شد.
فرزند شهید لاریجانی: نباید نقش همسر شهید در زندگی و مسئولیت‌های ایشان نادیده گرفته شود
حجت‌الاسلام محمدرضا لاریجانی، فرزند شهید لاریجانی، نیز در این مراسم با یادآوری ویژگی‌های اخلاقی و علمی برادر شهید خود گفت: به‌خاطر ویژگی‌های اخلاقی و همتی که داشتند، در کار و علم خود خیلی زود به شکوفایی رسیدند.
وی افزود: در نقطه‌ای که اوج دلبستگی یک جوان به دنیاست، با فردی مواجه می‌شوید که تشخیص می‌دهد مسیر درست، دفاع از کشور و اسلام است و برای این مسیر از همه‌چیز می‌گذرد؛ از کار، مهارت، زندگی و خانواده. او این مسیر را آگاهانه انتخاب می‌کند و در آن گام برمی‌دارد. ما روایتگر زندگی چنین جوانی هستیم و ثمره آن را شاهد بودیم.
فرزند شهید لاریجانی ادامه داد: حیفم آمد یادی از ایشان نشود. همان‌طور که باید به نقش شهید لاریجانی پرداخت، باز هم می‌دانم که باید به نقش همسر ایشان نیز نگریست.
وی با اشاره به دوران کودکی دکتر لاریجانی گفت: ما در ایام کودکی دکتر، در دهنگمان بزرگ شدیم و ایشان از همان زمان متمایز بودند. ما می‌فهمیدیم با شخصیتی متمایز طرف هستیم که این موضوع به‌خاطر نوع تعاملات والده بود.
محمدرضا لاریجانی اظهار کرد: ایشان بسیار فراتر از نقش همسری، نقش ایفا می‌کردند و بسیاری از مسئولیت‌های مرد را بر دوش می‌کشیدند. انگار وظیفه خود می‌دانستند این مسئولیت را فراتر از عرف انجام دهند. سبک عملی ایشان نشان می‌داد که با شخصیتی متفاوت مواجه هستیم.
وی در پایان گفت: موارد متعددی پیش می‌آمد که بچه‌ها می‌گفتیم خودمان مسائل را حل می‌کنیم و بگذاریم ذهن پدر متمرکز بماند. وقتی فردی به این ویژگی می‌رسد، نباید نقش یار وفادار او را نادیده گرفت.
نظر شما