شبستان

به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از ایلام، یکی از مهم‌ترین آسیب‌هایی که می‌تواند عبادت را از حقیقت خود تهی کند، تبدیل شدن آن به یک عادت روزمره و انجام دادن آن صرفاً برای رفع تکلیف است؛ موضوعی که رهبر شهید آیت‌الله خامنه‌ای سال‌ها پیش در یکی از جلسات شرح حدیث خود با نگاهی عمیق و تربیتی به آن پرداختند.

ایشان در جلسه شرح حدیث، همزمان با درس خارج فقه در تاریخ ۲۲ فروردین ۱۳۸۵ و با استناد به حدیثی از کتاب ارزشمند مکارم‌الاخلاق، نماز را راه ارتباط مستقیم انسان با خداوند توصیف کردند و فرمودند:

«إنک ما دمت فی الصلاة فإنک تقرع باب الملک الجبار، ومن یکثر قرع باب الملک یفتح له.»

رهبر شهید با تبیین این حدیث بیان کردند که انسان تا زمانی که در نماز ایستاده است، در حقیقت بر درگاه خداوند متعال می‌کوبد؛ همان خداوندی که مالک مطلق جهان، صاحب قدرت بی‌پایان و سرچشمه همه رحمت‌هاست. اگر این کوبیدن با ایمان، اخلاص و استمرار همراه باشد، وعده الهی آن است که این در، سرانجام به روی بنده گشوده خواهد شد.

ایشان با اشاره به ادبیات عرفانی فارسی، برای تقریب این مفهوم به ذهن مخاطبان، بیتی از مولانا در دفتر سوم مثنوی معنوی را یادآور شدند:

«گر کوبی دری، عاقبت زان در برون آید سری.»

رهبر شهید تأکید کردند که این مضمون، ترجمان همان حقیقتی است که در روایت اسلامی نیز بیان شده است؛ اینکه هیچ روی آوردن صادقانه‌ای به درگاه الهی بی‌پاسخ نمی‌ماند و هیچ دعا، عبادت و نمازی که از عمق جان برخاسته باشد، نزد خداوند بی‌اثر نخواهد بود.

ایشان در ادامه، یکی از مهم‌ترین آفات عبادت را «نماز برای رفع تکلیف» دانستند و تصریح کردند که اگر انسان تنها برای آنکه وظیفه شرعی خود را انجام داده باشد، نماز بخواند، از حقیقت این عبادت فاصله گرفته است. به گفته ایشان، نماز قرار نیست تنها تکلیفی باشد که از دوش انسان برداشته شود؛ بلکه فرصتی است برای ساختن روح، آرام کردن دل، پالایش جان و نزدیک شدن به خداوند.

رهبر شهید با تأکید بر اینکه نماز، دیدار روزانه بنده با پروردگار است، خاطرنشان کردند که اگر این دیدار بدون توجه، بدون حضور قلب و تنها از سر عادت انجام شود، طبیعی است که آثار تربیتی، اخلاقی و معنوی آن نیز در زندگی انسان نمایان نخواهد شد. در مقابل، هر اندازه حضور قلب، معرفت و توجه انسان در نماز بیشتر باشد، بهره او از این عبادت نیز عمیق‌تر خواهد بود.

ایشان همچنین یادآور شدند که بسیاری از انسان‌ها از خود می‌پرسند چرا نماز، آن‌گونه که در آیات و روایات آمده، مانع گناه، اضطراب و لغزش نمی‌شود؛ در حالی که پاسخ این پرسش را باید در کیفیت نماز جست‌وجو کرد. نمازی که تنها به الفاظ و حرکات ظاهری محدود شود، نمی‌تواند همه آثار وعده داده شده را به همراه داشته باشد، اما نمازی که با حضور قلب و توجه به عظمت خداوند اقامه شود، انسان را به تدریج از آلودگی‌ها دور کرده و به آرامش، امید و استقامت می‌رساند.

رهبر شهید در این جلسه، مخاطبان را به استمرار در این «کوبیدنِ درِ خانه خدا» دعوت کردند و تأکید داشتند که همان‌گونه که انسان برای رسیدن به خواسته‌های دنیوی بارها تلاش می‌کند و از کوشش دست نمی‌کشد، در مسیر بندگی نیز باید با صبر، امید و اخلاص، ارتباط خود را با خداوند حفظ کند؛ زیرا درِ رحمت الهی بر روی بنده‌ای که با صدق نیت و عشق به سوی او می‌رود، هرگز بسته نخواهد ماند.

پیام اصلی این سخنان آن است که نماز، بیش از آنکه یک وظیفه باشد، یک فرصت است؛ فرصتی برای گفت‌وگوی بی‌واسطه با خالق هستی. اگر این فرصت تنها به رفع تکلیف تقلیل یابد، انسان از برکات عظیم آن محروم خواهد شد؛ اما اگر نماز با حضور قلب، معرفت و عشق اقامه شود، می‌تواند منشأ تحول در اخلاق، رفتار، تصمیم‌ها و سبک زندگی انسان باشد و او را به آرامشی برساند که هیچ پناهگاهی جز یاد خدا قادر به بخشیدن آن نیست.