به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از مسلمون حول العالم، لهستان از مساجد تاریخی چوبی با مناره‌های کوچک و هلال‌های برافراشته تا مراکز اسلامی مدرن و قبرستان‌های کهن، میراثی از حضور مسلمانان تاتار را در خود جای داده است؛ میراثی که بیش از شش قرن از تاریخ حضور این جامعه و تلاش آن برای حفظ هویت دینی و فرهنگی‌اش حکایت دارد.
این بناها بازتابی از تنوع میراث اسلامی در لهستان هستند و نشان می‌دهند که مساجد و مراکز دینی همچنان در برگزاری آیین‌های مذهبی، آموزش آموزه‌های اسلامی و حفظ حافظه تاریخی جامعه مسلمان این کشور نقش دارند.
صدمین سال تأسیس اتحادیه دینی اسلامی
به مناسبت صدمین سالگرد تأسیس اتحادیه دینی اسلامی جمهوری لهستان (۱۹۲۵ تا ۲۰۲۵)، شورای دینی اسلامی در ورشو مجموعه‌ای از تابلوهای تصویری و معرفی با عنوان «مساجد و نمازخانه‌ها در لهستان» منتشر کرده است.
این مجموعه شماری از مساجد تاریخی و مراکز اسلامی وابسته به اتحادیه را معرفی می‌کند و به تاریخچه، ویژگی‌های معماری و نقش دینی و فرهنگی آنها می‌پردازد. تابلوها با ترکیب تصاویر و اطلاعات تاریخی به زبان‌های لهستانی و انگلیسی، میراث اسلامی مسلمانان تاتار و روند شکل‌گیری و توسعه نهادهای دینی آنان را به نمایش می‌گذارند.
اتحادیه دینی اسلامی در نظام حقوقی لهستان جایگاه ویژه‌ای دارد. رابطه این نهاد با دولت بر اساس قانونی مستقل تنظیم می‌شود که در ۲۱ آوریل ۱۹۳۶ به تصویب رسیده و همچنان اعتبار دارد. این قانون، جایگاه حقوقی اتحادیه و ساختار نهادها و تشکیلات دینی و اداری آن را مشخص می‌کند.
بر اساس این قانون، منصب مفتی جمهوری لهستان نیز به رسمیت شناخته شده است. این مسئولیت را مفتی توماش میشکیویچ، رئیس شورای عالی اسلامی، بر عهده دارد.
مساجد تاریخی و مراکز اسلامی
در میان بناهای وابسته به اتحادیه، مساجد تاریخی کروشینیانی و بوهونیکی جایگاه برجسته‌ای دارند. ریشه این دو مسجد به استقرار مسلمانان تاتار در منطقه در سال ۱۶۷۹ بازمی‌گردد. معماری سنتی چوبی و مناره‌های کوچک این مساجد، آنها را به نمادهایی از میراث اسلامی تاتارها تبدیل کرده است.
در شهر گدانسک نیز مسجد جمال‌الدین افغانی قرار دارد که در سال ۱۹۹۰ افتتاح شد. این مسجد دارای گنبد و مناره‌ای به ارتفاع ۳۵ متر است.
در ورشو پایتخت لهستان، مسجد و مرکز فرهنگی اسلامی واقع در خیابان ویرتنیتچا، پلاک ۱۰۳، علاوه بر نمازخانه، امکانات آموزشی و فرهنگی نیز دارد. مدیریت این مجموعه بر عهده جماعت دینی اسلامی ورشو، وابسته به اتحادیه، است.
مسجد و مرکز فرهنگی اسلامی تاتارها در سوخووولا نیز از دیگر مراکز معرفی‌شده در این مجموعه است که در کنار برگزاری آیین‌های دینی، به حفظ میراث فرهنگی تاتارها می‌پردازد. مسجد بیاویستوک نیز در سال ۲۰۲۱ به طور رسمی عنوان مسجد را دریافت کرد.
میراث اسلامی لهستان به مساجد و مراکز فرهنگی محدود نمی‌شود و قبرستان‌های تاریخی مسلمانان معروف به «میزار»، را نیز در بر می‌گیرد. از جمله این قبرستان‌ها می‌توان به آرامستان‌های کروشینیانی و بوهونیکی، قبرستان اسلامی تاتارها در ورشو و آرامستان‌های تاریخی استودزیانکا و زاستاویک اشاره کرد.
در میان تصاویر منتشرشده، نمازخانه داخل قبرستان اسلامی تاتارها در خیابان تاتارسکا در ورشو نیز دیده می‌شود. این قبرستان در سال ۱۸۶۷ تأسیس شده و ساختمان نمازخانه آن در سال ۲۰۱۵ مرمت شده است.
همکاری‌های دینی و حفظ هویت
اتحادیه دینی اسلامی لهستان در طول فعالیت خود روابط همکاری دینی و علمی با دانشگاه الازهر مصر داشته است. این همکاری‌ها شامل اعزام ائمه جماعت و علما برای اقامه نماز، آموزش قرآن کریم و ایراد خطبه‌ها و درس‌های دینی بوده است.
شورای دینی اسلامی ورشو بر ضرورت تفکیک مساجد و نهادهایی که به طور رسمی زیرمجموعه اتحادیه فعالیت می‌کنند از دیگر مؤسسات اسلامی لهستان تأکید دارد و توضیح داده است که وابستگی سازمانی بر اساس چارچوب‌های قانونی، تشکیلاتی و اداری تعیین می‌شود.
یک قرن فعالیت نهادی و شش قرن میراث تاریخی
مجموعه تابلوهای تصویری منتشرشده، بخشی از تاریخ مسلمانان لهستان را از مساجد چوبی تاریخی تا مراکز اسلامی مدرن روایت می‌کند و نقش اتحادیه دینی اسلامی را در حفظ هویت مسلمانان، حمایت از مساجد، آموزش دینی و تقویت همزیستی در جامعه لهستان برجسته می‌سازد.
این تجربه، از تداوم میراث اسلامی تاتارها در لهستان طی بیش از شش قرن و فعالیت نهادی دینی حکایت دارد که اکنون یکصدمین سال تأسیس خود را پشت سر گذاشته است.
نظر شما