سید سجاد موسوی رئیس فرهنگسرای خاوران در گفتگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان با اشاره به برگزاری نمایشواره آیینی «بانوی بی نشان» اظهار کرد: نمایش «بانوی بی‌نشان» بیش از ۲۰ سال است که در ایام فاطمیه و در محله‌های مختلف منطقه ۱۵ تهران اجرا می‌شود. نخستین تجربه‌های اجرای این نمایش به حدود دو دهه پیش و یکی از محله‌های این منطقه بازمی‌گردد و از آن زمان تاکنون، گروه‌های مختلف اجرایی و هنری در برگزاری آن مشارکت داشته‌اند.
امسال نمایشواره آیینی بانوی بی نشان در فرهنگسرای خاوران برگزار می‌شود و هدف اصلی آن، تحلیل تاریخ صدر اسلام و تطبیق وقایع آن دوران با حوادث و اتفاقات امروز جهان اسلام است؛ اعتقاد ما این است که شناخت، تحلیل و کسب بصیرت نسبت به وقایع صدر اسلام میتواند در مواجهه با حوادث و تحولات امروز جامعه به ما کمک کند. بر همین اساس، روایت نمایشی ما از اتفاقاتی آغاز می‌شود که به رحلت پیامبر گرامی اسلام(ص) منتهی شد و نقش یهود در برخی تحولات دوران حیات پیامبر(ص) را نیز مورد توجه قرار می‌دهد. وی تصریح کرد: امسال این رویداد در فرهنگسرای خاوران برگزار می‌شود و هدف اصلی آن، تحلیل تاریخ صدر اسلام و تطبیق وقایع آن دوران با حوادث و اتفاقات امروز جهان اسلام است؛ اعتقاد ما این است که شناخت، تحلیل و کسب بصیرت نسبت به وقایع صدر اسلام میتواند در مواجهه با حوادث و تحولات امروز جامعه به ما کمک کند. بر همین اساس، روایت نمایشی بانوی بی نشان از اتفاقاتی آغاز می‌شود که به رحلت پیامبر گرامی اسلام(ص) منتهی شد و نقش یهود در برخی تحولات دوران حیات پیامبر(ص) را نیز مورد توجه قرار می‌دهد.
موسوی افزود: در ادامه، حوادث مربوط به ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) و وقایع پس از شهادت ایشان روایت می‌شود. بنابراین، این نمایش دارای یک سیر تاریخی است که یکی از بخش‌های مهم آن به بررسی نقش یهود در تحولات صدر اسلام اختصاص دارد.
وی در پاسخ به این سوال که این نمایشواره با شعار «روضه‌ای به زبان هنر» برگزار می‌شود. هنر چگونه میتواند روایتگر مظلومیت و جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) باشد و چه تفاوتی با شیوه‌های مرسوم برگزاری مراسم‌های عزاداری دارد؟ تصریح کرد: هدف ما این است که معارف فاطمی را که در ایام فاطمیه بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد، با زبان هنر به مخاطبان عرضه کنیم. اعتقاد داریم هنر یکی از مؤثرترین ابزارها برای تبلیغ و ترویج معارف دینی است.
رئیس فرهنگسرای خاوران در ادامه بیان کرد: در بخش‌های مختلف این نمایشواره، مخاطبان با صحنه‌های نمایشی و اجراهایی مواجه میشوند که از یک سو آنان را با اتفاقات پیش و پس از شهادت حضرت زهرا(س) آشنا می‌کند و از سوی دیگر، نوعی روضه مصور و عینی را پیش روی آنها قرار می‌دهد.
وی ادامه داد: این شیوه در مقایسه با برخی روشهای معمول در هیئتها، مراسم سخنرانی و روضه خوانی، ظرفیت اثرگذاری متفاوتی دارد؛ به ویژه برای نوجوانان و جوانان. طبیعی است که مشاهده یک صحنه نمایشی با حضور بازیگران و هنرمندانی که با طراحی و شرایط ویژهای روی صحنه حاضر می شوند، می تواند تأثیر عمیقتری در انتقال معارف فاطمی داشته باشد. روایت شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها را بارها از منابر و روضه‌خوان‌ها شنیده‌ایم ولیکن تماشای صحنۀ اجرای تئاتر برای اثرگذاری عمیق بر مخاطب بسیار بااهمیت است. به ویژه برای نوجوانان و جوانانی که به هنر نمایش علاقه‌مندند مشاهده نمایشواره بانوی بی‌نشان با حضور بازیگران و هنرمندانی که با طراحی و آمادگی ویژه ای روی صحنه حاضر میشوند، میتواند تأثیر عمیقتری در انتقال معارف فاطمی داشته باشد.
توجه ویژه به نوجوانان در طراحی و اجرای نمایش
وی در پاسخ به این سوال که یکی از چالش‌های امروز در انتقال مفاهیم دینی و فرهنگی به نسل جوان، یافتن زبان ارتباطی مناسب است. آیا در طراحی این اثر، نوجوانان و جوانان به‌عنوان مخاطبان اصلی مورد توجه قرار گرفته‌اند؟ خاطر نشان کرد:اتفاقاً به این موضوع توجه جدی داشته‌ایم. در بخش‌های مختلف نمایش از هنرمندان نوجوان استفاده کرده‌ایم؛ چراکه بخش قابل توجهی از مخاطبان ما را نیز نوجوانان تشکیل می‌دهند.
وی گفت: همچنین در طراحی دکور و صحنه‌پردازی تلاش شده است جذابیت‌های بصری متناسب با روحیه و علایق این گروه سنی در نظر گرفته شود تا نوجوانان ارتباط بیشتری با فضای نمایش برقرار کنند و توجه آنها به موضوعات مطرح‌شده جلب شود. با توجه به ضرورت ایجاد پیوند میان وقایع صدر اسلام و اتفاقات امروز، بخش‌هایی از رویدادهای معاصر نیز در این نمایشواره مورد توجه قرار گرفته است.
رییس فرهنگسرای خاوران اظهار کرد: برای نمونه، به بخشی از وقایع جنگ رمضان پرداخته‌ایم و بازسازی حادثه مدرسه میناب یکی از بخش‌های مهم این رویداد است که با زبان هنر به تصویر کشیده شده است. در این بخش، تعدادی از نوجوانان دانش‌آموز نیز در اجرای نمایش مشارکت دارند و روایت برخی از اتفاقات از مسیر مدرسه میناب پیش می‌رود. تلاش کرده‌ایم از این طریق، میان روایت تاریخی و واقعیت‌های امروز ارتباط برقرار کنیم.
یکی از شاخص‌های مهم استقبال از این رویداد، حضور چند هزار نفری مخاطبان در هر شب اجرای نمایش است. این نمایشواره هر شب از ساعت ۱۸ تا حدود ۲۳:۳۰ در پنج نوبت اجرا می‌شود.
میزبانی از بیش از ۲۰ هزار مخاطب در ۱۲ شب
وی همچنین در پاسخ به این سوال که این نمایش سابقه‌ای حدود ۲۰ ساله دارد و هر سال در ایام فاطمیه برگزار شده است. ارزیابی شما از میزان استقبال مخاطبان و دستاوردهای این رویداد چیست؟ آیا سنجشی از میزان استقبال و علاقه‌مندی مردم انجام داده‌اید؟ بیان کرد: یکی از شاخص‌های مهم استقبال از این رویداد، حضور چند هزار نفری مخاطبان در هر شب اجرای نمایش است. این نمایشواره هر شب از ساعت ۱۸ تا حدود ۲۳:۳۰ در پنج نوبت اجرا می‌شود. در هر نوبت نیز امکان پذیرش مخاطبان جدید فراهم است و افراد پس از ورود و تماشای بخش‌های مختلف نمایش، از مسیر دیگری خارج میشوند تا گروه بعدی بتوانند وارد مجموعه شوند.
موسوی ادامه داد: با توجه به ظرفیت پذیرش مخاطبان در هر نوبت، پیش‌بینی ما این است که هر شب نزدیک به ۲ هزار نفر از این نمایش دیدن کنند. بر همین اساس، در ۱۲ شب برگزاری، پیش‌بینی می‌کنیم بیش از ۲۰ هزار مخاطب متفاوت میزبان این رویداد باشند.
وی در پاسخ به این سوال که امروز نسل جوان با حجم گسترده‌ای از محصولات فرهنگی و رسانه‌ای مواجه است. نمایشواره‌ای مانند «بانوی بی‌نشان» چه حرف تازه‌ای برای این نسل دارد و چگونه میتواند در میان این حجم از تولیدات فرهنگی با مخاطب ارتباط برقرار کند؟ تصریح کرد: از نظر من، نسل جدید، نسل قدیم و حتی نسل‌های آینده، همگی بخشی از جامعه بشری هستند. هرچند سلایق، خواسته‌ها و علایق افراد در دوره‌های مختلف سنی و نسلی ممکن است تغییر کند، اما نوعی بازگشت به خویشتن و توجه به خاستگاه‌های معنوی در وجود همه انسان‌ها وجود دارد که در مقاطع مختلف زندگی خود را نشان می‌دهد. وی با اشاره به مشارکت و تعداد هنرمند و عوامل اجرایی در تولید و برگزاری این نمایشواره اظهار کرد: نزدیک به ۲۰۰ نفر از عوامل مختلف در اجرای این برنامه مشارکت دارند که حدود ۷۰ نفر از آنها به‌طور مستقیم از عوامل نمایشی هستند و سایر افراد نیز در بخش‌های مختلف اجرایی و خدماتی فعالیت می‌کنند. این رویداد در فضایی به وسعت حدود چهار هزار مترمربع برگزار می‌شود و از زمان ورود مخاطبان به فرهنگسرا تا پایان بازدید، بخش‌های مختلفی برای راهنمایی، استقبال و پذیرایی از آنها پیش‌بینی شده است. همچنین برای رفاه خانواده‌ها، بخشی به‌عنوان مهدکودک در نظر گرفته‌ایم که کودکان زیر هفت سال در آن نگهداری میشوند تا والدین بتوانند با آسودگی خاطر از بخش‌های مختلف نمایش دیدن کنند و پس از پایان بازدید، فرزندان خود را تحویل بگیرند. خدمات‌رسانی خادمان نیز در بخش بانوان و آقایان به‌صورت مجزا انجام می‌شود تا مخاطبان در فضایی مناسب از این رویداد بهره‌مند شوند.
ایجاد فرصت تأمل و بازگشت به خویشتن؛ پیام «بانوی بی‌نشان» برای نسل امروز
وی در پاسخ به این سوال که امروز نسل جوان با حجم گسترده‌ای از محصولات فرهنگی و رسانه‌ای مواجه است. نمایشواره‌ای مانند «بانوی بی‌نشان» چه حرف تازه‌ای برای این نسل دارد و چگونه میتواند در میان این حجم از تولیدات فرهنگی با مخاطب ارتباط برقرار کند؟ تصریح کرد: از نظر من، نسل جدید، نسل قدیم و حتی نسل‌های آینده، همگی بخشی از جامعه بشری هستند. هرچند سلایق، خواسته‌ها و علایق افراد در دوره‌های مختلف سنی و نسلی ممکن است تغییر کند، اما نوعی بازگشت به خویشتن و توجه به خاستگاه‌های معنوی در وجود همه انسان‌ها وجود دارد که در مقاطع مختلف زندگی خود را نشان می‌دهد.
رئیس فرهنگسرای خاوران در ادامه افزود: ما در این نمایشواره تلاش می‌کنیم فرصتی برای تأمل و توجه به یک خاستگاه معنوی و فرهنگ ارزشی فراهم کنیم؛ فرهنگی که نسل جدید، نسل قدیم و حتی نسل‌های آینده می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند. این ظرفیت محدود به مسلمانان نیز نیست و افراد با فرهنگ‌ها و باورهای مختلف هم می‌توانند با مفاهیم انسانی و معنوی آن ارتباط برقرار کنند.
وی گفت: ایجاد یک فضای هنری، نمایشی، زنده و پویا برای نسل جدید، فرصتی فراهم می‌کند تا مخاطب درباره وقایع تاریخی و پیام‌های معنوی آنها تأمل کند. در چنین فضایی، نوعی بازگشت به خویشتن در افراد شکل می‌گیرد و زمینه توجه دوباره به ارزش‌های معنوی فراهم می‌شود؛ هنگامی که مخاطبان در این فضا قرار می‌گیرند و تحت تأثیر روایت‌های نمایشی و معنوی قرار می‌گیرند، حال و هوای متفاوتی را تجربه می‌کنند و این تأثیرگذاری میتواند برای نسل جوان نیز به همان اندازه نسل‌های دیگر اتفاق بیفتد.
نظر شما