به گژارش خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان، کوروش زارعی، بازیگر، کارگردان تئاتر و مدیر فرهنگی، از جمله چهره‌های شناخته‌شده هنرهای نمایشی ایران بود که بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای خود را به توسعه تئاتر دینی، آیینی و انقلابی اختصاص داد؛ هنرمندی که در کنار حضور در آثار سینمایی و تلویزیونی، دغدغه پرورش استعدادهای جوان و گسترش تئاتر مردمی در بستر مساجد را دنبال می‌کرد.
نام کوروش زارعی برای بسیاری از مخاطبان تلویزیون با نقش «لاوی»، برادر بزرگ حضرت یوسف(ع)، در مجموعه تلویزیونی «یوسف پیامبر» به کارگردانی فرج‌الله سلحشور گره خورده است؛ نقشی که در کنار حضور او در مجموعه‌هایی همچون «مختارنامه»، «کیمیا» و «آنام»، جایگاهش را در میان بازیگران آثار تاریخی و مذهبی تلویزیون تثبیت کرد.
با این حال، کارنامه زارعی تنها به بازیگری محدود نمی‌شود. او در طول سال‌های فعالیت هنری خود، در مقام بازیگر، کارگردان و مدیر فرهنگی، تلاش کرد ظرفیت هنرهای نمایشی را در خدمت موضوعات دینی، اجتماعی و فرهنگی قرار دهد و به‌ویژه زمینه حضور نسل نوجوان و جوان را در عرصه تئاتر فراهم کند.
آغاز مسیر هنری از نوجوانی
کوروش زارعی اول مهرماه سال ۱۳۵۱ در شهرستان میناب استان هرمزگان متولد شد. علاقه او به هنر نمایش از دوران نوجوانی شکل گرفت و در ۱۳سالگی با حضور در نمایش «تیر غیب» نخستین تجربه جدی خود را در عرصه تئاتر پشت سر گذاشت؛ تجربه‌ای که با کسب جایزه بازیگری در جشنواره دانش‌آموزی همراه شد.
این هنرمند در دوران دبیرستان نیز به کارگردانی علاقه‌مند شد و نمایش «گل و جهله» را روی صحنه برد؛ اثری که موفق به کسب رتبه دوم جایزه کانون ملی منتقدان ایران شد.
زارعی پس از ادامه تحصیل در رشته هنرهای نمایشی و دریافت مدرک کارشناسی، فعالیت حرفه‌ای خود را در عرصه بازیگری و کارگردانی ادامه داد و به‌تدریج به یکی از چهره‌های فعال تئاتر کشور تبدیل شد.
از «یوسف پیامبر» و «مختارنامه» تا حضور در سینما
حضور در مجموعه تلویزیونی «یوسف پیامبر» و ایفای نقش لاوی، یکی از شناخته‌شده‌ترین تجربه‌های تصویری کوروش زارعی به شمار می‌رود. او در این مجموعه در کنار گروهی از بازیگران شناخته‌شده، در بازآفرینی روایتی قرآنی مشارکت داشت.
زارعی همچنین در مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» به کارگردانی داوود میرباقری حضور یافت و در آثار دیگری همچون «کیمیا» و «آنام» نیز به ایفای نقش پرداخت.
در عرصه سینما نیز بازی در فیلم‌های «روز رستاخیز» و «امپراتور جهنم» بخشی از کارنامه تصویری او را تشکیل می‌دهد.
با وجود این فعالیت‌ها، تئاتر همواره جایگاه ویژه‌ای در مسیر حرفه‌ای زارعی داشت؛ هنری که علاوه بر بازیگری، در مقام کارگردان نیز بخش قابل توجهی از توان و تجربه خود را صرف آن کرد.
کارگردانی آثاری با مضامین دینی و اجتماعی
کوروش زارعی در مقام کارگردان، نمایش‌های متعددی را روی صحنه برد که از جمله آنها می‌توان به «کانال کمیل»، «فیروزه که می‌خواند»، «شب مویه‌ها»، «زنان مهتابی مرد آفتابی»، «بانوی بی‌نشان»، «ماه معصوم» و «راکب» اشاره کرد.
وی همچنین در نمایش‌هایی همچون «خاک سبز»، «شام غریبان»، «غمنامه فرات»، «خورشید کاروان» و «مسافران مرو» به‌عنوان بازیگر حضور داشت.
توجه به مضامین دینی، آیینی و تاریخی در بخش مهمی از فعالیت‌های نمایشی زارعی قابل مشاهده است؛ رویکردی که نشان می‌داد او تئاتر را ظرفیتی برای بازخوانی مفاهیم اعتقادی، تاریخی و انسانی می‌داند.
اجرای نمایش «آینه» به کارگردانی او در سال ۲۰۰۰ میلادی در جشنواره جاده ابریشم آلمان نیز از تجربه‌های بین‌المللی این هنرمند محسوب می‌شود؛ حضوری که امکان معرفی بخشی از توانمندی‌های تئاتر ایران را در عرصه بین‌المللی فراهم کرد.
مسئولیت‌های فرهنگی و مدیریتی؛ از حوزه هنری تا جشنواره تئاتر فجر
فعالیت‌های کوروش زارعی در عرصه هنر تنها به تولید و اجرای آثار نمایشی محدود نماند و او مسئولیت‌های مختلفی را در حوزه مدیریت فرهنگی و هنری بر عهده گرفت.
مدیریت مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری، مسئولیت واحد کارشناسی دفتر مرکزی نمایش بچه‌های مسجد و هدایت و راهبری واحد هنرهای نمایشی حوزه هنری استان تهران از جمله مسئولیت‌های او در این عرصه بود.
زارعی همچنین دبیری چهل‌ویکمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر و دهمین همایش تئاتر پیاده‌روی اربعین «روایت راهیان» را بر عهده داشت و در انجمن بازیگران و کارگردانان خانه تئاتر ایران نیز عضویت داشت.
در دوره مدیریت او در مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری، برنامه‌هایی همچون جشنواره تئاتر بچه‌های مسجد، جشنواره نقالان علوی، جشنواره نمایشنامه‌نویسی گلدسته‌ها و همایش تئاتر پیاده‌روی اربعین مورد توجه قرار گرفت.
این مسئولیت‌ها نشان می‌دهد زارعی علاوه بر فعالیت مستقیم در صحنه هنر، به ایجاد بسترهای حمایتی و اجرایی برای فعالیت گروه‌های نمایشی و شناسایی استعدادهای تازه نیز توجه داشت.
مسجد؛ پایگاهی برای پرورش استعدادهای هنری نوجوانان
یکی از مهم‌ترین وجوه شخصیتی و حرفه‌ای کوروش زارعی، توجه ویژه او به ظرفیت مساجد در فعالیت‌های فرهنگی و هنری بود. او مسجد را صرفاً مکانی برای انجام مناسک عبادی نمی‌دانست، بلکه معتقد بود این پایگاه دینی می‌تواند در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی و هنری نیز نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشد.
زارعی در گفت‌وگویی با خبرگزاری شبستان، با تأکید بر ضرورت تقویت جریان تئاتر مردمی بچه‌های مسجد، حضور نوجوانان در فعالیت‌های نمایشی مساجد را اقدامی مؤثر در مسیر رشد استعدادها و تربیت فرهنگی نسل آینده ارزیابی کرده بود.
او در این گفت‌وگو، مسجد را محیطی آرام و امن برای فعالیت نوجوانان دانسته و معتقد بود خانواده‌ها نیز با اطمینان خاطر بیشتری فرزندان خود را برای حضور در چنین فضایی همراهی می‌کنند.
این هنرمند با اشاره به جایگاه تاریخی مسجد در تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه، بر ضرورت اجرای برنامه‌های جذاب هنری برای جذب نسل جوان تأکید داشت و معتقد بود باید زمینه حضور مؤثر نوجوانان و جوانان در مساجد فراهم شود.
یکی دیگر از دغدغه‌های زارعی، کمبود نمایشنامه‌های متناسب با ظرفیت گروه‌های تئاتر مسجدی بود. او در آن مقطع از برنامه‌ریزی برای تولید نزدیک به ۱۰۰ نمایشنامه با همکاری ۳۰ نمایشنامه‌نویس مطرح کشور خبر داده و این اقدام را گامی در جهت رفع یکی از موانع فعالیت گروه‌های نمایشی مساجد دانسته بود.
او همچنین همکاری حوزه هنری و ستاد عالی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد را اتفاقی مبارک توصیف کرده و بر ضرورت هم‌افزایی نهادهای فرهنگی و هنری برای توسعه این جریان تأکید داشت.
هنر و دین؛ دو جریان جدایی‌ناپذیر در نگاه زارعی
زارعی در گفت‌وگویی دیگر با خبرگزاری شبستان، به تبیین دیدگاه خود درباره ارتباط هنر، دین و اخلاق پرداخت و بر این باور تأکید کرد که هنرهای نمایشی ظرفیت گسترده‌ای برای تقویت ارزش‌های انسانی و اخلاقی دارند.
وی معتقد بود: تئاتر صرفاً ابزاری برای سرگرمی نیست، بلکه می‌تواند در خدمت ترویج مفاهیمی همچون عدالت، مسئولیت‌پذیری، احترام به والدین و پرهیز از قدرت‌طلبی قرار گیرد.
این هنرمند برای تبیین پیوند میان ادبیات نمایشی و اخلاق، به آثار نویسندگان و نمایشنامه‌نویسانی همچون ویلیام شکسپیر اشاره می‌کرد و معتقد بود مفاهیم اخلاقی و انسانی در آثار نمایشی جهان نیز جایگاه برجسته‌ای دارند.
از نگاه او، نمایشنامه «شاه لیر» به موضوع نیکی به پدر و مادر می‌پردازد و «مکبث» نیز از منظر نقد جاه‌طلبی و قدرت‌طلبی قابل بررسی است. زارعی همچنین با اشاره به اسطوره‌های یونان باستان، بر حضور مفاهیمی همچون عدالت، رهبری و مسئولیت‌پذیری در آثار نمایشی تأکید داشت.
یکی از نکات محوری در دیدگاه‌های او، ضرورت تقویت باورها و هویت دینی جوانان مسجدی پیش از آموزش تکنیک‌ها و مهارت‌های هنری بود. او معتقد بود هنرمند جوان باید پیش از ورود به فضای حرفه‌ای، از پشتوانه فکری و اعتقادی برخوردار باشد تا در مسیر فعالیت هنری دچار خودباختگی و دوگانگی نشود.
دغدغه‌ای فراتر از صحنه؛ تربیت نسل آینده هنر مرور فعالیت‌ها و دیدگاه‌های کوروش زارعی نشان می‌دهد که او در کنار تجربه‌های متعدد بازیگری و کارگردانی، به نقش تربیتی و اجتماعی هنر نیز توجه ویژه‌ای داشت.
تلاش برای توسعه تئاتر بچه‌های مسجد، حمایت از گروه‌های نمایشی جوان، تولید نمایشنامه‌های متناسب با ظرفیت مساجد و تأکید بر پیوند هنر با اخلاق و ارزش‌های دینی، بخش مهمی از رویکرد فرهنگی او را تشکیل می‌داد.
برای زارعی، مسجد می‌توانست نقطه آغاز شکل‌گیری جریان‌های هنری مردمی باشد؛ جریانی که در آن نوجوانان و جوانان نه‌تنها فرصت آموختن هنر نمایش را پیدا می‌کنند، بلکه با مفاهیم هویتی، اخلاقی و اجتماعی نیز آشنا می‌شوند.
از این منظر، کارنامه کوروش زارعی را نمی‌توان تنها با نقش‌هایی که در سینما و تلویزیون ایفا کرد یا نمایش‌هایی که روی صحنه برد، ارزیابی کرد؛ بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای او در تلاش برای ایجاد پیوند میان هنر، دین، مسجد و جامعه معنا پیدا می‌کند؛ پیوندی که تئاتر را از محدوده سالن‌های رسمی فراتر می‌برد و آن را به متن زندگی مردم نزدیک می‌کند.
نظر شما