به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون‌های مساجد خبرگزاری شبستان، گردهمایی ستادی و استانی مدیران ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور از روز گذشته هشتم آبان ماه در مجتمع آدینه آغاز شد.
ابن گردهمایی با عنوان گفتمان حرکت عمومی در این مجتمع در حال برگزاری است.
در دومین روز این گردهمایی، حجت‌الاسلام والمسلمین علی ملانوری، رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور، با اشاره به تفاوت میان فعالیت فرهنگی و مدیریت فرهنگی اظهار کرد: کار فرهنگی با مدیریت کار فرهنگی متفاوت است، همان‌گونه که هنر با مدیریت هنری تفاوت دارد. چه‌بسا افرادی از توانمندی بالایی در عرصه هنر برخوردار باشند، اما مدیریت یک مجموعه، مرکز یا شهر فرهنگی نیازمند دانش، مهارت و شناخت متفاوتی است.
وی با بیان اینکه کشور از ظرفیت گسترده‌ای در حوزه زیرساخت‌های فرهنگی برخوردار است، افزود: وجود حدود ۸۰ هزار مسجد در کنار هزاران مدرسه، مجتمع فرهنگی، سینما، فرهنگسرا و دیگر مراکز فرهنگی، نشان‌دهنده گستردگی شبکه زیرساختی فرهنگ در کشور است. با این حال، مسئله اصلی این است که چگونه می‌توان این ظرفیت‌ها و امکانات را در مسیر تحقق اهداف فرهنگی جامعه به کار گرفت.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با اشاره به ضرورت تعریف دقیق اهداف فرهنگی تصریح کرد: در مدیریت فرهنگی باید مشخص باشد که فعالیت‌ها برای تحقق چه اهدافی انجام می‌شوند. در واقع، امور فرهنگی مجموعه‌ای از شاخص‌ها و سنجه‌هاست که اهداف فرهنگی جامعه بر اساس آنها تعریف و ارزیابی می‌شود.
حجت الاسلام و المسلمین ملانوری ادامه داد: در کشورهای مختلف، اهداف و اسناد فرهنگی متناسب با ارزش‌ها و هویت اجتماعی آنها تدوین می‌شود. در کشور ما نیز در دهه ۸۰، سندی با عنوان «امور فرهنگی ایرانیان» در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید که مجموعه‌ای از ارزش‌ها و اهداف فرهنگی همچون وفاداری به عهد، ولایت‌مداری، توجه به اهل‌بیت(ع) و ایران‌دوستی را مورد توجه قرار داده است.
وی خاطرنشان کرد: زیرساخت‌ها، امکانات، فعالیت‌ها و برنامه‌های فرهنگی باید در نهایت به تحقق این اهداف منجر شوند. برای نمونه، اگر هدف ما افزایش نفوذ فرهنگ نماز در جامعه باشد، باید پس از اجرای برنامه‌های فرهنگی، میزان تحقق این هدف را بررسی کنیم و ببینیم آیا فعالیت‌های انجام‌شده توانسته‌اند در ارتقای این شاخص مؤثر باشند یا خیر.
حجت الاسلام و المسلمین ملانوری با تأکید بر اینکه صرف برگزاری برنامه فرهنگی به معنای موفقیت آن نیست، گفت: ممکن است فعالیت‌های مختلفی همچون اجرای تئاتر، تولید فیلم، برگزاری کنسرت یا برنامه‌های دینی و مذهبی انجام شود، اما این اقدامات لزوماً به تحقق اهداف فرهنگی منجر نشوند. بنابراین، باید میان فعالیت فرهنگی و اثربخشی آن تمایز قائل شد و در صورت مشاهده نتایج نامطلوب، به آسیب‌شناسی و اصلاح مسیر پرداخت.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با اشاره به جایگاه ساختارهای سازمانی در مدیریت فرهنگی اظهار کرد: در نظام مدیریت فرهنگی، ساختارهای سازمانی از جمله مؤلفه‌های مهم به شمار می‌روند، اما در این زمینه دو نگاه افراطی و تفریطی وجود دارد که هر دو می‌توانند آسیب‌زا باشند.
وی افزود: نگاه افراطی آن است که برای هر فعالیت و مأموریت جدید، ساختار سازمانی مستقلی ایجاد کنیم. در این رویکرد، به‌جای توجه به مأموریت و خروجی، توسعه ساختار، افزایش نیرو و گسترش سازمان در اولویت قرار می‌گیرد؛ درحالی‌که مدیر فرهنگی باید پیش از هر تصمیمی، ضرورت و کارآمدی ساختار مورد نظر را بررسی کند.
حجت الاسلام و المسلمین ملانوری ادامه داد: در مقابل، نگاه تفریطی این است که اساساً ساختار و سازمان را غیرضروری بدانیم و صرفاً بر خروجی تأکید کنیم. این در حالی است که برای تحقق اهداف فرهنگی، وجود ساختارهای متناسب و کارآمد ضروری است. مسئله اصلی، نه توسعه بی‌ضابطه ساختارها و نه حذف آنها، بلکه استفاده صحیح از ظرفیت‌های سازمانی موجود و طراحی ساختارهای متناسب با مأموریت‌های فرهنگی است.
فعالیت فرهنگی باید به تقویت زیست فرهنگی جامعه منجر شود
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور افزود: مدیریت فرهنگی نیازمند شناخت دقیق از محیط، امکانات، منابع و ارتباطات است. منابع فرهنگی نیز صرفاً به منابع مالی محدود نمی‌شوند، بلکه اعتبار اجتماعی، مشروعیت، ارتباطات و اعتماد عمومی از جمله سرمایه‌هایی هستند که می‌توانند در موفقیت فعالیت‌های فرهنگی نقش تعیین‌کننده داشته باشند.
وی با اشاره به ضرورت توجه به تجربه‌های گذشته در طراحی ساختارهای فرهنگی اظهار کرد: برخی ساختارها با هدف ایجاد بستر مناسب برای فعالیت‌های فرهنگی و تربیت نیروهای انسانی شکل گرفته‌اند و باید از این ظرفیت‌ها به‌درستی استفاده شود. نمی‌توان یک مجموعه فرهنگی را صرفاً به دلیل وجود برخی مشکلات، کنار گذاشت؛ بلکه باید نقاط قوت و ضعف آن را شناخت و زمینه اصلاح و ارتقای عملکردش را فراهم کرد.
کانون‌های فرهنگی مساجد؛ ظرفیت تخصصی فرهنگ، هنر و رسانه
مشاور وزیر فرهنگ با اشاره به مأموریت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد گفت: فلسفه شکل‌گیری این کانون‌ها، فراهم کردن بستری برای جذب نوجوانان و جوانان به مسجد و تربیت آنها به‌عنوان نیروهای فعال فرهنگی و اجتماعی است؛ نیروهایی که بتوانند در آینده در مدیریت و آبادانی شهر و محله خود نقش‌آفرینی کنند.
وی با بیان اینکه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد از ظرفیت تخصصی در حوزه فرهنگ، هنر و رسانه برخوردارند، افزود: یکی از مهم‌ترین عرصه‌های فعالیت فرهنگی در شرایط کنونی، رسانه است. کانون‌ها باید بتوانند با بهره‌گیری از این ظرفیت، زمینه تولید محتوای فرهنگی، گفتمان‌سازی و گسترش اثرگذاری مسجد در جامعه را فراهم کنند.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با تأکید بر جایگاه امام جماعت در فعالیت‌های فرهنگی مسجد تصریح کرد: فعالیت فرهنگی هنری در مسجد بدون توجه به جایگاه امام جماعت و پیوند با مأموریت‌های دینی و اجتماعی مسجد، نمی‌تواند به نتیجه مطلوب برسد. ازاین‌رو، همکاری راهبردی با حوزه‌های علمیه و معاونت تبلیغ، زمینه‌ای برای تقویت این پیوند و توسعه فعالیت‌های فرهنگی در مساجد است.
همکاری حوزه علمیه و کانون‌ها برای تقویت نقش فرهنگی مسجد
وی ادامه داد: در این همکاری باید مساجدی که امام جماعت دارند اما از ظرفیت کانون فرهنگی هنری برخوردار نیستند، مورد توجه قرار گیرند. البته شکل‌گیری کانون باید با شناخت دقیق مأموریت و کارکرد آن همراه باشد تا امام جماعت و فعالان مسجد نسبت به ضرورت و ظرفیت‌های این مجموعه آگاهی کافی داشته باشند.
وی با اشاره به اینکه مسجد از جایگاه مشخصی در احکام و معارف اسلامی برخوردار است، اظهار کرد: آنچه امروز اهمیت دارد، چگونگی گسترش آثار و نفوذ مسجد در محیط پیرامونی است. مسجد نباید اثرگذاری خود را صرفاً به محدوده کالبدی و حضور نمازگزاران محدود کند، بلکه باید بتواند در عرصه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و تربیتی محله حضور مؤثر داشته باشد.
وی افزود: حوزه فرهنگ، هنر و رسانه از جمله بسترهای مهم برای گسترش اثر و نفوذ مسجد در جامعه است. این ظرفیت می‌تواند زمینه اعتمادسازی، افزایش مشارکت اجتماعی، تقویت ارتباط مسجد با نسل جوان و شکل‌گیری گفتمان‌های فرهنگی اثرگذار را فراهم کند.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور در پایان تأکید کرد: کانون‌های فرهنگی هنری مساجد باید با شناخت دقیق اهداف فرهنگی، بهره‌گیری از ساختارهای کارآمد، تقویت نیروی انسانی متخصص و همکاری راهبردی با امامان جماعت و حوزه‌های علمیه، زمینه تحقق مأموریت فرهنگی مسجد را فراهم کنند؛ مأموریتی که فراتر از برگزاری برنامه‌ها، به تقویت فرهنگ عمومی و گسترش اثرگذاری مسجد در زندگی مردم و محلات منجر می‌شود.
نظر شما