به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون‌های مساجد خبرگزاری شبستان، گردهمایی ستادی و استانی مدیران ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور از روز گذشته هشتم آبان ماه در مجتمع آدینه آغاز شد.
ابن گردهمایی با عنوان گفتمان حرکت عمومی در این مجتمع در حال برگزاری است.
در دومین روز این گردهمایی حجت‌الاسلام رفیعی، معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه، با اشاره به ضرورت توجه به رویکرد تمدنی در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی اظهار کرد: تحقق نگاه تمدنی نیازمند توجه به ارکان و زیرساخت‌هایی است که یکی از مهم‌ترین آنها تربیت نیروی انسانی است. در این مسیر، جریان‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی از جمله جریان مقاومت، بخشی از مظاهر جامعه اسلامی هستند، اما آنچه باید به‌عنوان پایه اساسی مورد توجه قرار گیرد، مسئله انسان‌سازی و تربیت نسل اثرگذار است.
وی با بیان اینکه تربیت انسان باید مبتنی بر شناخت دقیق از ماهیت و ظرفیت‌های وجودی او باشد، افزود: انسان موجودی است که حرکت اختیاری او بر پایه شناخت و آگاهی شکل می‌گیرد. البته در کنار علم و معرفت، مؤلفه‌هایی همچون شوق، اراده و انگیزه نیز در حرکت انسان نقش دارند؛ ازاین‌رو، اگر به دنبال ایجاد حرکت عمومی و جریان‌سازی اجتماعی هستیم، باید در حوزه اندیشه و تقویت بنیان‌های فکری افراد سرمایه‌گذاری کنیم.
معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه با اشاره به تجربه تربیتی امام خمینی(ره) تصریح کرد: امام راحل با تربیت شاگردان و ایجاد پیوندهای عمیق معنوی و معرفتی توانستند زمینه شکل‌گیری یک حرکت بزرگ اجتماعی را فراهم کنند. این تجربه نشان می‌دهد که اقدامات ماندگار، صرفاً با ایجاد موج‌های مقطعی و برانگیختن احساسات شکل نمی‌گیرند، بلکه نیازمند استقرار یک بنیان فکری و تربیتی عمیق هستند.
حجت الاسلام رفیعی ادامه داد: گاهی در فعالیت‌های فرهنگی، هزینه‌های بسیاری صرف می‌شود و نیروهای انسانی فراوانی در مدارس، مساجد و مجموعه‌های مختلف تربیت می‌شوند، اما اگر این فعالیت‌ها بر پایه شناخت و ارتباط عمیق با مخاطب شکل نگرفته باشد، آثار آن استمرار پیدا نمی‌کند. بنابراین، باید بدانیم مخاطب ما از نظر فکری در چه جایگاهی قرار دارد، چگونه می‌اندیشد و چه نوع شناختی از مسائل پیرامونی خود دارد.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت عقلانیت در فعالیت‌های تربیتی گفت: عقل انسان باید هم در حوزه دریافت‌ها، آگاهی‌ها و شناخت‌ها و هم در عرصه تدبیر، تصمیم‌گیری و ایجاد تعادل رشد پیدا کند. جامعه برای اداره مدرسه، آبادانی محله و مواجهه با مسائل مختلف به انسان‌هایی نیاز دارد که علاوه بر برخورداری از احساس و عاطفه، از قدرت تحلیل، تشخیص و تصمیم‌گیری صحیح نیز برخوردار باشند.
مسجد؛ میدان پرورش عقلانیت و مسئولیت‌پذیری
معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه با اشاره به نقش مسجد در این عرصه بیان کرد: مسجد یکی از مهم‌ترین بسترهای تربیت انسان است اما این تربیت زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که افراد در کنار آموزش و دریافت معرفت، فرصت حضور در میدان عمل را نیز پیدا کنند. نمی‌توان انتظار داشت انسانی صرفاً با حضور در جلسات آموزشی و بدون تجربه مسئولیت‌های اجتماعی به بلوغ لازم برسد.
حجت الاسلام رفیعی افزود: هنگامی که فرد در مسجد مسئولیتی بر عهده می‌گیرد، در جریان انجام آن با مسائل و دشواری‌های واقعی مواجه می‌شود، برای حل آنها تلاش می‌کند و به‌تدریج تجربه و پختگی به دست می‌آورد. این فرایند موجب می‌شود میان اندیشه و عمل او تعادل برقرار شود و بتواند آموخته‌های خود را در زندگی اجتماعی به کار بگیرد.
عبور از فعالیت‌های مقطعی به جریان‌سازی فرهنگی
حجت الاسلام رفیعی با بیان اینکه فعالیت‌های فرهنگی باید از سطح اقدامات مقطعی و گزارش‌محور فراتر بروند، خاطرنشان کرد: یکی از چالش‌های امروز جامعه، غلبه نگاه سطحی و برنامه‌های روبنایی است. در برخی فعالیت‌ها، توجه به اجرای برنامه و برگزاری رویداد بیشتر از تربیت نیروی انسانی و ایجاد تحول در اندیشه و رفتار افراد مورد توجه قرار می‌گیرد؛ درحالی‌که اگر به دنبال تحول اجتماعی هستیم، باید از ساختمان‌سازی و برنامه‌سازی صرف به سمت انسان‌سازی حرکت کنیم.
وی ادامه داد: تبلیغ جریان‌ساز، گفتمان‌سازی و شبکه‌سازی فرهنگی، نیازمند پیوند میان اندیشه، تربیت و استمرار است. گفتمان زمانی می‌تواند به یک جریان اجتماعی تبدیل شود که بر پایه اندیشه‌ای مشخص شکل گرفته باشد، افراد متناسب با آن تربیت شوند و شبکه‌ای از نیروهای انسانی بتواند این مسیر را ادامه دهد.
حجت الاسلام رفیعی با اشاره به مسئولیت فعالان فرهنگی و تبلیغی مساجد در تحقق این رویکرد اظهار کرد: مربی، مبلغ و فعال فرهنگی در مدرسه و مسجد، پیش از آغاز هر فعالیت باید نسبت به هدف و مسیر خود شناخت داشته باشد. شناسایی مخاطب، ایجاد ارتباط، جذب و تعامل، مراحل ضروری فعالیت تربیتی هستند، اما نباید تمام ظرفیت مجموعه صرف این مراحل شود و فرصت تربیت و رشد افراد از دست برود.
وی افزود: مربی مسجد باید خود از توانمندی و بلوغ فکری و تربیتی لازم برخوردار شود تا بتواند زمینه رشد دیگران را نیز فراهم کند. اگر قرار است محله‌ای آباد شود، باید هسته‌های تربیتی در آن شکل بگیرد؛ هسته‌هایی که با محوریت مربیان توانمند و با مشارکت جوانان، زمینه حل مسائل و ارتقای ظرفیت‌های اجتماعی محله را فراهم کنند.
حجت الاسلام رفیعی با بیان اینکه آبادانی جامعه به آبادانی انسان‌ها وابسته است، تصریح کرد: در نگاه دینی، حیات و پویایی جامعه از انسان‌هایی سرچشمه می‌گیرد که از معرفت، ایمان، اراده و توانایی اقدام برخوردار باشند. بنابراین، اگر می‌خواهیم محله‌ای آباد داشته باشیم، باید ابتدا به سراغ تربیت انسان‌هایی برویم که بتوانند در میدان عمل مسئولیت بپذیرند و برای بهبود شرایط پیرامونی خود تلاش کنند.
حجت الاسلام رفیعی با تأکید بر ضرورت نگاه بلندمدت در فعالیت‌های فرهنگی و مسجدی خاطرنشان کرد: تربیت انسان، فرایندی تدریجی و زمان‌بر است و نمی‌توان انتظار داشت با چند برنامه و اقدام کوتاه‌مدت، نتایج عمیق و ماندگار به دست آید. این مسیر نیازمند حضور مستمر، ارتباط مؤثر، برنامه‌ریزی دقیق و تربیت نسل‌های متوالی است.
وی افزود: فعالان فرهنگی و تبلیغی باید بدانند که نقش آنها تنها برگزاری برنامه و انتقال مفاهیم نیست، بلکه ایجاد زمینه برای شکل‌گیری انسان‌هایی است که بتوانند در آینده جامعه، مسئولیت‌های مختلف را بر عهده بگیرند و در مسیر تحقق آرمان‌های جامعه اسلامی حرکت کنند.
معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه با اشاره به ضرورت هم‌افزایی میان مجموعه‌های فرهنگی و مسجدی گفت: در فعالیت‌های فرهنگی هنری مساجد و مجموعه‌های تبلیغی، باید انسجام فکری و هم‌افزایی در مسیر تربیت انسان‌های توانمند مورد توجه قرار گیرد. اگر مربیان و فعالان فرهنگی بتوانند با برخورداری از شناخت، معرفت و توانایی عملی، هسته‌های تربیتی را در محلات شکل دهند، زمینه برای اقدامات ماندگار و آبادانی حقیقی جامعه فراهم خواهد شد.
وی تأکید کرد: تحقق رویکرد تمدنی، مسیری بلندمدت است که از تربیت انسان آغاز می‌شود و با حضور مؤثر او در میدان عمل، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و استمرار حرکت‌های فرهنگی به ثمر می‌رسد؛ مسیری که مسجد می‌تواند محور اصلی شکل‌گیری و تقویت آن باشد.
نظر شما