به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از ستاد اقامه نماز، متن بیانیه به شرح ذیل است:
بسمالله الرحمن الرحیم
بیانیه کمیته علمی سی و سومین اجلاس سراسری نماز
«اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیتاللهالعظمی سید علی خامنهای»
به نام خداوند نماز و نیایش
اینک که اجلاس سراسری نماز در جوار بارگاه ملکوتی حضرت علی بن موسیالرضا علیهالسلام و در مشهدالرضا برگزار میشود، فضای این اجلاس بیش از همیشه با عطر نماز، زیارت و یاد شهیدان درآمیخته است؛ در شهری که حریم امامی است که نماز را پناه دل و راه پیوند انسان با خدا میدانست.
این اجلاس، نخستین اجلاس سراسری نماز پس از شهادت امام شهید، حضرت آیتاللهالعظمی سید علی خامنهای است؛ رهبر شهیدی که در سالهای متمادی، با پیامهای سالانه خود به اجلاس سراسری نماز، اهتمام ویژه خویش به مسئله نماز و جایگاه آن در حیات فردی و اجتماعی جامعه اسلامی را آشکار ساخت.
کمیته علمی، ضمن عرض تسلیت و تعزیت شهادت امام شهید حضرت آیتاللهالعظمی سید علی خامنهای و دیگر شهدای گرانقدر جنگ رمضان، این اجتماع علمی و فرهنگی را فرصتی برای بازخوانی میراث فکری و عملی آن شهید بزرگوار در حوزه نماز و تبدیل این میراث به دانش، ایده و اقدام میداند.
نماز در منظومه فکری امام شهید؛ از اندیشه تا اقدام
بیانات و پیامهای امام شهید درباره نماز، صرفاً مجموعهای از توصیههای اخلاقی و فردی نیست؛ بلکه در آنها میتوان مبانی فکری، تربیتی، فرهنگی، اجتماعی و حتی حکمرانیِ اقامه نماز را جستوجو و استخراج کرد.
تأکید بر نماز به عنوان عامل تربیت انسان، نقش خانواده و نهادهای تربیتی، ضرورت توجه به نسل نو، جایگاه مسجد، نقش معلم و مربی، استفاده از ظرفیت هنر و رسانه، توجه به اقتضائات روز و پیوند نماز با ساخت جامعه اسلامی، مجموعهای از گزارهها و ایدههایی را شکل میدهد که ظرفیت تبدیل شدن به موضوعات پژوهشی، مدلهای اجرایی، سیاستهای فرهنگی و تمدنی و برنامههای عملیاتی را داراست.
از این منظر، موضوع فراخوان امسال تلاش دارد یک پرسش اساسی را پیش روی جامعه علمی و فرهنگی قرار دهد:
چگونه میتوان از منظومه اندیشه و عمل امام شهید در حوزه نماز، برای شناخت مسائل امروز و طراحی راهکارهای مؤثر و قابل اجرا در مسیر اقامه نماز بهره گرفت؟
برگزاری این فراخوان با چنین رویکردی، زمینهای برای گردآوری و شناسایی بخشی از ظرفیت علمی، پژوهشی، هنری و تجربی جامعه در این عرصه فراهم ساخت.
گزارشی از مشارکت در فراخوان
فراخوان آثار با موضوع «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیتاللهالعظمی سید علی خامنهای» در چهار قالب مقالات علمی، پوستر و اینفوگرافی، تجربه زیسته و مصاحبت و معاشرت با امام شهید، و سایر تألیفات و تحقیقات مرتبط برگزار شد.
در مجموع، ۱۳۳۱ نفر در این فراخوان مشارکت کردند.
از این میان ۸۶۳ نفر، معادل ۶۴/۸۴ درصد، بانوان و ۴۶۸ نفر، معادل ۳۵/۱۶ درصد، آقایان بودند.
از نظر سطح تحصیلات نیز مشارکتکنندگان طیف متنوعی را شامل شدند:
- کارشناسی: ۴۵۱ نفر، ۳۳/۸۸ درصد
- کارشناسی ارشد: ۴۳۸ نفر، ۳۲/۹۱ درصد
- دکتری: ۱۳۴ نفر، ۱۰/۰۷ درصد
- دانشآموز: ۱۲۱ نفر، ۹/۰۹ درصد
- دیپلم: ۹۱ نفر، ۶/۸۴ درصد
- حوزوی: ۸۱ نفر، ۶/۰۹ درصد
- فوقدیپلم: ۱۵ نفر، ۱/۱۳ درصد
این تنوع، نشاندهنده آن است که مسئله نماز و اندیشههای امام شهید درباره آن، مخاطبانی فراتر از یک گروه تخصصی داشته و توانسته است طیف متنوعی از جامعه علمی، فرهنگی و آموزشی را با خود همراه سازد.
تنوع قالبهای آثار
در مجموع آثار دریافتشده:
۶۹۳ اثر، معادل ۵۲/۰۷ درصد، در قالب مقالات علمی
۵۰۷ اثر، معادل ۳۸/۰۹ درصد، در قالب پوستر و اینفوگرافی
۱۰۴ اثر، معادل ۷/۸۱ درصد، در قالب سایر تألیفات و تحقیقات مرتبط
۲۷ اثر، معادل ۲/۰۳ درصد، در قالب تجربه زیسته و مصاحبت و معاشرت با امام شهید به دبیرخانه ارسال شد.
این تنوع قالبها نشان میدهد که بازخوانی اندیشه و سیره امام شهید در موضوع نماز، صرفاً در قلمرو پژوهش دانشگاهی باقی نمانده و ظرفیت خود را در عرصه هنر، تجربه و روایت نیز نشان داده است.
محورهای چهارگانه فراخوان
آثار در چهار محور اصلی مورد بررسی قرار گرفتند:
۱. مبانی فکری و تمدنی اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید:
۴۷۹ اثر، معادل ۳۵/۹۹ درصد
۲. اقامه نماز و نقش نهادهای تربیتی، اجتماعی، دینی و خانواده در تحقق جامعه تراز اسلامی:
۳۲۶ اثر، معادل ۲۴/۴۹ درصد
۳. اقامه نماز، رسانه، فرهنگ، فناوری و نظام تعلیم و تربیت و آموزش عالی در جامعه اسلامی:
۳۱۸ اثر، معادل ۲۳/۸۹ درصد
۴. اقامه نماز و کارآمدی حکمرانی اسلامی در نظام جمهوری اسلامی ایران:
۲۰۸ اثر، معادل ۱۵/۶۳ درصد
این توزیع موضوعی، از توجه قابل ملاحظه صاحبان آثار به ابعاد مختلف مسئله اقامه نماز حکایت دارد؛ از مبانی نظری و تمدنی گرفته تا خانواده، تعلیم و تربیت، رسانه، فناوری و حکمرانی.
فرایند داوری آثار
با توجه به حجم و تنوع آثار، فرایند ارزیابی در چند مرحله و با بهرهگیری از داوران متخصص انجام شد تا آثار بر اساس شاخصهای مشخص و تا حد امکان با رویکردی علمی، دقیق و منصفانه ارزیابی شوند.
مرحله نخست: پایش اولیه
در مرحله نخست، ۱۶ داور شامل ۱۲ داور در حوزه آثار علمی و ۴ داور در حوزه آثار هنری، آثار دریافتشده را از نظر برخورداری از استانداردهای اولیه، ارتباط با موضوع فراخوان و شرایط ورود به مرحله تخصصی مورد بررسی قرار دادند.
در پایان این مرحله، ۲۰۲ اثر واجد شرایط ورود به مرحله تخصصی تشخیص داده شد.
مرحله دوم: داوری تخصصی
در مرحله دوم، ۱۲ داور متخصص شامل ۶ داور علمی و ۶ داور رسانه ای آثار را بر اساس مجموعهای از شاخصهای دقیقتر ارزیابی کردند.
در این مرحله، بهطور ویژه چهار معیار مورد توجه قرار گرفت:
نخست، نوآوری و مسئلهمحوری اثر؛
دوم، میزان انطباق و ارتباط اثر با محورهای فراخوان؛
سوم، استحکام و اعتبار محتوایی و پژوهشی؛
و چهارم، قابلیت اجرایی و امکان بهرهبرداری از یافتهها و پیشنهادهای اثر در عرصه واقعی اقامه نماز.
در پایان این مرحله، آثار برگزیده برای ارزیابی نهایی معرفی شدند.
مرحله سوم: داوری نهایی
در مرحله نهایی، هیئت عالی داوران متشکل از ۱۰ نفر از صاحبنظران، آثار علمی راهیافته را مورد بررسی و ارزیابی نهایی قرار دادند.
در این مرحله تلاش شد علاوه بر کیفیت علمی و ساختار پژوهشی، به این پرسش اساسی نیز توجه شود که:
اثر مورد نظر تا چه اندازه میتواند به فهم بهتر مسئله نماز، تولید ادبیات علمی جدید، ارائه راهکار و یا طراحی اقدام مؤثر برای اقامه نماز کمک کند؟
بر اساس نتایج این ارزیابی، آثار برتر و آثار شایسته تقدیر مشخص شدند.
خلاصه رهیافتهای حاصل از بررسی آثار
کمیته علمی، بر پایه مطالعه و بررسی مجموعه آثار، نکات زیر را بهعنوان مهمترین رهیافتهای قابل توجه در مسیر آینده اقامه نماز پیشنهاد میکند:
۱. از «آموزش نماز» به «زیست نماز» توجه کنیم
اقامه نماز زمانی به یک رفتار پایدار تبدیل میشود که نماز از سطح آموزش احکام و آداب فراتر رفته و با معنا، باور، هویت و سبک زندگی انسان پیوند پیدا کند.
۲. اقناع و ارتباط مؤثر را در کنار مسئولیت نهادها جدی بگیریم
مسئولیت نهادهای فرهنگی و تربیتی ضروری است، اما پایداری رفتار دینی نیازمند گفتوگو، اقناع، پاسخ به پرسشها و ایجاد ارتباط معنادار با مخاطب نیز هست.
۳. والد و مربی را بخشی از پیام تربیتی نماز بدانیم
در تربیت دینی، رفتار والد، معلم، مربی و مدیر، خود حامل پیام است. ازاینرو، الگوی عملی و کیفیت رابطه تربیتی میتواند در شکلگیری نگرش مخاطب به نماز نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
۴. مدرسه را از فعالیتهای مقطعی به برنامه تربیتی پیوسته منتقل کنیم
فرهنگ نماز در مدرسه با مجموعهای از برنامههای مناسبتی و پراکنده تثبیت نمیشود؛ بلکه نیازمند برنامهای مستمر، مرحلهبندیشده، قابل ارزیابی و متناسب با اقتضائات سنی دانشآموزان است.
۵. نوجوان را از مخاطب صرف به کنشگر تربیتی تبدیل کنیم
نوجوان باید فرصت داشته باشد در فکر کردن، ایدهپردازی، تولید محتوا و اجرای برنامههای مرتبط با نماز مشارکت کند؛ زیرا مشارکت فعال میتواند زمینه تجربه شخصی و درونیتر شدن پیامهای تربیتی را فراهم سازد.
۶. فناوری را در خدمت مسئله تربیتی قرار دهیم
استفاده از رسانه و فناوری زمانی اثربخش است که به نیاز مشخص و مسئله واقعی مخاطب پاسخ دهد. نو بودن ابزار، بهتنهایی ضامن اثربخشی تربیتی نیست.
۷. خانواده، مدرسه و مسجد را به یک شبکه تربیتی تبدیل کنیم
همافزایی این سه نهاد زمانی تحقق مییابد که از سطح توصیه و هماهنگی کلی عبور کرده و به تقسیم کار روشن، نقشهای مکمل و ارتباط مستمر تبدیل شود.
۸. موفقیت برنامههای نماز را با شاخصهای واقعی بسنجیم
تعداد برنامهها، تعداد مخاطبان و میزان تولید محتوا، بهتنهایی نشاندهنده موفقیت نیست. لازم است در کنار شاخصهای کمی، تغییر نگرش، کیفیت تجربه دینی، استمرار رفتار و پیامدهای تربیتی نیز مورد سنجش قرار گیرد.
سخن پایانی کمیته علمی اجلاس
کمیته علمی ضمن تقدیر از تمامی ۱۳۳۱ شرکتکننده این فراخوان، معتقد است ارزش این رویداد را نمیتوان تنها در تعداد آثار یا انتخاب چند اثر برتر خلاصه کرد.
این فراخوان فرصتی بود برای آنکه بخشی از ظرفیت علمی و فرهنگی جامعه، به بازخوانی میراث فکری و عملی امام شهید در موضوع نماز بپردازد و این پرسش را دنبال کند که چگونه میتوان از این میراث برای پاسخ به مسائل امروز بهره گرفت.
پیامهای سالانه امام شهید به اجلاسهای سراسری نماز، امروز در حالی دوباره مورد مطالعه و بررسی قرار میگیرد که صاحب آن پیامها در میان ما نیست؛ اما اندیشه، دغدغه و مطالبه او درباره نماز همچنان پیش روی جامعه علمی و فرهنگی قرار دارد.
از این رو، وظیفه امروز تنها بازگویی سخنان آن شهید بزرگوار نیست؛ بلکه باید کوشید مبانی فکری ایشان را فهم کرد، مسائل روز را بر اساس آن بازخوانی نمود و یافتهها را به برنامه، اقدام و تجربه موفق در عرصه اقامه نماز تبدیل کرد.
کمیته علمی امیدوار است آثار این فراخوان، سرآغاز پژوهشهای عمیقتر و اقدامات مؤثرتر در حوزه نماز باشد و این مسیر در سالهای آینده با جدیت و گستره بیشتری ادامه یابد.
در این نخستین اجلاس سراسری نماز پس از شهادت امام شهید، در جوار مضجع نورانی حضرت علی بن موسیالرضا علیهالسلام، یاد و نام همه شهدای گرانقدر، بهویژه شهدای جنگ رمضان، را گرامی میداریم و از خداوند متعال میخواهیم ما را در پاسداری از میراث فکری و عملی آنان و در تحقق آرمان اقامه نماز در جامعه اسلامی موفق بدارد.
والسلام علیکم و رحمهالله و برکاته/ کمیته علمی سی و سومین اجلاس سراسری نماز
جهت دریافت لیست اسامی برگزیدگان فراخوان علمی اینجا کلیک کنید.
نظر شما