به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از ستاد اقامه نماز، حجتالاسلام والمسلمین محمد لاکانی، مدیر مرکز خدمات حوزههای علمیه استان گیلان در گفت وگویی به تبیین جایگاه نماز و مسجد در اندیشه و سیره رهبر شهید انقلاب اسلامی پرداخت و بر ضرورت حضور قلب و خشوع در نمازگزاران تأکید کرد.
مشروح این گفت گو را در متن زیر بخوانید:
یکی از مسائل مهم در حوزه نماز، چگونگی ایجاد حضورقلب وخشوع در نمازگزاران است، با الهام از سیره عملی و آموزههای امام شهید(قدس سره)، مهمترین راهکار در این زمینه چیست؟
حجت الاسلام لاکانی مدیر مرکز خدمات حوزههای علمیه استان گیلان در پاسخ اظهار داشت: اگرنماز را صرفا مجموعهای از الفاظ و حرکات بدانیم، طبیعی است که حضورقلب نیزبه یک توصیه اخلاقی تقلیل پیداکند امادر منظومه معرفتی امام شهیدانقلاب اسلامی(قدس سره)، نمازحقیقتا مدرسه تربیت انسان ومیدان ارتباط عبد با معبود است.
وی افزود: به اعتقاد بنده، نخستین گام برای ایجادخشوع، معرفتبخشی به نماز است، انسان وقتی بداند دربرابر چه کسی ایستاده وباچه حقیقتی سخن میگوید زمینه حضور قلب در او شکل میگیرد. البته معرفت به تنهایی کافی نیست، نمازگزار نیازمند الگوی عملی نیزهست، امام جماعتی که خود در نماز اهل توجه خشوع، اخلاق و معنویت باشد، بیش از دهها توصیه میتواند در مخاطب اثر بگذارد.
لاکانی گفت: ازسوی دیگر باید فضای مسجد را ازهر آنچه موجب گسست ارتباط قلبی انسان با عبادت میشود، دور کنیم.
وی ادامه داد: اگر بخواهم دریک عبارت خلاصه کنم، عرض میکنم خشوع را نمیتوان صرفا آموزش داد باید آن را در پرتو معرفت و محبت، الگو و تجربه شیرین عبادت درجان انسان پدید آورد.
مسجد چگونه میتواند از یک محل صرفا عبادی به یک پایگاه جذاب و کارآمد برای کودکان، نوجوانان وجوانان تبدیل شود؟
وی در پاسخ به این سوال گفت: مسجد موفق، مسجدی نیست که فقط در ساعات نماز فعال باشد بلکه مسجدباید درمتن زندگی مردم حضور داشته باشد.
بهویژه برای نسل جدید مسجدباید محل معرفت، هویت، دوستی، رشد، گفتوگو و خدمت اجتماعی باشد.
درکنارنمازجماعت، بایدحلقههای معرفتی وتربیتی، برنامههای ورزشی و هنری، اردوهای تربیتی وجهادی، فعالیتهای مهارتی و برنامههای خانوادهمحور طراحی شود.
امایک اصل بسیار مهم رانباید فراموش کرد: جوان نباید صرفا مخاطب مسجد باشد باید شریک و کارگزار مسجد باشد.
اگر نوجوان درمسجد مسئولیت بگیرد، ایده بدهد، برنامه اجرا کند و احساس کند حضورش منشأ اثر است، ارتباط او با مسجد از یک حضور مناسبتی به یک تعلق پایدار تبدیل خواهد شد.
امروز باید مسجد را از محل حضورجوان به محل نقشآفرینی جوان ارتقا دهیم.
یکی از موضوعات مطرح، هجرت هفتگی روحانیون به روستاهای همسایه و ارتقای کیفیت مساجد روستایی است، بزرگترین مانع این مسیر را چه میدانید؟
مدیر مرکز خدمات حوزه های علمیه گیلان گفت: به نظرمیرسد مهمترین چالش، فقدان یک نظام منسجم برای استمرار،پشتیبانی و ارزیابی هجرت است.
ما نباید هجرت را صرفابه حضور مقطعی یک روحانی دریک روستا تقلیل دهیم، هجرت زمانی به یک حرکت اثرگذار تبدیل میشود که مستمر، هدفمند و شبکهای باشد.
میتوان درهر منطقه، یک نظام هجرت منطقهای طراحی کرد به این معنا که روحانی مستقردریک نقطه، چند روستای پیرامونی را نیزتحت پوشش تبلیغی و تربیتی قراردهد و برای هر روستا برنامه منظم داشته باشد، درکنار آن، باید از ظرفیت طلاب جوان، نیروهای بومی، خیرین وامکانات دستگاههای فرهنگی نیزبهره گرفت.
وی تاکید کرد: هجرت موفق، جابهجایی یک روحانی ازنقطهای به نقطه دیگر نیست؛ بلکه ایجاد یک پیوند مستمرمیان عالم دین وجامعه هدف است.
برای آموزش فلسفه و اسرار نماز به نوجوانان، آیا روشهای سنتی پاسخگوست یا باید به سراغ ابزارهای نوین رفت؟
حجت الاسلام لاکانی در پاسخ اظهار کرد: من معتقدم مسئله اصلی، سنتی یامدرن بودن نیست؛مسئله، تناسب پیام بامخاطب است.
منبر و خطابه همچنان جایگاه خود رادارند اما برای نسل نوجوان باید ازظرفیت روایت، تصویر، فیلم کوتاه، پادکست، انیمیشن، بازیهای آموزشی و شبکههای اجتماعی نیز استفاده کرد.
وی گفت: نوجوان امروز با سؤال وارد میدان میشود، بنابراین باید فضای پرسشگری را به رسمیت بشناسیم و حتی ازسؤالهای دشوار استقبال کنیم.
به جای آنکه فقط بگوییم نماز بخوان، بایدبتوانیم برای نوجوان توضیح دهیم که نمازچه نسبتی با آرامش، هویت، اخلاق، مسئولیت اجتماعی ومعنای زندگی اودارد، منبربایدحفظ شود، امادرکنارآن، منبرهای کوتاه، محتوای دیجیتال، گفتوگوی تعاملی و ارتباط مستمر رسانهای نیز شکل بگیرد.
برای ایجاد همکاری مستمر میان مسجد، مدرسه و دانشگاه چه باید کرد؟
لاکانی بیان داشت: یکی ازحلقههای مفقوده درنظام فرهنگی ما، همین پیوستگی میان مسجد، مدرسه و دانشگاه است، پیشنهادبنده این است که درهرمنطقه، به جای برنامههای پراکنده، یک شبکه تربیتی مشترک شکل بگیرد و مسجد به عنوان یکی از محورهای این شبکه ایفای نقش کند.
امام جماعت باید مدرسه ودانشگاه را بشناسد؛ مدیر مدرسه و استاد دانشگاه نیز باید با ظرفیتهای مسجد آشنا باشند، جلسات گفتوگو با دانشآموزان و دانشجویان، برنامههای مشترک فرهنگی و اجتماعی، اردوهای جهادی، نشستهای پرسش و پاسخ، برنامههای خانوادهمحور و حضور مستمر روحانیون در محیطهای آموزشی میتواند این ارتباط را تقویت کند.
وی افزود: مسجد، مدرسه و دانشگاه نباید سه جزیره فرهنگی مستقل باشند، باید سه حلقه یک زنجیره تربیتی باشند.
ویژگیهای یک امام جماعت مبتکر و جوانگرا چیست و حوزههای علمیه چه نقشی در تربیت چنین امامان جماعتی دارند؟
استاد حوزه و دانشگاه اظهار داشت: امام جماعت جوانگرا الزاما فردی جوان از نظر سن نیست؛ بلکه شخصیتی است که زبان، دغدغه، پرسش و زیست نسل جوان را میشناسد.
سعه صدر، خوشاخلاقی، قدرت گفتوگو، شنیدن بدون پیشداوری، آشنایی بامسائل روز، سواد رسانهای، روحیه کارجمعی، ابتکارو توان اعتماد به جوانان، ازمهمترین ویژگیهای چنین امام جماعتی است.
حوزههای علمیه نیز باید درکنار دانش عمیق فقهی، اصولی و اعتقادی، به مهارتهای ارتباطی، تبلیغ نوین، مدیریت مسجد، جامعهشناسی مخاطب، سواد رسانهای وشیوه مواجهه بامسائل فکری وفرهنگی نسل جدیدتوجه بیشتری داشته باشند.
امام جماعت آینده بایدهم عالم دین باشد، هم مربی انسان وهم راهبری اجتماعی برای محله
نهادهایی همچون بسیج، سازمان تبلیغات اسلامی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، اوقاف و امورخیریه، شهرداریها و مجموعه امور تربیتی چه نقشی در ترویج نماز در نسل نو دارند؟
وی در پاسخ سوال گفت: کشور از ظرفیتهای ارزشمندی برخوردار است و هر یک ازاین دستگاهها بخشی از امکانات و ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی، انسانی و زیرساختی را در اختیار دارند.
آنچه اهمیت دارد همافزایی این ظرفیتها و پرهیز از موازیکاری است، اگر قرار باشد برای نماز درمدرسه، دانشگاه، مسجد و بوستان هر دستگاه برنامهای مستقل وجداگانه داشته باشد، بخشی از انرژی وامکانات صرف کارهای تکراری خواهد شد.
پیشنهاد بنده این است که درسطح هر منطقه، یک نقشه عملیاتی مشترک ترویج و تعمیق فرهنگ نماز تدوین شود؛ بهگونهای که وظیفه هردستگاه، جامعه هدف، نوع حمایت،زمانبندی و شاخص ارزیابی مشخص باشد.
درچنین مدلی، یک دستگاه مسئول تأمین نیروی انسانی، دستگاهی دیگر مسئول زیرساخت، مجموعهای مسئول پشتیبانی فرهنگی و مجموعهای دیگر مسئول تامین امکانات خواهد بود.
مابایدازهمکاری مناسبتی به همکاری مسئله محور و از موازیکاری به تقسیم کارهوشمندانه حرکت کنیم.
در پایان سخن اگر بخواهید مجموعه این مباحث رادر یک راهبرد کلان برای آینده فرهنگ نماز خلاصه کنید، چه میگویید؟
حجت الاسلام لاکانی گفت: به نظرمن، مسئله امروز نماز فقط افزایش تعداد نمازگزاران نیست؛ مسئله عمیقتر از این است. باید کاری کنیم که نسل جدید نماز را بفهمد، بانماز احساس هویت و آرامش کند، مسجد را خانه معنوی واجتماعی خود بداند و امام جماعت را پناه فکری، اخلاقی و تربیتی خود ببیند.
وی افزود: برای رسیدن به این نقطه،بایدچهار اتفاق همزمان رخ دهد:
معرفت نماز عمیق شود، مسجدجذاب و نقشآفرین شود، امام جماعت توانمند و روزآمد تربیت شود و ظرفیت دستگاههای فرهنگی دریک مسیر مشترک قرار گیرد.
اگر این چهار ضلع در کنار یکدیگر قرار بگیرند،نماز از یک برنامه عبادی صرف به یک جریان تربیتی، اخلاقی و تمدنی تبدیل خواهد شد؛ جریانی که میتواند درساختن انسان مؤمن، مسئول، اخلاقمدار و امیدوار نقشآفرین باشد.
نظر شما