به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از الجزیره، در فرانسه، شمار زنان جوان مسلمانی محجبه رو به افزایش است؛ روندی که به نظر میرسد فراتر از تداوم سنتهای خانوادگی یا انتقال الگوهای مذهبی از نسلی به نسل دیگر باشد.
«طارق یلدز»، جامعهشناس و نویسنده، معتقد است حجاب برای بخشی از زنان جوان به ابزاری برای بیان هویت دینی و ابراز احساس افتخار نسبت به تعلق به اسلام تبدیل شده است.
یلدز در تحلیل خود به نتایج نظرسنجی مؤسسه «ایفوپ» (IFOP) استناد میکند که نشان میدهد در سال ۲۰۲۵ میلادی، ۴۵ درصد از زنان مسلمان ۱۸ تا ۲۴ ساله در فرانسه اعلام کردهاند که حجاب بر سر میکنند؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۰۳ تنها ۱۶ درصد بوده است.
در مقابل، میزان استفاده از حجاب در میان زنان مسلمان بالای ۵۰ سال طی همین دوره از ۳۵ درصد به ۱۶ درصد کاهش یافته است.
یلدز معتقد است که این تفاوت آشکار میان نسلها از یک تحول قابل توجه نسلی حکایت دارد.
حجاب؛ فراتر از یک سنت خانوادگی
زنان جوان الزاما حجاب را عادتی به ارث رسیده از مادران خود نمیدانند. بر اساس این نظرسنجی، ۳۸ درصد از زنان جوان شرکتکننده گفتهاند حجاب به آنها کمک میکند مسلمان بودن خود را نشان دهند و تعلق دینیشان را ابراز کنند؛ رقمی که در سال ۲۰۱۶ میلادی، ۲۳ درصد بود.
به نوشته این نویسنده، این آمار نشان میدهد حجاب برای بخشی از این زنان به ابزاری برای نمایش هویت و ابراز افتخار نسبت به آن تبدیل شده است؛ نه ادامه یک سنت خانوادگی.
احساس امنیت؛ یکی دیگر از انگیزههای حجاب
با این حال، افتخار به هویت دینی تنها دلیل گرایش به حجاب نیست. برخی زنان جوان حجاب را ابزاری برای احساس امنیت بیشتر در فضای عمومی میدانند.
در این گزارش آمده است که ۴۴ درصد از زنان مورد بررسی گفتهاند حجاب میپوشند تا توجه مردان را به خود جلب نکنند. همچنین ۴۲ درصد اعلام کردهاند که هدفشان از داشتن حجاب، احساس امنیت است و ۱۵ درصد نیز گفتهاند نمیخواهند دیگران آنها را زنی «غیرمحجبه» یا فاقد حجب و حیا تلقی کنند.
در مقابل، فشار مستقیم خانواده نقش اصلی را در این تصمیم ایفا نمیکند. تنها درصد بسیار اندکی از پاسخدهندگان، یعنی حدود ۲ درصد، گفتهاند که به دلیل فشار خانواده حجاب بر سر میکنند.
از همین رو، یلدز معتقد است رابطه میان آزادی انتخاب و فشار اجتماعی پیچیدهتر از آن است که بتوان گفت یک زن یا با انتخاب شخصی حجاب میپوشد یا تحت اجبار خانواده قرار دارد.
دین و باز تعریف تعلق اجتماعی در میان نسل جوان
این نویسنده همچنین این پدیده را به تغییر رابطه نسل جوان با دین و جامعه مرتبط میداند.
او اظهار داشت که در شرایطی که برخی شکلهای سنتی تعلق جمعی در حال کمرنگ شدن است، دین میتواند برای بخشی از جوانان چارچوبی از ارزشها و قواعد فراهم کند و در عین حال، احساس تعلق و هویت به آنها بدهد.
یلدز معتقد است که شبکههای اجتماعی نیز، در این میان نقش دارند و با ایجاد جوامع و گروههای مجازی، فضایی را فراهم میکنند که جوانان در آن میتوانند از یکدیگر حمایت کنند و احساس تعلق خود را به نمایش بگذارند.
یک تغییر نسلی فراتر از مسئله حجاب
بر این اساس، داستان حجاب در میان زنان جوان مسلمان فرانسه درباره پوشش نیست؛ بلکه میتواند نشانهای از تحولی گستردهتر در هویت و رابطه نسلهای مختلف با دین باشد.
بخشی از زنان جوان مسلمان که در فرانسه متولد شدهاند، در مقایسه با نسل مادران خود، گرایش بیشتری به بازگشت به دین و ابراز آشکارتر آن نشان میدهند.
از این رو، فهم این پدیده نیازمند نگاهی فراتر از دوگانه «سنت یا اجبار» است. حجاب برای برخی از زنان جوان میتواند همزمان نمادی از هویت و افتخار دینی و ابزاری برای احساس امنیت و محافظت در فضای عمومی باشد؛ بنابراین نمیتوان آن را نشانهای از تداوم سنت یا افراطگرایی تلقی کرد.
نظر شما