خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل: در شهر تاریخی پریزرن، در جنوب کوزوو، مسجد «غازی محمد پاشا» همچنان بهعنوان یکی از مهمترین بناهای مذهبی و تاریخی این شهر پابرجاست؛ بنایی که در میان مردم محلی بیشتر با نام «مسجد بیرقلی» شناخته میشود. نام رسمی این بنا «مسجد غازی محمد پاشا» است، اما عنوان «بیرقلی» از سنت برافراشتن پرچم یا «بیرق» بر فراز مناره مسجد در روزهای عید گرفته شده است؛ سنتی که نام این مسجد را در میان مردم ماندگار کرده است.
مسجدی در قلب یک مجموعه بزرگ اسلامی مسجد غازی محمد پاشا به دستور و با هزینه غازی محمد پاشا، در فاصله سالهای ۱۵۶۳ تا ۱۵۷۴ میلادی ساخته شد و یکی از مهمترین مساجد دوره عثمانی در پریزرن به شمار میرود.
این مسجد از ابتدا بنایی منفرد نبود، بلکه بخشی از یک مجموعه بزرگ اسلامی را تشکیل میداد که مسجد، مدرسه، کتابخانه، تالار تدریس، آرامگاه، حمام و امکانات دیگری را دربر میگرفت.
مدرسه این مجموعه از جمله مدارس تاریخی و قدیمی اسلامی در کوزوو بود و فعالیت خود را تا سال ۱۹۴۷ ادامه داد؛ زمانی که حکومت کمونیستی آن را تعطیل کرد.
برهمین اساس، مجموعه غازی محمد پاشا تنها محل برگزاری عبادت نبود، بلکه همزمان فضایی برای آموزش، تدریس، نگهداری کتابها و انتقال دانش دینی محسوب میشد و در طول سالها به یکی از مراکز مهم مذهبی و آموزشی پریزرن تبدیل شد.
معماری که بخشی از تاریخ را روایت میکند، امروز نیز بخشهایی از این مجموعه، از ساختمانها و باغها گرفته تا گذرگاهها و جویهای آب، تصویری از گذشته آن را پیش چشم بازدیدکنندگان قرار میدهد.
در کنار این عناصر معماری، تالارهایی نیز وجود دارد که اسناد، تصاویر، نقشهها و چهرههای مرتبط با تاریخ منطقه را به نمایش میگذارند؛ مجموعهای که به بازدیدکننده اجازه میدهد تاریخ پریزرن را نه فقط از خلال بناهای آن، بلکه از مسیر روایتهای تاریخی و اسناد موجود دنبال کند.
پیوند مسجد با جنبش ملی آلبانیاییها یکی از مهمترین ابعاد تاریخی این مجموعه، ارتباط آن با نشست تاریخی پریزرن در سال ۱۸۷۸ است؛ نشستی که در دورهای حساس برگزار شد، زمانی که سرزمینهای آلبانیایی در معرض خطر تجزیه و واگذاری بخشهایی از آن به کشورهای اروپایی قرار داشتند.
در چنین شرایطی، آلبانیاییها تلاش کردند ابتکار عمل را در دست بگیرند، از سرزمینهای خود دفاع کنند و چهار ولایت آلبانیایی را در قالب یک واحد سیاسی واحد، با برخورداری از خودمختاری در چارچوب امپراتوری عثمانی، متحد کنند.
پریزرن در آن مقطع جایگاه ویژهای در میان آلبانیاییهای غرب بالکان داشت و پیوند این شهر با «اتحادیه پریزرن» بهتدریج به بخش مهمی از هویت تاریخی آن تبدیل شد؛ شهری که برای بسیاری به نمادی از وحدت، سرنوشت مشترک و تلاش برای حفظ سرزمینهای آلبانیایی تبدیل شد.
پریزرن؛ تلاقی تاریخ عثمانی و هویت بالکان پریزرن امروز نیز فضای منحصربهفردی دارد؛ شهری که در آن منارههای قدیمی، محلههایی با معماری عثمانی و بناهای تاریخی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و سیمایی مذهبی، تاریخی و فرهنگی به آن بخشیدهاند.
در قلب این منظره تاریخی، مسجد غازی محمد پاشا قرار دارد؛ بنایی که اهمیت آن تنها به معماری و پیشینه عثمانی محدود نمیشود، بلکه در گذر زمان با آموزش دینی، حافظه تاریخی شهر و تحولات هویتی آلبانیاییهای غرب بالکان نیز پیوند خورده است.
مسجد بیرقلی به همین دلیل همچنان یکی از مهمترین نشانههای تاریخی پریزرن به شمار میرود؛ بنایی که در آن، تاریخ دین، آموزش و هویت در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و گذشته چندصدساله این شهر را در دل خود حفظ کرده است.
نظر شما