به گزارش خبرگزاری شبستان، مراسم اختتامیه چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی با حضور جمعی از علما، اندیشمندان و شخصیتهای برجسته جهان اسلام برگزار شد. در این مراسم، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، ضمن تبریک میلاد پیامبر اکرم(ص) و امام جعفر صادق(ع) و گرامیداشت یاد رهبر شهید آیتالله خامنهای به عنوان بزرگترین منادی وحدت در قرن حاضر، از پیام راهگشای مقام معظم رهبری به کنفرانس قدردانی کرد.
نقد امکانپذیری وحدت در عین تکثر اندیشهها
وزیر علوم با طرح یک سوال اساسی درباره امکانپذیری وحدت گفت: نقد یا سوالی که درباره امکانپذیری وحدت مطرح است، این است که چگونه با وجود اندیشههای متفاوت و متکثر مذاهب و ادیان، وحدت امکانپذیر است؟ آیا ما حرکتی برخلاف طبیعت انتظار داریم که واقعاً رخ بدهد و محقق شود؟
وی با نقد رویکردی که وحدت را با شباهت و یکسانانگاری اشتباه میگیرد، افزود: اشکال اساسی این است که وحدت را با شباهت و یکسانانگاری اشتباه گرفتهاند. در تاریخ اسلام، فرهنگ تکصدایی حاکم نبوده است؛ مذاهب کلامی گوناگون مانند اشعری، اعتزالی و عدلیه، و مذاهب فقهی مختلف مانند حنبلی، شافعی، مالکی، حنفی و جعفری، و مکاتب مختلف تفسیری وجود داشتهاند و همه آنها فرهنگ مدارا و تحمل داشتند.
سیمایی صراف با اشاره به تاریخ تمدن اسلامی تصریح کرد: بخش بزرگی از تاریخ اسلام حاکی از مدارای بین فرهنگها و حتی ادیان است و مسلمانان نسبت به یهودیت، مسیحیت و سایر اقلیتهای دینی، مدارا و تحمل داشتهاند. یک اسلامشناس غربی اصالتاً آلمانی، این مفهوم را به خوبی تئوریزه کرده و گفته است که مسلمانان از «فرهنگ چندصدایی» یا «فرهنگ چندمعنایی» برخوردار بودند و این ورود خشن مدرنیته به جهان اسلام بود که فردگرایی و خشونت را بازتولید کرد و به تعصب دامن زد. امروز شبکههای اجتماعی و الگوریتمهای هوش مصنوعی درصدد ترویج دوباره تکصدایی و یکسانانگاری هستند.
پاسخ قرآن به اختلافها؛ «لتعارفوا»
وزیر علوم با تأکید بر اینکه قرآن کریم تکوین و تشریع خود را مطابق با طبیعت قرار داده است، گفت: از یک طرف خداوند فرموده است «وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ» و از طرف دیگر در مواجهه با سایر ادیان میفرماید: «لَا یَنْهَاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِینَ لَمْ یُقَاتِلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَلَمْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ دِیَارِکُمْ». یعنی صرف دیگر بودن دلیل بر نفی، جهاد و قتال نیست.
سیمایی صراف افزود: قرآن کریم هدف از این تنوع و تفاوت را «لِتَعَارَفُوا» (تا یکدیگر را بشناسید) معرفی کرده است. پس تفاوت به معنای حذف، طرد و بداخلاقی نیست. پاسخ قرآن به اختلافها شباهتسازی نیست، پاسخ قرآن «لتعارفوا» است.
وی در پایان با اشاره به آیه «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا» تأکید کرد: جامعهای که از تفاوت میترسد، دست به اجبار میزند. فرهنگ بالغ، فرهنگی نیست که در آن اختلاف وجود ندارد، بلکه فرهنگی است که میداند چگونه با اختلاف زندگی کند و آن را دستمایه نزاع و دشمنی قرار ندهد. ما باید اخلاق مواجهه با تفاوتها را بیاموزیم؛ چراکه تفاوتها قابل انکار نیستند.
نظر شما