خبرگزاری شبستان، گروه بین الملل: مهدی زارع بی عیب، رایزن فرهنگی ایران در تایلند در آستانه مراسم تشییع رهبری در گفت و گو با خبرنگار بین الملل خبرگزاری شبستان در خصوص بازتاب خبر شهادت رهبر معظم انقلاب در تایلند، گفت: خبر شهادت رهبر شهید را شاید بتوان در سه سطح مورد توجه قرار داد. اولین سطح بحث امنیت و ثبات منطقه است یعنی بسیاری از اساتید علوم سیاسی و روابط بین الملل تایلند این اتفاق را رخدادی تاثیرگذار برای موازنه قدرت در غرب آسیا ارزیابی میکنند، لذا در نشستها و گفتوگوهای دانشگاهی این پرسش نیز مطرح میشود که این حادثه چطور موجب گسترش درگیری و بی ثباتی بیشتر می شود یا اینکه زمینه ساز شکل گیری نظم جدیدی در خارومیانه می شود که اکثرا معتقد به نظریه دوم بودند.
شهادت رهبر انقلاب به شکلی نوعی همدلی ادیانی و نخبگان فرهنگی به وجود میآورد، لذا اندیشمندان بودایی در تایلند از این حادثه با عناوینی همچون مباحث فداکاری برای آرمان، ایثار و پایداری در راه اعتقاد یاد میکردند. نکته اصلی اینکه اندیشمندان بودایی و مسلمان خود همین شهادت را به عنوان نماد مقاومت و وفاداری به اصول در نظر میگرفتند که این به شکلی موجب ابراز همدردی بسیاری از شخصیت های فرهنگی – دینی در تایلند بود.
زارع بی عیب افزود: در سطح دوم میتوان بحث شخصیت فکری- تمدنی رهبر شهید را در نظر گرفت که در محافل آکادمیک تایلند به ویژه پژوهشگران حوزه مطالعات اسلامی و آسیایی این اتفاق را با مباحث عدالت، استقلال، مقاومت در برابر سلطه و کرامت انسانی مرتبط میدانند. آنها معتقدند این شهادت آغاز مرحلهای برای تداوم اندیشههای خاص نظیر عدالت، مقاومت و کرامت انسانی است.
وی تصریح کرد: در سطح سوم شهادت رهبر انقلاب به شکلی نوعی همدلی ادیانی و نخبگان فرهنگی به وجود میآورد، لذا اندیشمندان بودایی در تایلند از این حادثه با عناوینی همچون مباحث فداکاری برای آرمان، ایثار و پایداری در راه اعتقاد یاد میکردند. نکته اصلی اینکه اندیشمندان بودایی و مسلمان خود همین شهادت را به عنوان نماد مقاومت و وفاداری به اصول در نظر میگرفتند که این به شکلی موجب ابراز همدردی بسیاری از شخصیت های فرهنگی – دینی در تایلند بود.
میراث رهبر شهید
رایزن فرهنگی ایران در تایلند در پاسخ به اینکه اگر بخواهید میراث رهبر شهید را در یک مفهوم خلاصه کنید، آن مفهوم چیست، گفت: به اعتقاد من حضرت آقا توانستند پیوندی را میان ایمان و عقلانیت و مسئولیت پذیری ملتها ایجاد کنند؛ به این معنا که در عین حال که پایبند به ارزشهای دینی خود هستند، میتوانند مستقل بوده، پیشرفت کنند و تاثیرگذار باشند. در واقع اندیشههای ایشان توانست یک خودباوری و عزت مندی در ملتها ایجاد کند و مقاومت را به عنوان یک فرهنگ و مکتب جهانی به مردم یاد داد که انسان باید آزادی خواه و عدالت طلب باشد و در خصوص این موضوعات باید مقاومت کند تا بتواند به نتیجه برسد.
زارع بی عیب در خصوص مولفههای مکتب سیاسی – اخلاقی مقام معظم رهبری تصریح کرد: جوهره یک مکتب این است که انسان بتواند امیدآفرین و خوداتکا باشد و یک آینده عزتمند و انسانی داشته باشد و این به نظر من مهمترین مولفه های مکتب سیاسی – اخلاقی حضرت آقا است.
بسیاری از تحلیلگران پس از شهادت ایشان، بیش از آنکه از یک «رهبر شهید» سخن بگویند، از «گفتمان آیتالله خامنهای» و «میراث فکری» او یاد کردند؛ گفتمانی که با حذف فیزیکی صاحب آن پایان نیافت، بلکه در عرصه اجتماعی و فکری، جلوهای تازه پیدا کرد.
انعکاس شهادت آیتالله سید علی خامنهای در جهان
وی درباره اینکه خبر شهادت رهبر جمهوری اسلامی ایران در رسانهها و محافل فکری در جهان چه بازتابی داشته است، گفت: برخلاف آنچه برخی رسانههای بینالمللی و جریانهای مخالف تلاش کردند القا کنند، شهادت آیتالله سید علی خامنهای نه به تضعیف جبهه مقاومت انجامید و نه به معنای پایان یک گفتمان فکری بود. این رسانهها کوشیدند با برجستهسازی حذف فیزیکی رهبر شهید، تصویری از فروپاشی نفوذ فکری و سیاسی ایشان ارائه دهند، اما واقعیتهای میدانی روایت دیگری را به نمایش گذاشت.
بی عیب ادامه داد: حضور گسترده مردم در آیینهای تشییع و بزرگداشت، پیامهای تسلیت و همدردی از سوی شخصیتهای سیاسی، مذهبی و فرهنگی از کشورهای مختلف و بازتاب گسترده این رخداد در افکار عمومی، نشان داد که آیتالله خامنهای صرفاً یک شخصیت سیاسی نبود، بلکه بنیانگذار و حامل یک منظومه فکری و گفتمانی بود که فراتر از حضور فیزیکی ایشان به حیات خود ادامه میدهد.
رایزن فرهنگی ایران در تایلند تاکید کرد که این واقعیت، نخستین روایت رسانههای مخالف را با چالش جدی مواجه کرد و نشان داد که رهبر شهید طی دههها رهبری، سرمایهای نمادین و نفوذی عمیق در میان بخش قابل توجهی از جوامع اسلامی و حتی فراتر از آن ایجاد کرده است. از همین رو، بسیاری از تحلیلگران پس از شهادت ایشان، بیش از آنکه از یک «رهبر شهید» سخن بگویند، از «گفتمان آیتالله خامنهای» و «میراث فکری» او یاد کردند؛ گفتمانی که با حذف فیزیکی صاحب آن پایان نیافت، بلکه در عرصه اجتماعی و فکری، جلوهای تازه پیدا کرد.
وی افزود: به همین دلیل، جریانهایی که در ابتدا شهادت ایشان را نشانه پایان نفوذ فکری جمهوری اسلامی تلقی میکردند، بهتدریج با واقعیتی متفاوت روبهرو شدند؛ واقعیتی که نشان داد شهادت، نهتنها از دامنه اثرگذاری این اندیشه نکاست، بلکه در مواردی به گسترش و ماندگاری آن نیز انجامید. این موضوع یادآور سخنی است که خود آیتالله خامنهای سالها پیش درباره شهید سپهبد قاسم سلیمانی بیان کرده بودند؛ اینکه «شهید سلیمانی از سردار سلیمانی اثرگذارتر است». به نظر میرسد همین قاعده درباره خود ایشان نیز مصداق یافته است؛ به گونهای که شهادت، پیام و اندیشه او را بیش از گذشته در کانون توجه افکار عمومی قرار داد.
بی عیب گفت: رهبر شهید پس از ۸۶ سال زندگی و دههها پرچمداری گفتمان انقلاب اسلامی و مقاومت، میراثی فکری بر جای گذاشت که مهمترین پیام آن برای ملتها، امکان ایستادگی بر اصول، حفظ هویت و مقاومت در برابر سلطه، همراه با ایفای نقشی مؤثر در تحولات اجتماعی و سیاسی است. این میراث نشان میدهد که یک اندیشه، اگر بر باور، هویت و سرمایه اجتماعی استوار باشد، میتواند هم در دوران حیات صاحب آن اثرگذار باشد و هم پس از شهادتش، با قدرت بیشتری به مسیر خود ادامه دهد.
تأثیرگذاری ایشان اما تنها به جهان اسلام محدود نشد. از نگاه بسیاری از ناظران، رهبر شهید انقلاب منظومهای فکری را مطرح کردند که برای مخاطبان غیرمسلمان نیز قابل تأمل بود. ایشان صرفاً رهبر یک دولت یا یک نظام سیاسی نبودند، بلکه بهعنوان یک رهبر تمدنی، درباره مفاهیمی چون هویت، آینده ملتها، جایگاه انسان در نظم نوین جهانی، پیشرفت همراه با معنویت و نقشآفرینی ملتهای مستقل در نظام بینالملل سخن میگفتند.
جایگاه رهبر شهید در میان مردم جهان
رایزنی فرهنگی ایران در تایلند درباره جایگاه آیت الله خامنهای در نگاه مسلمانان و غیر مسلمانان جهان، گفت: رهبر شهید انقلاب اسلامی در سه حوزه اساسی توانستند بر مسلمانان و حتی غیرمسلمانان تأثیرگذار باشند. نخست آنکه ایشان در جایگاه یک رهبر دینی، تنها به هدایت مذهبی بسنده نکردند، بلکه با ارائه یک منظومه فکری منسجم، نقش یک هدایتگر اندیشه را نیز ایفا کردند. افزون بر این، اندیشه و رهبری ایشان دارای ابعاد راهبردی بود و توانست بر معادلات فکری و سیاسی منطقه و جهان اثر بگذارد.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین دستاوردهای این رویکرد، ایجاد احساس توانمندی و نقشآفرینی در میان مسلمانان، بهویژه نسل جوان بود. رهبر شهید این باور را تقویت کردند که یک ملت میتواند با اتکا به ظرفیتهای درونی خود، تولیدکننده علم، اندیشه و قدرت باشد و در عرصههای منطقهای و بینالمللی به بازیگری فعال و اثرگذار تبدیل شود. این نگاه، در بسیاری از جوامع اسلامی به شکلگیری ادبیاتی مبتنی بر خودباوری، استقلال و پیشرفت انجامید.
بی عیب گفت: تأثیرگذاری ایشان اما تنها به جهان اسلام محدود نشد. از نگاه بسیاری از ناظران، رهبر شهید انقلاب منظومهای فکری را مطرح کردند که برای مخاطبان غیرمسلمان نیز قابل تأمل بود. ایشان صرفاً رهبر یک دولت یا یک نظام سیاسی نبودند، بلکه بهعنوان یک رهبر تمدنی، درباره مفاهیمی چون هویت، آینده ملتها، جایگاه انسان در نظم نوین جهانی، پیشرفت همراه با معنویت و نقشآفرینی ملتهای مستقل در نظام بینالملل سخن میگفتند.
رایزن فرهنگی ایران در تایلند اظهار داشت که همین رویکرد سبب شد که حتی در میان برخی اندیشمندان و نخبگان غیرمسلمان نیز، آیتالله خامنهای بهعنوان صاحب یک گفتمان فکری شناخته شوند؛ گفتمانی که بر استقلال، عزت، خودباوری و تربیت نسلی از کنشگران فکری و اجتماعی تأکید داشت و میکوشید ادبیات تازهای درباره نسبت میان هویت، پیشرفت و نقشآفرینی ملتها در جهان معاصر ارائه کند.
در روزگاری که سیاست در بسیاری از نظامهای سیاسی جهان عمدتاً بر پایه قدرت، منافع و مصلحتهای کوتاهمدت تعریف میشود، آیتالله خامنهای کوشید سیاست را بر محور مسئولیت، وفاداری به اصول، تعهد نسبت به مردم و دفاع از کرامت انسانی معنا کند.
ابعاد شخصیت رهبر شهید
وی درباره اینکه کدام بعد از ابعاد شخصیت رهبری را باید انعکاس داد، گفت: به باور من، یکی از مهمترین میراثهای فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، بازگرداندن بُعد اخلاقی به عرصه سیاست بود؛ رویکردی که نمونه برجسته آن را میتوان در سیره حکمرانی امیرالمؤمنین امام علی(ع) مشاهده کرد. در روزگاری که سیاست در بسیاری از نظامهای سیاسی جهان عمدتاً بر پایه قدرت، منافع و مصلحتهای کوتاهمدت تعریف میشود، آیتالله خامنهای کوشید سیاست را بر محور مسئولیت، وفاداری به اصول، تعهد نسبت به مردم و دفاع از کرامت انسانی معنا کند.
رایزن فرهنگی ایران در تایلند تاکید کرد: از این منظر، قدرت نه یک هدف، بلکه امانتی برای خدمت، اصلاح جامعه و گشودن افقهای تازه پیش روی ملتهاست. شاید همین نگاه را بتوان ماندگارترین ویژگی رهبر شهید دانست؛ نگاهی که نشان داد ارزش یک حکومت صرفاً به میزان قدرت آن نیست، بلکه به میزان پایبندی آن به اخلاق، عدالت و آرمانهای انسانی بستگی دارد.
زارع بی عیب افزود: ایشان به نسل جدید این پیام را منتقل کردند که موفقیت واقعی تنها در دستیابی به قدرت یا پیشرفت مادی خلاصه نمیشود. ممکن است ملتی در مقطعی از تاریخ به اوج قدرت برسد، اما اگر اخلاق، هویت و آرمانهای خود را از دست بدهد، آن قدرت نیز پایدار نخواهد ماند. آنچه اقتدار حقیقی را تضمین میکند، پیوند میان قدرت و اخلاق است.
وی گفت که به اعتقاد من، یکی از عمیقترین میراثهای رهبر شهید، بخشیدن معنایی تازه به سیاست بود. ایشان سیاست را نه عرصه رقابت برای کسب قدرت، بلکه مسئولیتی در قبال انسانها و امانتی الهی میدانستند. بر این اساس، هر کس زمام امور را در دست میگیرد، بیش از آنکه صاحب امتیاز باشد، صاحب مسئولیت است و ماندگاری او نیز نه به قدرت سیاسی، بلکه به اندیشه، خدمت و مسئولیتی بستگی دارد که برای نسلهای آینده بر جای میگذارد.
بی عیب تاکید کرد که در حقیقت، رهبر شهید انقلاب با این نگاه، میان سیاست و اخلاق پیوندی دوباره برقرار کرد و نشان داد که حکمرانی، زمانی ماندگار و اثرگذار خواهد اثرگذار خواهد بود که بر پایه عدالت، مسئولیتپذیری و کرامت انسانی استوار باشد.
نظر شما