حجتالاسلام محسن ادیببهروز، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و مدیر گروه تاریخ اسلام مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران، در گفتوگو با خبرنگار حوزه دین و اندیشه خبرگزاری شبستان در تبیین جایگاه حضرت ابالفضل العباس علیهالسلام در منظومه امامت و ولایت، اظهار کرد: نظام الهی با نظام بشری تفاوتی اساسی و بنیادین دارد و برای شناخت سیره اهلبیت علیهم السلام باید این تفاوت را به درستی درک کرد.
وی با بیان اینکه بحث «نظام الهی» از گستردهترین مباحث معرفتی است، افزود: هر اندازه این مفهوم شناخته و تبیین شود، بسیاری از گرههای فکری و اعتقادی جامعه باز خواهد شد و یکی از مهمترین موضوعات در این عرصه، شناخت رابطه امام و امت و در مرتبه بالاتر، رابطه خداوند با انبیا و اولیای الهی است.
هر چه جایگاه انسان بالاتر باشد، میزان عبودیت و تسلیم او در برابر فرمان الهی نیز بیشتر است
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: وقتی به سیره پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه، امیرالمؤمنین علیهالسلام، امام حسن علیهالسلام، امام حسین علیهالسلام و حضرت عباس علیهالسلام نگاه میکنیم، یک اصل مشترک به چشم میخورد و آن اطاعت کامل از حجت الهی است، در این منظومه، هر چه جایگاه انسان بالاتر باشد، میزان عبودیت و تسلیم او در برابر فرمان الهی نیز بیشتر است.
حجتالاسلام ادیب بهروز افزود: در نظام الهی، اولیای خدا معتقدند که امام و حجت الهی نسبت به آنان علم کاملتر و شناخت جامعتری دارد، از این رو خود را موظف به اطاعت میدانند و حتی در مواردی که در نظام بشری افراد به دنبال ارائه نظر، پیشنهاد یا تحلیل شخصی هستند، در نظام الهی اصل بر تبعیت از فرمان امام و اطاعت محض است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به برخی وقایع تاریخی صدر اسلام گفت: در برخی گزارشها مشاهده میشود افرادی در برابر تصمیمات امام یا رهبر الهی به ارائه پیشنهاد میپردازند، اما سیره اهلبیت علیهالسلام نشان میدهد که آنان در برابر امام معصوم، خود را مطیع میدانستند چراکه معتقد بودند امام به مصالح امور آگاهتر است.
حجتالاسلام ادیببهروز با اشاره به جایگاه حضرت عباس علیهالسلام در کربلا بیان کرد: حضرت ابالفضل علیهالسلام با وجود برخورداری از شجاعت، قدرت رزمی، بصیرت و جایگاه ممتاز در میان یاران امام حسین علیهالسلام، همه تواناییهای خود را در مسیر تحقق اراده امام حسین علیهالسلام به کار گرفت.
وی ادامه داد: حضرت عباس علیهالسلام در خانوادهای تربیت یافت که اساس آن بر ولایتپذیری و عبودیت استوار بود، ایشان فرزند امیرالمؤمنین علیهالسلام بودند شخصیتی که در برابر پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه نهایت خضوع و اطاعت را داشت و همین فرهنگ در وجود حضرت عباس علیهالسلام نیز تجلی یافت.
وی افزود: در منابع تاریخی هیچ گزارشی مبنی بر اظهار نظر مستقل یا پیشنهاد در برابر تصمیم امام حسین علیهالسلام از سوی حضرت عباس علیهالسلام دیده نمیشود و علت این مسئله نیز آن است که ایشان امام خویش را صاحب علم و هدایت الهی میدانست و خود را موظف به تبعیت کامل از فرمان او میشمرد.
اگر رابطه امام و مأموم در نظام الهی به درستی فهم شود، بخش قابل توجهی از ابهامات نیز برطرف خواهد شد
مدیر گروه تاریخ اسلام مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران با بیان اینکه بسیاری از پرسشهای مطرح درباره شخصیت حضرت عباس علیهالسلام با توجه به همین اصل پاسخ داده میشود، گفت: اگر رابطه امام و مأموم در نظام الهی به درستی فهم شود، بخش قابل توجهی از ابهامات نیز برطرف خواهد شد، چراکه محور اصلی این رابطه، اطاعت آگاهانه و خالصانه از امام است.
حجتالاسلام ادیببهروز در پاسخ به این پرسش که حضرت عباس علیهالسلام چگونه ولایتمداری خود را در کربلا به نمایش گذاشت، اظهار کرد: مهمترین جلوه ولایتمداری حضرت عباس علیهالسلام، ذوب شدن کامل در اراده امام حسین علیهالسلام بود، ایشان خود را محور تصمیمگیری نمیدانست، بلکه تمام وجودش را وقف اجرای فرمان امام کرده بود.
وی افزود: در جریان مأموریت آوردن آب برای خیمهها نیز حضرت عباس علیهالسلام تنها پس از فرمان امام اقدام کرد و از آن لحظه تا آخرین نفس برای اجرای مأموریت خود تلاش کرد، حتی زمانی که دستان مبارکش قطع شد و شدیدترین ضربات را تحمل کرد، همچنان در اندیشه رساندن آب به خیمهها بود، چون این مأموریت را فرمان امام میدانست.
محور اصلی رفتار حضرت عباس علیهالسلام تبعیت از امام حسین علیهالسلام استوی ادامه داد: برخی تاریخنگاران تلاش میکنند این واقعه را صرفاً از منظر عاطفی یا احساسات انسانی تبیین کنند، اما در نگاه دقیقتر، محور اصلی رفتار حضرت عباس علیهالسلام تبعیت از امام حسین علیهالسلام است، ایشان تا آخرین لحظه عمر خویش در مسیر اجرای دستور امام استقامت کرد و همین مسئله او را به نماد وفاداری و ولایتپذیری تبدیل کرده است.
مهمترین پیام حضرت ابالفضل علیهالسلام برای جامعه اسلامی، ضرورت حرکت در مسیر ولایت و پرهیز از نگاه صرفاً بشری به مسائل استعضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به درسهای عاشورا برای جامعه امروز گفت: اگر بخواهیم از شخصیت حضرت عباس علیهالسلام الگو بگیریم، باید بدانیم که مهمترین پیام حضرت ابالفضل علیهالسلام برای جامعه اسلامی، ضرورت حرکت در مسیر ولایت و پرهیز از نگاه صرفاً بشری به مسائل است.
حجتالاسلام ادیببهروز افزود: در نظام بشری، انسانها بر اساس محاسبات محدود خود تصمیم میگیرند، اما در نظام الهی اعتماد به خداوند و اعتماد به مسیر حق جایگاه ویژهای دارد هرچه جامعه به این حقیقت نزدیکتر شود، زمینه رشد و موفقیت آن نیز بیشتر خواهد شد.
وی با بیان اینکه اعتماد به وعدههای الهی یکی از مهمترین ویژگیهای پیامبران و اهلبیت علیهم السلام بوده است، خاطرنشان کرد: تاریخ اسلام نشان میدهد که اولیای الهی حتی در سختترین شرایط نیز به نصرت خداوند یقین داشتند و همین یقین، عامل پیروزی آنان در برابر دشمنان بود.
وی با اشاره به وقایع صدر اسلام اظهار کرد: در بسیاری از نبردها از جمله جنگ احزاب، شرایط ظاهری به گونهای بود که پیروزی مسلمانان بسیار دور از ذهن به نظر میرسید، اما پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه با اعتماد کامل به وعده الهی مسیر خود را ادامه داد و در نهایت نتیجهای برخلاف محاسبات ظاهری رقم خورد.
یکی از مهمترین درسهای عاشورا و تاریخ اسلام برای مسئولان و نخبگان جامعه آن است که در کنار تدبیر و برنامهریزی، اعتماد به خداوند را نیز در تصمیمگیریها مورد توجه قرار دهندمدیر گروه تاریخ اسلام مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران ادامه داد: یکی از مهمترین درسهای عاشورا و تاریخ اسلام برای مسئولان و نخبگان جامعه آن است که در کنار تدبیر و برنامهریزی، اعتماد به خداوند را نیز در تصمیمگیریها مورد توجه قرار دهند، چراکه بخش مهمی از موفقیتهای جامعه اسلامی در گرو همین باور است.
حجتالاسلام ادیببهروز با اشاره به اهمیت عدالت اجتماعی در جامعه اسلامی گفت: در الگوی حکومت علوی، مقابله با انباشت ثروتها، حمایت از محرومان و اجرای عدالت از اصول اساسی به شمار میرود و این رویکرد میتواند بسیاری از مشکلات اجتماعی و اقتصادی را کاهش دهد.
جامعهای که بر مبنای ارزشهای الهی اداره شود، علاوه بر برخورداری از انسجام و همبستگی بیشتر، توان بالاتری برای مقابله با تهدیدها و عبور از بحرانها خواهد داشتوی افزود: جامعهای که بر مبنای ارزشهای الهی اداره شود، علاوه بر برخورداری از انسجام و همبستگی بیشتر، توان بالاتری برای مقابله با تهدیدها و عبور از بحرانها خواهد داشت.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت حفظ وحدت و انسجام ملی بیان کرد: امروز نیز همانند گذشته، جامعه اسلامی برای عبور از چالشها نیازمند همدلی، اعتماد متقابل و حرکت در مسیر ارزشهای دینی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران خاطرنشان کرد: حضرت عباس علیهالسلام با وفاداری بینظیر خود به امام حسین علیهالسلام الگویی جاودانه از همراهی با جبهه حق ارائه کرد و این الگو میتواند برای همه اقشار جامعه، از مردم عادی تا مسئولان و نخبگان، الهامبخش باشد.
وی در پایان گفت: هر اندازه اعتماد به خداوند، پایبندی به ارزشهای دینی، همراهی با رهبری و حفظ انسجام اجتماعی در جامعه تقویت شود، زمینه بهرهمندی از برکات الهی نیز افزایش خواهد یافت و فرهنگ عاشورا میتواند در این مسیر راهگشای جامعه اسلامی باشد.
نظر شما