به گزارش خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان؛ ۲۳ فروردینماه، تالار وحدت تهران میزبان مراسمی باشکوه به یاد رهبر شهید انقلاب بود. حسن سلطانی مجری این برنامه بود و فضایی پر از همدلی و احساس را برای حاضران رقم زد؛ ابتدا احمد ابوالقاسمی قاری بین المللی کشورمان تلاوتی از قرآن مجید را قرائت نمودند.
در آغاز مراسم، گروه موسیقی ارکستر ملی ایران با نواختن سرود جمهوری اسلامی، مراسم را گشایش بخشید. سپس، دو قطعهٔ ماندگار «ای وطن» و «ای ایران» را برای حاضران اجرا کرد و جو سالن را آکنده از حس میهندوستی و وفاداری نمود.
پس از آن، کلیپی از تصاویر رهبر شهید پخش شد که لحظههایی خاطرهانگیز و تأثیرگذار را به نمایش گذاشت. در ادامه، شاعر و هنرمند افشین علا با ابراز تسلیت و همدردی، سرودهای از خود را برای حاضران خواند و فضایی عاطفی و معنوی را در سالن ایجاد کرد.
اعلا با اشاره به ویژگی حضرت اقا اظهار کرد: یکی از ویژگی های مهم رهبری ایران دوستی و استقلال کشورمان بود و بیشتر از هر چیزی به انسجام اجتماعی و وحدت ملی جامعه و پیشرفت علم اهتمام داشتند.
وی تصریح کرد: آخرین دیدارم با ایشان سال گذشته بود. برای نماز به محضرشان مشرف شدم. بعد از نماز، با همان تواضع و محبت همیشگیشان از من پرسیدند اگر نکتهای دارم بگویم. سپس حدود ده دقیقه با دقت و مهربانی درباره همان نکتهای که مرا آزار میداد سخن گفتند. امیدوارم در آن حمله وحشیانه به خانه رهبرمان، این اسناد و خاطرات از بین نرفته باشد تا همه ببینند که شخص اول مملکت، با وجود همه مسئولیتهای سنگین منطقهای و جهانی، چقدر به مسائل کوچک و درد دل افراد معمولی مثل من توجه داشت.
علا افزود: به همین دلیل که مورد محبت ایشان بودیم، چه فحشها و تهمتهایی شنیدیم. البته فحشهای رسانههای معاند برای ما افتخار است. در بدنه فرهنگ و هنر هم کسانی که عقیده داشتند و خود را به آلودگیها نیالودند، برایم قابل احتراماند. اما درد اصلیام از کسانی است که با ظاهر متشرعانه و یقههای بسته، در این نظام به مقام و ثروت رسیدند، در موقعیتهای مهم قرار گرفتند و مدام به ما فحاشی میکردند، ولی امروز عزادار رهبرشان شدهاند! مگر گناه ما چه بود؟ فقط اینکه شعرهایی میگفتیم که به دل ایشان مینشست؟ دشمنیشان با ما بود یا با آن شهید مظلوم؟ انشاءالله در فرصتهای آینده، درد دلهایم را با وزیر ارشاد در میان خواهم گذاشت.
پس از آن، محمدمهدی عسگرپور، مدیرعامل خانه هنرمندان ایران و کارگردان سینما، پشت تریبون قرار گرفت و با اشاره به تجربه شخصی خود در روزهای اخیر بیان کرد: به نظر میرسد برای توصیف شرایطی که امروز با آن روبهرو هستیم، کلمات کافی نیستند. این کمبود واژه را بسیاری از همکارانم نیز حس کردهاند.
وی ادامه داد: «این ناتوانی در بیان، ریشه در فقدان حضرت آقا دارد، اما در عین حال، تحولات اخیر کشور بهویژه در زمینه وفاق ملی، ابعاد جدیدی یافته است.
عسگرپور افزود: در جامعه امروز، شاهد جدیتر شدن برخی نمادها هستیم؛ مثلاً پرچم ایران پس از سالها دوباره به شکلی پررنگ در زندگی روزمره مردم ظاهر شده و بخشی از هویت مشترک ما شده است.
وی با نگاهی به تحولات جهانی نیز گفت: در سطح بینالمللی، صفبندیها شفافتر شده؛ دشمنیها علنیتر و در داخل کشور، میان کسانی که نقاط مشترک بیشتری دارند، همگرایی و نزدیکی بیشتری شکل گرفته است.
وی ابراز امیدواری کرد که این اشتراکات به تقویت وحدت ملی بیانجامد و همه ایرانیان، با وجود تفاوتهایشان، حول ارزشهای مشترک گرد هم آیند.
در بخش دیگری از مراسم، شاعر فرییا یوسفی قطعه شعری را به یاد رهبر شهید انقلاب تقدیم کرد.
سپس حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی، به سخنرانی پرداخت و درباره نگاه فرهنگی رهبر شهید چنین گفت: آنچه برای ما بسیار مهم است، توجه عمیق و جدی ایشان به عرصه فرهنگ بهویژه موسیقی بوده است. از روایتها و خاطراتی که دوستان قدیمی و کسانی که سالها با ایشان معاشر بودند نقل کردهاند، میتوان دریافت که ایشان درک بسیار عمیقی از این حوزه داشتند.
نوربخش ادامه داد: هرچند برخی روایتها ممکن است نیاز به راستیآزمایی دقیق داشته باشند، اما مسلم است که رهبر شهید در موضوع موسیقی، منتقدی دقیق و صاحبنظر بودند. البته لزومی ندارد که یک منتقد یا صاحبنظر موسیقی، حتماً نوازنده یا آهنگساز حرفهای باشد. همانند مرحوم داوود پیرنیا، بنیانگذار برنامه گلها، یا زندهیاد هوشنگ ابتهاج (سایه) که با وجود نبود تخصص آکادمیک موسیقی، شناختی عمیق و دقیق از آن داشتند.
وی تأکید کرد: ایشان نیز شنوندهای جدی، آگاه و دقیق بودند؛ بهویژه در موسیقیهای مبتنی بر اندیشه و تفکر، از جمله موسیقی کلاسیک غربی. نظراتی که در مقاطع مختلف درباره آثار مهم و تأثیرات آنها بیان میکردند، نشاندهنده اشراف کامل ایشان بود.
نوربخش اشاره کرد که مطرح کردن مباحث نظری و درسی درباره موسیقی در سالهای اخیر توسط ایشان، امری مهم و کمسابقه در تاریخ مرجعیت شیعه به شمار میرود.
داوود فتحعلیبیگی، کارگردان نمایشهای ایرانی در ادامه مراسم سخنرانی کرد. او با اشاره به بخشی از فرمان امام علی(ع) به مالک اشتر درباره ضرورت اختصاص وقت حاکم به مردم و فراهمکردن امکان گفتوگوی بیواسطه، اظهار کرد: به باور من، دیدارهایی که حضرت امام(ره) برگزار میکردند، چه در قالب جلسات خصوصی و چه عمومی، مصداقی روشن از همین توصیه بود و ایشان در عمل، بخشهایی از این فرمان را با روش و منش خود محقق کردند.
او با روایت خاطرهای از دیدار جمعی از هنرمندان با رهبر شهید افزود: پس از انجام تشریفات، جلسه در فضایی ساده و صمیمی شکل گرفت؛ اتاقی با چیدمانی بیتکلف که حاضران در آن بهصورت دایرهوار نشستند. پس از اقامه نماز عشا، رهبر در جمع حاضر شدند و با اعلام «گفتوگوی آزاد»، زمینه طرح مستقیم دیدگاهها را فراهم کردند.
فتحعلیبیگی ادامه داد: در آغاز، وقتی یکی از حاضران برای سخن گفتن به احترام ایشان ایستاد، رهبر شهید تأکید کردند که بنشیند؛ همین نکته، فضای جلسه را بهشدت خودمانی کرد. سپس حاضران بهترتیب به بیان مطالب خود پرداختند؛ از گله و نقد تا پیشنهاد. بنده نیز درباره نمایشهای ایرانی نکاتی را مطرح کردم و ایشان همزمان برخی موارد را یادداشت میکردند.
این هنرمند پیشکسوت با بیان اینکه در پایان جلسه، رهبر شهید نکاتی را مطرح کردند، گفت: یکی از مهمترین مباحثی که ایشان به آن پرداختند، تعریف «هنر دینی» بود که متأسفانه کمتر منتشر شده است. بهطور تلویحی میتوان گفت از نگاه ایشان، هنر دینی هنری است که انسان را به نیکی، پاکی و انسانیت دعوت کند و از پلیدیها دور نگه دارد؛ نوعی امر به معروف در ساحت هنر.
او همچنین به ارائه درخواستی در همان جلسه اشاره کرد و افزود: پیشنهادی درباره راهاندازی رشته نمایشهای ایرانی در برخی دانشکدههای هنری مطرح شد که مکتوب هم نبود، اما رهبری پس از جلسه تأکید کردند آن را به دست ایشان برسانند تا مطالعه کنند. بعدها رونوشت آن نامه از دفتر مقام معظم رهبری به دانشگاه ارسال شد، اما سرانجام آن مشخص نشد.
فتحعلیبیگی در جمعبندی این خاطره تأکید کرد: آنچه برای من برجسته بود، سادگی و تواضع در رفتار عالیترین مقام کشور بود؛ اینکه در کنار دیگران و همچون مردم عادی مینشستند و بیواسطه به سخنان آنان گوش میدادند، منش قابل توجهی است که باید از آن آموخت.
سپس ناصر فیض، شاعر به بیان خاطراتی از رهبر شهید انقلاب پرداخت و شعری خواند.
محمد فضائلی، عضو دفتر حفظ و نشر آثار آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای سخنران بعدی مراسم بود. او با اشاره به ابعاد شخصیتی رهبر شهید، اظهار کرد: بهجرأت میتوان گفت با شخصیتی مواجه هستیم که از منظرهای گوناگون قابل توصیف است؛ فردی که گویی خطی ممتد از دریافت مدالهای افتخار بود، مدالهایی که بسیاری از آزادگان و شرافتمندان جهان به داشتن یکی از آنها مباهات میکنند، اما او همه این مدالها را یکجا بر گردن داشت و مدال آخر هم که شهادت بود.
او ادامه داد: پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و در دوران منحوس پهلوی، ایشان افتخار مبارزه با نظام طاغوت را به دست آوردند؛ بارها دستگیر شدند، به زندان افتادند و تحت شکنجه قرار گرفتند و هر یک از اینها خود مدالی پرافتخار برای یک انسان آرمانگرا و شریف است.
فضائلی افزود: پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز افتخارات متعددی نصیب ایشان شد. با آغاز جنگ تحمیلی، افتخار رزمندگی را به دست آوردند و این مدال را نیز بر سینه خود نشاندند؛ بهگونهای که با لباس رزم از میدان جهاد به تهران میآمدند، نماز میخواندند و مجددا به میدان بازمیگشتند. این روحیه در آثار مکتوب نیز بازتاب یافته و بخشی از روایتها به دوران حضور ایشان در دفاع مقدس اختصاص دارد.
او با اشاره به دوران جانبازی ایشان گفت: ایشان در ادامه مسیر، به مقام جانبازی نیز نائل شدند و در پی اقدام یک گروهک شریر، تا مرز شهادت پیش رفتند و بهگونهای معجزهآسا نجات یافتند. در نهایت نیز پرافتخارترین و زیباترین مدال، یعنی شهادت، به دست خبیثترین انسانها بر گردن ایشان آویخته شد.
فضائلی تاکید کرد: کمتر میتوان شخصیتی را یافت که مجموعهای از این افتخارات را یکجا در کارنامه خود داشته باشد؛ هرچند آنچه ما میبینیم، تنها ظاهر ماجراست و مراتب حقیقی و الهی آن نزد خداوند متعال روشن است.
او در ادامه به خاطرهای اشاره کرد و گفت: در جمعی از روزنامهنگاران در سال ۱۳۹۶، در یکی از جلسات پنجشنبهشب که با هدف شنیدن برگزار میشد، خدمت ایشان رسیدیم. در ابتدای جلسه تأکید کردند که «این جلسه برای شنیدن است» و همین هنر شنیدن، برای یک مسئول، درسی مهم به شمار میرود؛ اینکه آمادگی شنیدن داشته باشد و برای آن جلساتی ترتیب دهد.
فضائلی خاطرنشان کرد: در آن جلسه، موضوعات مختلفی مطرح شد، اما یکی از نکاتی که ایشان بر آن تأکید ویژه داشتند، رعایت اخلاق در فضای رسانهای بود. ایشان این مسئله را بهعنوان یک اشکال مطرح کردند که گاه رسانههای ما آنگونه که شایسته یک نظام اسلامی است، به اخلاق پایبند نیستند.
او افزود: از جمله مصادیقی که ایشان به آن اشاره کردند، «قول به غیر علم» بود؛ موضوعی که در مباحث فقهی نیز مورد توجه قرار گرفته است. تأکید ایشان این بود که آنچه علم به آن نداریم، نباید منتشر یا ابراز کنیم. امروز در فضای مجازی میبینیم که برخی بدون اطلاع، مطالب غیرموثق را بازنشر میکنند و این امر منشأ شکلگیری ذهنیتهای منفی نسبت به افراد، مسائل کشور و نظام میشود.
عضو دفتر حفظ و نشر آثار آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای در بخش دیگری از سخنان خود به سلوک علمی رهبر شهید اشاره کرد و گفت: ایشان برای آغاز مباحث درسی خود، بهویژه در موضوع موسیقی، سالها به مطالعه آثار و فتاوای پیشینیان پرداختند و اگر اشتباه نکنم، حدود ۷۰ تا ۸۰ جلسه را به بررسی این موضوع اختصاص دادند که نشاندهنده دقت و وسواس علمی ایشان است.
او همچنین به سبک زندگی این شهید اشاره کرد و افزود: ایشان سالهای طولانی بر روی زمین مینشستند و زندگی سادهای داشتند، اما در مقطعی به توصیه پزشکان از نشستن روی زمین منع شدند و از آن پس از صندلی استفاده میکردند، حتی در انجام تعقیبات نماز نیز این وضعیت رعایت میشد.
فضائلی در پایان با بیان اینکه این مسیر، مسیر ایستادگی برای عزت، شرافت و استقلال کشور است، گفت: ایستادگی برای سربلندی ایران و حفظ عزت ملت تا پای جان، مسئله کوچکی نیست و همه ما، بهویژه فعالان عرصههای مختلف از جمله هنر و رسانه، باید خود را در قبال این مسئولیت متوجه بدانیم و در پاسداشت این عظمت و استمرار این راه بکوشیم.
محمدرضا دوستمحمدی، تصویرساز و گرافیست نیز خاطراتی را از دیدار با رهبر شهید و انتخاب اسم پسرش توسط ایشان برای حاضران تعریف کرد.
در ادامه مهدی قزلی، داستاننویس سخنرانی کرد.
در ادامه احمد ابوالقاسمی، قاری قرآن نیز سخنرانی کرد. او با اشاره به یکی از خاطراتش به بیان جزئیاتی از انس دائمی رهبری با قرآن در بیت رهبری پرداخت و گفت: در فرصتی چند دقیقهای خدمت فرزند ایشان، آقا مجتبی، رسیدم. صحبت به تلاوت قرآن کشیده شد. ایشان توضیح دادند که آقا از ساعت ۵ صبح که وارد دفتر کار میشوند، دستگاهی در آنجا قرار داده شده که با مجموعهای از ۳۰ تا ۴۰ سیدی، تلاوت قرآن بهطور مداوم پخش میشود و این صدا در تمام ساعات، حتی هنگام استراحت، قطع نمیشود.
او افزود: این میزان علاقهمندی تنها به شنیدن محدود نبود، بلکه رهبری شهید در مباحث تخصصی تلاوت نیز ورود دقیق داشتند. من که بیش از ۴۰ سال در جلسات و محافل قرآنی، بهویژه در ماه مبارک رمضان، حضور داشتم، بارها شاهد این دقتها بودم. حتی پیش میآمد که از طریق دفتر، به قاریان پیام میدادند و نکات دقیقی درباره بخشهای ابتدایی یا انتهایی تلاوت یادآور میشدند؛ نکاتی که فهم و تسلط بر آنها، حاصل سالها ممارست در این حوزه است.
این قاری قرآن با اشاره به یکی از تلاوتهای خود در سال ۱۳۸۲ گفت: سوره «تغابن» را در محضر ایشان خواندم که با استقبال مواجه شد. ما معمولا از تعداد «احسنت»هایی که ایشان میگویند، متوجه کیفیت تلاوت میشویم؛ یک «احسنت» یعنی معمولی، اما وقتی «احسنت» و «بارکالله» تکرار میشود، یعنی تلاوت اثرگذار بوده است.
ابوالقاسمی افزود: دو سؤال همواره در ذهنم بود؛ یکی اینکه آیا تلاوتم با معنا همراه است یا صرفاً خوشصوتی است و دیگر اینکه آیا باید بهتدریج از تلاوت فاصله بگیرم و به سمت مفاهیم بروم. جالب اینکه پیش از طرح این سؤالات، در دیدار با ایشان، پاسخ آنها را بهنوعی دریافت کردم. در یکی از همین دیدارها، پس از تلاوت، فرمودند که هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله هست و جای رشد وجود دارد؛ نکتهای که برایم بسیار راهگشا بود.
او با بیان یکی از بهیادماندنیترین خاطرات خود گفت: پس از تلاوت سوره «جن» که از سورههای دشوار در قرائت است، با شوق به سمت ایشان رفتم. وقتی خم شدم، ایشان سرم را به سمت خود کشیدند و در حرکتی غیرمنتظره، چندین بار حنجرهام را بوسیدند. این رفتار برایم بسیار عجیب و در عین حال افتخارآمیز بود؛ اینکه رهبری با چنین جایگاهی و تسلطی بر قرآن، اینگونه یک قاری را مورد تشویق قرار دهد. این لحظه، یکی از شیرینترین و ماندگارترین خاطرات من از دیدار نزدیک با ایشان است.
محمدعلی مهدوی راد، قرآن پژوه نیز که سخنران پایانی مراسم بود با اشاره به خاطرات و تجربههای خود از محافل دینی و قرآنی، گفت: از اوایل دهه ۵۰ با این فضا آشنا شدم و در مقطعی در محضر مرحوم علی شریعتی بودم. در آن دیدار، بحث به جلسات آیتالله سید علی خامنهای کشیده شد. وقتی پرسیدند آیا ایشان را میشناسم، پاسخ منفی دادم و همین موضوع سبب شد به جلسات ایشان در مشهد راه پیدا کنم.
این قرآنپژوه ادامه داد: بخش قابل توجهی از خاطراتم به دوران ریاستجمهوری و سپس رهبری ایشان بازمیگردد. در همان سالها نیز از مرحوم دکتر شریعتی شنیدم که با احترام و علاقه از ایشان یاد میکردند و درباره جایگاه علمی و فکریشان سخن میگفتند.
مهدویراد ادامه داد: عشق و انس ایشان با قرآن و نهجالبلاغه کمنظیر است و این پیوند عمیق، در شیوه تفسیرشان بهخوبی نمایان میشود.
او در تبیین رویکرد تفسیری آیتالله خامنهای گفت: از آغاز تاریخ تفسیر، دو رویکرد اصلی وجود داشته است؛ یکی نگاه تمدنی و دیگری هدایتمحور برای ساختن انسان. تفسیر ایشان، بهگونهای است که قرآن را به متن زندگی انسان میآورد و مخاطب احساس میکند آیات، ناظر به اکنون و زندگی روزمره اوست.
این استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: بارها در هنگام شنیدن سخنان ایشان، چنین احساسی داشتم که گویی قرآن بر زبان ایشان جاری است. از همین رو، برای بسیاری از همنسلان من، ایشان تنها یک استاد نبودند، بلکه جایگاه «مراد» داشتند؛ جایگاهی فراتر از یک معلم یا مربی معمولی.
در محوطه تالار وحدت نوازندگان با آوای سنج و دمام به مهمانان خوشآمد میگفتند.
در حاشیه مراسم و پیش از ورود به سالن اصلی، کتابهای رهبر شهید انقلاب و کتابهایی که توسط ایشان تقریظ شده بود به نمایش گذاشته شده بود.
همچنین بخشی از سالن ورودی به نشان و تصاویری از شهدای دانشآموز مدرسه «شجره طیبه» میناب اختصاص داشت که در جوار آن هنرمندان مشغول خلق نقاشیهایی از رهبر شهید انقلاب بودند.
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت، سیمایی صراف وزیر علوم، معاونان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، علی منتظری رئیس جهاد دانشگاهی، محمدعلی نادعلیزاده، مدیرعامل خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، مهرداد آگاهی، رایزن فرهنگی پیشین ایران در اتریش، زهرا بهروزآذر معاون زنان ریاست جمهوری، محمدعلی ابطحی، رسول صدرعاملی، فریده سپاهمنصور، محمد شیری، الیاس حضرتی رئیس شورای اطلاعرسانی دولت، احمد مسجدجامعی وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدمهدی اسماعیلی وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی، احمد احمدی تهیهکننده سینما، حسین فرحبخش تهیهکننده سینما، اتابک نادری بازیگر، انسیه شاهحسینی کارگردان، جهانبخش سلطانی، جعفر دهقان، محمد حاجی میرزایی مدیرعامل بنیاد بازیهای رایانهای، حامد جعفری رئیس بنیاد سینمایی فارابی، منوچهر شاهسواری دبیر ادوار جشنواره فیلم فجر، و... از جمله افراد حاضر در این مراسم بودند.
نظر شما