به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان در ارومیه، در جهانی که گاه با چالشهایی چون ناامیدی، تفرقه و بیعدالتی روبهرو است، انسان بیش از هر زمان دیگری به یک نقطه اتکای معنوی و امید به آیندهای روشن نیاز دارد. در فرهنگ اسلامی شب نیمه شعبان این معنا را در خود متجلی میسازد. این شب، صرفاً یک جشن مذهبی نیست، بلکه قلب تپنده جریان انتظار و نماد بزرگترین آرمان بشریت یعنی استقرار کامل عدالت جهانی است. از فضیلتهای عبادی تا نقش آن در خودسازی فردی و تقویت همبستگی اجتماعی، نیمه شعبان حامل پیامهای عمیقی برای زندگی امروز ماست.
در این مصاحبه، سراغ حجت الاسلام و المسلمین وکیلی زاده، کارشناس مذهبی و مدیر کانون فرهنگی و هنری امام زمان (عج) روستای شعبانلو میاندوآب رفتهایم تا ابعاد مختلف جایگاه این شب در سنت اسلامی، تفاوتهای آن با شبهای قدر، و مهمتر از همه، پیام روحانی و عملی آن برای جامعه پرمشغله امروز، به ویژه جوانان، را واکاوی کنیم. پرسش ما این است: چگونه میتوان حال و هوای سرشار از امید و معنای این شب را به جریان روزمره زندگی منتقل کرد و آن را به موتور محرکهای برای اصلاح فردی و اجتماعی تبدیل نمود؟"
شبستان_احیای نیمه شعبان چه جایگاهی در سنتهای اسلامی و فرهنگ شیعی دارد؟
احیای نیمهٔ شعبان در سنتهای اسلامی و بهویژه شیعی جایگاهی بسیار والا و معنوی دارد. در یک پاسخ خلاصه و علمی میتوان گفت که احیای نیمهٔ شعبان از مهمترین شبهای عبادت و بندگی در اسلام است که بر اساس روایات، شب نزول رحمت الهی، آمرزش گناهان و اجابت دعاها دانسته شده است. مسلمانان در این شب با نماز، دعا، توبه و مناجات، به احیای آن میپردازند.
در مکتب تشیع، این شب علاوه بر فضیلت عمومیاش، به سبب سالروز میلاد حضرت ولیعصر (عج) جایگاهی ویژه دارد؛ از این رو شیعیان آن را عید بزرگ معنوی میدانند و با احیا، زیارت امام حسین (ع)، دعای فرج و اعمال عبادی خاص به استقبالش میروند. بنابراین، احیای نیمه شعبان در سنت اسلامی، شب رحمت و مغفرت الهی و در سنت شیعی، افزون بر آن، شب تجدید عهد با امام مهدی (عج) و نماد انتظار و امید به ظهور است.
شبستان_از نگاه شما پیام اصلی و معنای روحانی این شب برای جامعه امروز چیست؟
پیام اصلی و معنای روحانی شب نیمه شعبان برای جامعه امروز در دو مفهوم کلیدی خلاصه میشود که اولی امید به آیندهای روشن و مسئولیتپذیری فردی و اجتماعی در مسیر انتظار و در اصل پیام اصلی شب نیمه شعبان برای جامعه امروز دو رکن اساسی دارد اولی امید فعال است که این موضوع یادآوری این حقیقت بوده پایان ظلم حتمی است و روزگاری جهان با حکومت عدل امام زمان (عج) متحول خواهد شد؛ این، نوری در برابر ناامیدیهای جامعه امروز است.
دومی موضوع مسئولیت منتظر است دعوت به خودسازی فردی (تزکیه اخلاق) و تلاش برای اصلاح جامعه (اقامه عدل و عدالتخواهی) تا جامعه آماده پذیرش آن حکومت جهانی شود.
شبستان_بسیاری از مردم این شب را فرصتی برای بازگشت و ارتباط قلبی با خدا میدانند؛ چگونه میتوان این حال معنوی را به زندگی روزمره منتقل کرد؟
برای حفظ حال معنوی نیمه شعبان در زندگی روزمره، سه کار یادآوری در کارها اینکه در ابتدای هر کار کوچک، یک ذکر کوتاه با توجه بگوییم. یک عمل خوب اینکه روزانه یک کار خیر کوچک و ناشناس انجام دهیم و قرار ثابت با این مفهوم که روزی ۱ تا ۳ دقیقه برای امید به آینده (انتظار) وقت بگذاریم را باید انجام دهیم.
شبستان_در مقایسه با شبهای قدر، چه ویژگیهایی احیای نیمه شعبان را متمایز میسازد؟
احیای نیمه شعبان و شبهای قدر، هر دو از شبهای بسیار بافضیلت در فرهنگ اسلامی هستند، اما تفاوتهایی دارند که احیای نیمه شعبان را از شبهای قدر متمایز میسازد. مهمترین ویژگیهای متمایز این شب عبارتند از اینکه موضوع و محور اصلی احیاء در شبهای قدر؛ محور آن نزول قرآن و تقدیر امور سال آینده است؛ در این شبها سرنوشت بندگان در طول سال رقم میخورد و محور اصلی، توبه، عبادت و دعا برای مقدرات نیکو است.
در احیای نیمه شعبان محور آن میلاد امام زمان (عج) است و رنگ و بوی امید، انتظار و شادی معنوی دارد. در واقع، این شب جلوهای از حیات، ظهور و نجات بشریت به شمار میرود.
محور دوم حال و حالت معنوی شب است که در شبهای قدر حال آن بیشتر حزن، خشوع، توبه و گریه است و در احیای نیمه شعبان حال آن شادی معنوی، دعا برای ظهور، و عرض ارادت به امام زمان (عج) است؛ حالتی میان نور، شوق و امید.
محور سوم جایگاه زمان و نوع اعمال است که در شبهای قدر در ماه رمضان (ماه قرآن و عبادت) واقع شده و اعمالش بیشتر ذکر، قرائت قرآن و استغفار است. احیای نیمه شعبان که در ماه شعبان است که ماه رحمت و مقدمه رمضان است و اعمال آن شامل نمازهای خاص، دعای کمیل، دعای ندبه، زیارت امام حسین (ع) و دعا برای تعجیل فرج میشود.
مضمون دعاها و نیت عبادات محور چهارم بوده که در شبهای قدر، دعاها بیشتر جنبهی شخصی و مربوط به آمرزش گناهان است. در نیمه شعبان، دعاها جنبهی جمعی و جهانی دارند؛ محور اصلی آن، ظهور منجی و اصلاح عالم است.
در نتیجه احیای نیمه شعبان با اینکه از نظر فضیلت در حد شب قدر نیست، اما از نظر معنای امید، انتظار و ارتباط با امام عصر (عج) جایگاهی منحصربهفرد دارد. این شب، شب حیات قلبی و تجدید عهد منتظران است.
شبستان_وضعیت برگزاری مراسمهای احیای نیمه شعبان در سالهای اخیر را چگونه ارزیابی میکنید؟
به جای اینکه فقط چند جشن بزرگ دولتی باشد، حالا همه جا جشن است و جشنها بیشتر در محلهها و مساجد خود مردم برگزار میشود و خیلی خودجوش شده است.
جمکران همچنان مهم بوده و بزرگترین و اصلیترین تجمع همچنان در مسجد جمکران است.
در نتیجه یک نقشه راه کلی برای برگزاری مراسمها وجود دارد و سعی شده تا پیام انتظار نیز به خوبی در این جشنها منتقل شود. و شور جشن از مراکز بزرگ به سطح مردم و محلات منتقل شده، اما همچنان یک محور مرکزی قوی (جمکران) حفظ شده است.
شبستان_چه نقشی میتوان برای احیای این شب در تقویت امید جمعی و انتظار ظهور در جامعه قائل شد؟
احیای شب نیمه شعبان مثل یک تزریق شادی و انرژی به جامعه است که دو کار اصلی انجام میدهد و امید را زنده نگه میدارد و به همه یادآوری میکند که مشکلات امروز موقتی است و یک آینده بسیار بهتر (دوران ظهور) در انتظار ماست. این باعث میشود مردم ناامید نشوند و برای بهتر شدن تلاش کنند.
همه را دور هم جمع میکند و مردم محلهها و شهرها با هم جشن میگیرند، شادی میکنند و حس میکنند که در یک هدف مشترک همراه هستند. این کار باعث قویتر شدن دوستیها و حس همبستگی در جامعه میشود.
به عبارت دیگر، این شب هم به دلها امید میدهد و هم مردم را به هم نزدیکتر میکند تا برای آن آینده بهتر آماده شوند.
شبستان_توصیه شما به جوانانی که شاید کمتر با مفهوم معنوی این شب آشنا هستند چیست؟
توصیهام به جوانان این است که شب نیمه شعبان را یک جشن بزرگ برای «آینده بهتر» ببینید. این جشن، نماد این است که روزی عدالت کامل برقرار میشود و همه مشکلات حل میشوند. این یک هدف بزرگ و هیجانانگیز برای آینده است.
مثل شارژ کردن موبایل، این شب فرصتی است تا برای یک شب از استرسها دور شوید و ذهن و روحتان را قوی کنید تا بتوانید برای تحقق آن آینده بهتر در زندگی روزمره تلاش کنید. و به جای تماشاچی بودن، اگر اهل هنر هستید، این شور و امید را در کارهای خلاقانه خود (مثل ساخت ویدئو یا موسیقی) نشان دهید.
شبستان_آیا این شب میتواند فرصتی برای گفتوگوی بینفرهنگی و معرفی آموزههای امید و انتظار در سطح جهانی باشد؟
بله، شب نیمه شعبان میتواند فرصتی عالی برای گفتوگوی بینفرهنگی و معرفی آموزههای امید و انتظار در سطح جهانی باشد. این شب، به دلیل اهمیت آن در فرهنگ اسلامی (به ویژه شیعه) که بر عدالت، منجی، و آیندهای روشن تأکید دارد، یک محور مشترک برای گفتگو با دیگر فرهنگها ایجاد میکند. میتوان از مفاهیمی مانند: امید به آیندهای بهتر که یک ارزش جهانی است. اصلاح جامعه و مبارزه با ظلم که مورد توافق بسیاری از مکاتب است.
شبستان_احیای نیمه شعبان در دنیای پرمشغله امروز چه پیامی برای آرامش و بازسازی درونی انسان دارد؟
احیای نیمه شعبان در دنیای پرمشغله امروز سه پیام اصلی برای آرامش و بازسازی درونی دارد امید مطلق که این جشن یادآوری میکند که سختیها و مشکلات امروز موقتی هستند و یک آینده عادلانه و آرام حتماً خواهد آمد. این امید، اضطراب و ناامیدی روزمره را از بین میبرد.
الگوی زندگی بهتر و تمرکز بر شخصیت امام زمان (عج) باعث میشود که به دنبال عدالت، اخلاق و معنویت در زندگی خود باشیم. این هدفگذاری، زندگی را معنادار میکند.
آمادگی فعال با این مضمون که ما نباید منفعل باشیم. با تلاش برای بهتر شدن فردی و کمک به دیگران، به استقبال آن آرامش بزرگ میرویم. این عملگرایی، تمرکز ذهن را از نگرانیهای بیهوده دور میکند.
نظر شما