مسجد جامع ایور، نگینی در مرکز شهر

خبرگزاری شبستان: بنای مسجد جامع ایور در مرکز شهر قرار گرفته و از چهار جهت با معابر عمومی در ارتباط است که این امر باعث ایجاد حس پویایی در عابران و اهالی شهر شده و باعث می شود افراد از کنار این بنای مذهبی بی توجه عبور نکنند.

خبرگزاری شبستان – خراسان شمالی؛ از صدر اسلام بناهای مذهبی یکی از اساسی‌ترین عناصر شکل‌دهنده شهرهای اسلامی بوده و تداوم حضور بناهای مذهبی در فرم و ساختار شهر از زمان ایجاد اولین شهرهای اسلامی تاکنون با حیات آنها همراه بوده است. در این میان مسجد در ساختار شهر اسلامی به عنوان مهم‌ترین عنصر کالبدی شهر جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص می‌دهد. به طوری که توسعه اغلب شهرهای اسلامی و سلسله مراتب موجود در آنها متأثر از مسجد اصلی شهر بوده است. اهمیت مسجد در شهرهای کهن اسلامی تا آنجا بوده که واژه شهر تنها به جایی اطلاق می شده که در آن مسجد جامع ساخته شده باشد.

 

مسجد جامع در شهرهای اسلامی همواره در قلب و مرکز شهر جای داشت و در دو سوی آن بازار امتداد می یافت و در پیرامون آن مؤسسات اجتماعی همچون دارالحکومه، کاروان سرا، آب انبار، مدارس و... قرار داشتند. به طور کلی مسجد در شهرسازی اسلامی نقش بسیار مهم داشته است. به گونه ای که می توان از آن به عنوان قلب شهر سازی اسلامی نام برد.
 

بنای مسجد همواره عامل خاطره‌انگیز در ذهن مردمان یک شهر اسلامی بوده است. این مسأله هنگامی روشن می‌شود که بدانیم مسجد در نقطه‌ای از شهر ساخته می‌شده است که نه تنها مرکز مبادلات فرهنگی اجتماعی جامعه بوده است، بلکه معماری و سازماندهی فضایی آن به نحوی بوده که نسبت به فضاهای مجاور کاملاً بارز بوده است. به همین صورت در تک تک محلات یک شهر نیز این نقش بر عهده مساجد محلی بوده است.
 

نقش مساجد در سیمای عمومی شهر تأکیدی است بر هدایت‌گری آن، به طوری که چه شهروندان و چه غیر با مشاهده آثار مسجد از دور متوجه می‌شدند که در چه موقعیتی از شهر یا محله قرار گرفته‌اند و به دلیل وجود سلسله مراتب مشخص در اطراف مسجد به درستی رفع نیاز می‌کردند. بنای مسجد با تسلط کالبدی که بر کالبد عمومی شهر داشته است، ارحجیت ارزش های اسلامی و دینی را به خواسته‌های مادی بشر یادآوری می‌کرده است.

 

مسجد جامع ایور

در بین بناهای مذهبی درون شهرها، مسجد جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص می دهد. مسجد جامع ایور از ادوار گذشته به عنوان کانون عبادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شهر، یکی از شاخص ترین بناهای موجود در بافت شهر بوده و امروزه نیز علاوه بر موارد مذکور، یکی از بناهای تاریخی ارزشمند منطقه و استان محسوب می شود که بر اساس کتیبه داخل بنا، تاریخ ساخت آن مربوط به سال 1171 هجری قمری است. این مسجد با مصالح خشت و گل ساخته شده و سقف آن با گنبدهای کوچک ضربی، پوشش یافته که پایه آنها بر روی هفت ستون و شش نیم ستون مدور بزرگ قرار گرفته است. در کتیبه سنگی بنا، بانی مسجد رحیم بک و معمار آن قنبر علی آقا خراسانی ذکر شده است.

 

این بنا از یک شبستان با پلان مستطیل که دارای ستون های درشت با ردیف های موازی است، تشکیل شده و به وسیله چندین بازشو مستقیماً به فضای بیرونی مرتبط می شود. با توجه به سبک معماری و اقلیم منطقه، این بنا فاقد صحن است. در مسجد جامع ایور تزئینات خاصی وجود ندارد و در مرمتی که طی سال های اخیر(1391) صورت گرفته، جداره داخلی و خارجی بنا با ملات گچ و کاهگِل اندود شده و بازشوهای الحاقی بنا نیز با توجه به الگوی معماری سنتی و از جنس چوب ساخته شده است. از ویژگی های خاص این بنا وجود کتیبه ای است که بر روی یکی از ستون های اثر تعبیه و اشعاری با خط نستعلیق بر آن حک شده است.

از نظر مکانی هیچ مسجدی در بن بست بنا نمی شود زیرا مسجد همچون موجودی زنده دارای حیات معنوی است. بنای مسجد جامع ایور نیز با رعایت این خصیصه در مرکز شهر قرار گرفته و از چهار جهت با معابر عمومی در ارتباط است که این امر باعث ایجاد حس پویایی در عابران و اهالی شهر شده و باعث می شود افراد از کنار این بنای مذهبی بی توجه عبور نکنند. با توجه به مرمت تکمیلی که در سال های اخیر بر روی این بنا صورت گرفته، ساکنین این منطقه همچون گذشته در مراسم مذهبی و اقامه نماز از این بنا استفاده می کنند.

 

مسجد جامع ایور به شماره 17384 در فهرست آثار ملی ثبت شده است.

 

 

کد خبر 532699

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha