به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از روابط عمومی رسانه ملی، روحالله رحیمی، کارگردان برنامه «ریحانه» درباره ایده اولیه تولید این برنامه گفت: ایده نخست این برنامه از یک دغدغه شکل گرفت؛ اینکه دیدارهای بانوان با رهبر شهید انقلاب، صرفاً به چند خاطره تاریخی یا تصاویر آرشیوی محدود نماند و بتوانیم بخشهایی از آن تجربهها را از زبان خود افرادی روایت کنیم که در این دیدارها حضور داشتهاند.
وی افزود: بسیاری از این بانوان در آن دیدارها فرصت بیان دغدغهها، تجربهها و مسائل حوزه زن و خانواده را پیدا کرده بودند و بعضاً پاسخها و توصیههایی دریافت کرده بودند که در زندگی شخصی و اجتماعیشان تأثیرگذار بوده است. به همین دلیل، ضرورت تولید چنین برنامهای را در ایجاد پیوند میان آرشیو تاریخی و تجربه زنده انسانها میدیدیم. هدف این بود که مخاطب صرفاً شنونده مجموعهای از بیانات نباشد، بلکه از خلال خاطرات، احساسات، اسناد و یادگاریهای افراد، با بخشی از فضای آن دیدارها و نسبت سخنان مطرحشده با زندگی واقعی مردم آشنا شود.
روایت اندیشهها از مسیر تجربههای شخصی
کارگردان «ریحانه» درباره انتخاب قالب گفتوگومحور برای این برنامه اظهار کرد: به دنبال این بودیم که اندیشهها و نگاه رهبر شهید درباره زن و خانواده را از مسیری انسانی و ملموس روایت کنیم. طبیعتاً برای شناخت نگاه ایشان، مراجعه به بیانات و اسناد ضروری است؛ اما در کنار آن، شنیدن روایت کسانی که از نزدیک در این دیدارها حضور داشتهاند، امکان دیگری برای فهم این نگاه فراهم میکند.
رحیمی ادامه داد: این بانوان صرفاً ناقل یک خاطره نیستند؛ هرکدام در حوزهای از زندگی فردی یا اجتماعی خود تجربهای داشتهاند، مسئلهای را مطرح کردهاند و در مواجهه با آن دیدار، تجربهای شخصی را از سر گذراندهاند. به همین دلیل، انتخاب قالب گفتوگو و دورهمی روایی به ما کمک میکرد تا روایتها از حالت رسمی و یکطرفه خارج شوند.
وی با اشاره به ساختار برنامه تصریح کرد: در «ریحانه» قرار نیست فقط یک نفر مقابل دوربین بنشیند و خاطرهاش را تعریف کند؛ بلکه قرار است چند تجربه در کنار هم قرار بگیرند، مهمانان به یادآوری یکدیگر کمک کنند و آرشیو و یادگاریها نیز بخشی از این گفتوگو باشند.
این کارگردان درباره انتخاب خانواده بهعنوان محور اصلی برنامه بیان کرد: خانواده یکی از بنیادیترین موضوعات در نگاه رهبر شهید بود و درعینحال، موضوعی است که با زندگی روزمره همه مردم ارتباط مستقیم دارد. میتوانستیم سراغ موضوعات متنوعی برویم، اما خانواده این ظرفیت را داشت که از دریچه آن به مسائل مهمی مانند مادری، فرزندآوری، تربیت فرزند، ازدواج، مسئولیت اجتماعی زنان و نقشآفرینی آنان بپردازیم.
رحیمی افزود: از طرف دیگر، خانواده موضوعی صرفاً نظری نیست و در زندگی واقعی افراد معنا پیدا میکند. وقتی بانویی درباره تجربه مادری، دغدغه فرزندپروری یا مسئولیت اجتماعی خود صحبت میکند، مخاطب میتواند نسبت میان یک دیدار تاریخی و مسئلهای را که امروز در زندگی خودش با آن مواجه است، بهتر درک کند. انتخاب خانواده بهعنوان محور برنامه، درواقع تلاشی برای پیوند دادن اندیشه با تجربه زیسته و مسائل امروز جامعه بود.
«ریحانه»؛ بازتابی از هویت چندبعدی زن
وی درباره انتخاب عنوان «ریحانه» برای این برنامه نیز گفت: «ریحانه» واژهای است که در ادبیات دینی و فرهنگی ما برای توصیف لطافت، کرامت و جایگاه ویژه زن به کار رفته است. انتخاب این عنوان برای برنامه نیز از همین نسبت میآید. نمیخواستیم صرفاً برنامهای درباره زنان بسازیم، بلکه هدفمان پرداختن به جایگاه زن در خانواده و جامعه و ابعاد مختلف هویت و نقشآفرینی او بود.
این کارگردان ادامه داد: در روایتهای برنامه نیز زن فقط در یک نقش محدود تعریف نمیشود. او میتواند مادر، همسر، پزشک، ورزشکار، هنرمند، نویسنده یا کنشگر اجتماعی باشد و درعینحال نسبت خود را با خانواده حفظ کند. «ریحانه» تلاشی برای بازتاب این نگاه چندبعدی به زن است؛ زنی که هم از کرامت و هویت فردی برخوردار است و هم در خانواده و جامعه نقشآفرینی میکند.
کارگردان برنامه «ریحانه» درباره معیارهای انتخاب مهمانان اظهار کرد: صرف تجربه دیدار، برای انتخاب مهمانان کافی نبود. برای ما مهم بود افرادی را انتخاب کنیم که در کنار داشتن تجربهای قابل روایت از دیدار، بتوانند یک موضوع مشترک و مشخص را از زاویه زندگی خودشان بازگو کنند.
رحیمی افزود: به همین دلیل، مهمانان هر مجموعه از نظر موضوعی به یکدیگر نزدیکاند؛ برای مثال، در یک گروه ممکن است محور روایت مادری و فرزندپروری باشد و در گروهی دیگر، فرزندآوری یا نقش اجتماعی زنان. البته هرکدام تجربه و مسیر متفاوتی دارند و همین تفاوتهاست که گفتوگو را غنی میکند.
وی درباره ساختار روایی قسمتهای برنامه نیز توضیح داد: ابتدا هر سه مهمان در کنار هم قرار میگیرند و فضای مشترک دیدارها و خاطراتشان شکل میگیرد؛ سپس در هر قسمت، سرگذشت یکی از آنها محور اصلی روایت میشود و دو مهمان دیگر نیز با پرسشها، واکنشها و تجربههای خود به تکمیل این روایت کمک میکنند. بنابراین، هم خود دیدار اهمیت دارد و هم اینکه آن دیدار در زندگی فرد چه معنایی پیدا کرده است.
ضرورت بازخوانی نگاه جامع به خانواده
این کارگردان در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین مؤلفه اندیشه رهبر شهید درباره خانواده که جامعه امروز به بازخوانی آن نیاز دارد، گفت: به نظرم یکی از مهمترین مؤلفهها، نگاه جامع به خانواده است؛ اینکه خانواده را نباید صرفاً یک نهاد خصوصی یا موضوعی محدود به روابط درون خانه بدانیم. خانواده محل شکلگیری شخصیت انسان، تربیت نسل آینده و پایه بسیاری از تحولات اجتماعی است. بنابراین، توجه به خانواده باید در کنار توجه به جایگاه و توانمندیهای فردی زنان و مردان قرار بگیرد.
رحیمی ادامه داد: امروز جامعه ما با مسائل و پرسشهای جدی در حوزه ازدواج، فرزندآوری، تربیت فرزند و تحکیم روابط خانوادگی روبهروست. بازخوانی این نگاه زمانی ارزشمند است که از سطح بیان کلیات عبور کنیم و ببینیم این اندیشهها در زندگی واقعی خانوادهها چه معنایی پیدا میکنند و چگونه میتوان آنها را به راهحل و اقدام تبدیل کرد.
وی در پایان تأکید کرد: شاید یکی از اهداف «ریحانه» نیز همین باشد؛ اینکه به جای ارائه تصویری صرفاً تاریخی، نشان بدهیم این دیدارها و گفتوگوها چه نسبتی با زندگی امروز بانوان و خانوادههای ایرانی دارند.
نظر شما