به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، نشست رسانهای مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، پیش از ظهر امروز با حضور محمد وجدانی، معاون برنامهریزی و راهبردی مؤسسه، محسن زارع، مدیر پروژه شناسنامه آثار هنری و سیدامیر طباطبایی، مدیر پروژههای اقتصادی این مؤسسه، در مجموعه باغ زیبا برگزار شد.
اقتصاد فرهنگ و هنر نیازمند سازوکارهای پایدار تأمین مالی است
در ابتدای این نشست، «محمد وجدانی»، معاون برنامهریزی و راهبردی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با اشاره به اهمیت اقتصاد فرهنگ و صنایع خلاق گفت: فرهنگ و خلاقیت فرهنگی از جمله حوزههایی هستند که در سالهای اخیر به یکی از مؤلفههای مهم توسعه اقتصادی، اشتغالزایی و تقویت قدرت نرم کشورها تبدیل شدهاند.
وی با بیان اینکه سهم صنایع فرهنگی و خلاق در اقتصاد جهانی قابل توجه است، اظهار کرد: بر اساس برخی گزارشهای بینالمللی، سهم این صنایع از تولید ناخالص داخلی جهان قابل توجه است و اشتغالزایی آنها نیز به دلیل اتکا به دانش، مهارت و خلاقیت نیروی انسانی، ظرفیت ویژهای دارد.
وجدانی افزود: در حوزه صادرات خدمات خلاق نیز ارقام قابل توجهی ثبت شده است؛ بهگونهای که بر اساس گزارشهای مربوط به سال ۲۰۲۴، ارزش صادرات خدمات خلاق در جهان به حدود یکهزار و ۴۰۰ میلیارد دلار و صادرات کالاهای خلاق به حدود ۷۱۳ میلیارد دلار رسیده است.
معاون برنامهریزی و راهبردی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با اشاره به تجربه کشورهایی همچون کره جنوبی و بریتانیا در سرمایهگذاری بر صنایع فرهنگی و خلاق بیان کرد: این تجربیات نشان میدهد که سرمایهگذاری در فرهنگ و هنر میتواند به یکی از پیشرانهای اقتصادی کشورها تبدیل شود.
وی با تأکید بر ظرفیتهای فرهنگی و هنری ایران تصریح کرد: مسئله اصلی کشور ما فقدان ظرفیتهای فرهنگی و هنری نیست، بلکه چگونگی تبدیل این ظرفیتهای بالقوه به فرصتهای پایدار فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است. در حالی که سهم صنایع فرهنگی و خلاق در اقتصاد برخی کشورها به پنج تا شش درصد میرسد، در کشور ما حتی نظام آماری و حساب اقماری مشخصی برای محاسبه دقیق سهم این حوزه در اقتصاد وجود ندارد و برآوردها از سهم کمتر از یک درصد حکایت دارد.
وجدانی با تشریح رویکرد جدید این مؤسسه اظهار کرد: مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر بهعنوان بازوی اقتصاد فرهنگ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، متناسب با سیاستها و برنامههای ابلاغی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، چالشها و خلأهای موجود در حوزه صنایع فرهنگی و خلاق را بررسی کرده و برای رفع موانع رشد این حوزه برنامهریزی کرده است.
وی تأمین مالی پایدار صنایع فرهنگی و خلاق، خلأهای قانونی و مقرراتی، ضعف در حوزه مالکیت فکری و توثیق آثار هنری در نظام بانکی و همچنین ضرورت آموزش و توانمندسازی فعالان فرهنگی را از مهمترین چالشهای این حوزه برشمرد.
معاون برنامهریزی و راهبردی مؤسسه ادامه داد: این مجموعه تلاش میکند با ایفای نقش توسعهگر، تسهیلگر، واسطه و شبکهساز، ارتباط میان هنرمندان و فعالان فرهنگی را با نهادهای مالی، نظام قانونگذاری و بازارهای داخلی و بینالمللی برقرار کند.
وی با اشاره به اجرای طرح «فرهنگکارت» گفت: این طرح با همکاری بانک ملت و با هدف تسهیل دسترسی هنرمندان و فعالان فرهنگی به اعتبار اجرا شده است. متقاضیان از طریق انجمنها، کانونها و نهادهای عضو میتوانند درخواست خود را ارائه دهند و در چارچوب ضوابط طرح، بهصورت غیرحضوری و بدون نیاز به سپردهگذاری از اعتبار موردنظر بهرهمند شوند.

وجدانی همچنین از راهاندازی صندوق نیکوکاری همیار فرهنگ و هنر با همکاری گروه مالی آشنا خبر داد و اظهار کرد: این صندوق با هدف ایجاد الگویی نوآورانه برای تأمین مالی نیکوکارانه در حوزه فرهنگ و هنر شکل گرفته است؛ الگویی که در آن سرمایهگذار علاوه بر دریافت سود، امکان اختصاص بخشی از منافع حاصل از سرمایهگذاری به فعالیتهای فرهنگی و هنری را نیز دارد.
وی با اشاره به پیگیری طرح گواهی سپرده آثار هنری افزود: در این طرح تلاش میکنیم امکان عرضه آثار هنری در بازار سرمایه و بورس کالا فراهم شود تا آثار هنری بتوانند از طریق سازوکارهایی مانند گواهی سپرده و توکنسازی، به ابزارهای جدید سرمایهگذاری و تأمین مالی تبدیل شوند.
وجدانی همچنین توسعه بازارهای بینالمللی را از دیگر برنامههای مؤسسه عنوان کرد و گفت: با وجود ظرفیتهای فرهنگی و هنری کشور و حضور رایزنان فرهنگی، فناوری و بازرگانی در کشورهای مختلف، هنوز سازوکار منسجمی برای ورود آثار و محصولات فرهنگی ایران به بازارهای جهانی ایجاد نشده است. در همین راستا، همکاری با سازمان توسعه تجارت برای ایجاد مسیرهای جدید عرضه و بازاریابی بینالمللی محصولات فرهنگی و هنری در دستور کار قرار دارد.
وی در پایان تأکید کرد: رویکرد مؤسسه در دوره جدید، عبور از حمایتهای موردی و سنتی و حرکت به سمت حمایتهای هدفمند، هوشمند و مبتنی بر ابزارهای اقتصادی است. هدف ما این است که به جای تصدیگری، نقش یک پلتفرم و نهاد واسط را ایفا کنیم و با ایجاد ارتباط میان بازیگران مختلف، زمینه حمایت شفافتر و اثربخشتر از جامعه فرهنگی و هنری را فراهم آوریم.

صدور شناسنامه اصالت آثار هنری برای نخستینبار با سازوکار یکپارچه
در ادامه این نشست، «محسن زارع»، مدیر پروژه شناسنامه آثار هنری، با تشریح روند راهاندازی سامانه اصالت آثار هنری گفت: یکی از نیازهای جدی جامعه هنری، ایجاد سازوکاری یکپارچه برای هویتبخشی به آثار و اطمینان از اصالت آنهاست؛ چراکه سالهاست هنرمندان، مراکز فرهنگی و هنری، گالریها و خریداران آثار با چالش اصالتسنجی و صدور گواهینامه معتبر برای آثار هنری مواجه هستند.
وی با اشاره به راهاندازی سامانه اصالت آثار هنری افزود: این سامانه بهگونهای طراحی شده است که تمامی هنرمندان و مالکان آثار بتوانند بدون نیاز به مراجعه حضوری و از هر نقطه کشور، آثار خود را ثبت و اطلاعات مربوط به آنها را بارگذاری کنند.
زارع ادامه داد: دامنه فعالیت این سامانه صرفاً به هنرهای تجسمی محدود نیست و حوزههایی همچون ادبیات، موسیقی، سینما، هنرهای سنتی و هنرهای ملی را نیز در بر میگیرد.
مدیر پروژه شناسنامه آثار هنری با بیان اینکه پس از ثبت اطلاعات، کد یکتایی برای هر اثر صادر میشود، اظهار کرد: آثار پس از طی مراحل بررسی و اصالتسنجی، وارد فرآیند صدور شناسنامه میشوند و این کد امکان پیگیری و استعلام مشخصات اثر را در مراحل بعدی فراهم میکند.
وی با اشاره به ویژگیهای امنیتی شناسنامه آثار هنری گفت: برای طراحی این شناسنامه از عناصر هویت بصری و هنر ایرانی استفاده شده است. طراحی آن با الهام از گنبد مسجد شیخ لطفالله و کاشیکاریهای میدان نقش جهان صورت گرفته و استاد ابراهیم حقیقی مسئولیت طراحی آن را بر عهده داشته است. همچنین خط شناسنامه به قلم استاد صداقت جباری است.
زارع افزود: این شناسنامه برای افزایش امنیت و جلوگیری از جعل، روی کاغذ واترمارک و با ویژگیهای امنیتی ویژه چاپ شده است. همچنین از نشانهای اختصاصی و عناصر امنیتی در طراحی آن استفاده شده تا امکان جعل به حداقل برسد.
وی با اشاره به اینکه شناسنامه میتواند به نام هنرمند یا مالک اثر صادر شود، گفت: در سامانه، نمونههایی از آثار هنرمندان مختلف ثبت شده و فرآیند صدور شناسنامه برای تعدادی از آثار نیز در حال انجام است. این آثار علاوه بر هنرمندان، شامل آثاری میشود که توسط مجموعهها، بانکها و اشخاص حقیقی خریداری شدهاند.
مدیر پروژه شناسنامه آثار هنری خاطرنشان کرد: پس از صدور شناسنامه، امکان استعلام و مشاهده اطلاعات اثر از طریق سامانه فراهم است و خریداران و مالکان میتوانند هنگام خریدوفروش یا ارائه اثر، از اصالت و مشخصات ثبتشده آن اطمینان حاصل کنند.

آثار هنری در نظام بانکی بهعنوان دارایی قابل توثیق پذیرفته شدند
در بخش دیگری از این نشست «سیدامیر طباطبایی»، مدیر پروژههای اقتصادی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، با تشریح خدمات مالی جدید این مجموعه گفت: در حال حاضر دو محصول و خدمت با همکاری بانکهای صادرات و کارآفرین طراحی و عملیاتی شده است که هر دو بر پایه شناسنامه اصالت آثار هنری فعالیت میکنند و امکان بهرهمندی از آنها برای متقاضیان فراهم شده است.
وی با اشاره به همکاری با بانک صادرات در قالب سامانه «ست» اظهار کرد: پیش از این، داراییهایی مانند سهام، بیمهنامه، سپرده بانکی، طلا و برخی داراییهای دیگر در این سامانه بهعنوان پشتوانه و وثیقه قابل ارزیابی بودند، اما با پیگیریهای مؤسسه و همکاری بانک صادرات، آثار هنری نیز به فهرست داراییهای قابل توثیق اضافه شدهاند.
طباطبایی توضیح داد: بر این اساس، متقاضیانی که شرایط دریافت تسهیلات بانکی را داشته باشند، میتوانند در صورت برخورداری از اثر هنری دارای شناسنامه اصالت و طی مراحل کارشناسی و ارزشگذاری، از آن بهعنوان وثیقه برای دریافت تسهیلات استفاده کنند.
وی افزود: در این سازوکار، اثر هنری بهجای برخی وثایق متعارف بانکی مورد استفاده قرار میگیرد و پس از ارزیابی و تأیید، در وثیقه بانک قرار داده میشود. در این فرآیند، مؤسسه نیز نقش واسط و امین را برای تسهیل ارتباط میان هنرمندان، مالکان آثار و نظام بانکی ایفا میکند.
مدیر پروژههای اقتصادی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با اشاره به استقبال اولیه از این طرح گفت: تاکنون حدود ۲۰ میلیارد ریال از ظرفیت این خدمت مورد استفاده قرار گرفته است و مذاکراتی نیز با برخی نگارخانهها برای توسعه دسترسی متقاضیان به این خدمات در جریان است.
وی درباره دومین خدمت مالی مؤسسه نیز بیان کرد: محصول دیگر، ارائه تسهیلات با پشتوانه آثار هنری است. در این طرح، هنرمندانی که مالک آثار هنری هستند اما تمایلی به فروش آنها ندارند، میتوانند درخواست خود را به مؤسسه ارائه دهند.
طباطبایی ادامه داد: پس از بررسی اصالت اثر و انجام کارشناسیهای لازم، امکان دریافت تسهیلات تا سقف تعیینشده و متناسب با ارزش اثر، از محل اعتبار اختصاصیافته بانک کارآفرین به مؤسسه فراهم میشود.
وی تأکید کرد: در این شیوه، هنرمند میتواند بدون واگذاری مالکیت اثر و فروش آن، از ارزش اقتصادی دارایی هنری خود برای تأمین نقدینگی موردنیاز بهرهمند شود.
توثیق آثار هنری؛ اتفاقی تازه در اقتصاد فرهنگ و هنر
در ادامه این نشست، محسن زارع نیز با تأکید بر اهمیت پذیرش آثار هنری بهعنوان وثیقه بانکی گفت: اگرچه بانکها و مراکز اقتصادی در سالهای گذشته از حوزه فرهنگ و هنر حمایت کردهاند، اما استفاده از خود اثر هنری بهعنوان وثیقه بانکی اتفاقی متفاوت و قابل توجه است.
وی افزود: پیش از این، داراییهایی مانند خودرو، طلا و ملک از جمله وثایق متداول برای دریافت تسهیلات بانکی بودند، اما اکنون آثار هنری نیز میتوانند با طی مراحل قانونی و کارشناسی، در این جایگاه قرار گیرند. این اتفاق میتواند به ارتقای جایگاه اقتصادی آثار هنری و افزایش ظرفیت مالی هنرمندان کمک کند.
زارع در پاسخ به پرسشی درباره معیار ثبت آثار در سامانه مؤسسه اظهار کرد: هنرمندان میتوانند آثار تولیدی خود را در سامانه ثبت کنند و پس از بررسی و تأیید اصالت، اطلاعات اثر برای طی مراحل بعدی ثبت میشود. در ادامه، اطلاعات لازم در سامانه «ست» بارگذاری و اثر برای ارزشگذاری و امکان استفاده در طرح توثیق بانکی بررسی خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: ثبت اثر در سامانه به معنای برخورداری خودکار از تسهیلات بانکی نیست، بلکه متقاضی باید شرایط و ضوابط دریافت تسهیلات از بانک را داشته باشد و اثر هنری نیز پس از ارزیابی و تأیید، میتواند بهعنوان وثیقه در اختیار بانک قرار گیرد. ابزارک تصویر
نظر شما