به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از روابط عمومی سازمان بسیج اساتید کشور، دکتر مهدیه محمدی، عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در یادداشتی نوشت: «پیشرفت کشور نیازمند یک خیزش علمی عمیق و شتابان است» جمله ای که رهبر انقلاب خطاب به نخبگان و مدال آورندگان فرموند در دل خود نکات ژرفی دارد که پیش از نخبگان و مدال آورندگان، بدنه علوم انسانی جامعه علمی باید آن را سرلوحه قراردهند.
در کنار مسئولان دستگاه ها و مراکز علمی و تحقیقاتی، دوبال اصلی خیزش علمی در عرصه دانشگاه، اساتید و دانشجویان هستند اما به راستی در شرایط فعلی، برنامه جدی و عملی دقیق در علوم پایه و علوم انسانی که مطالبه اخیر رهبر انقلاب هم هستند چگونه محقق می شود؟
در حالیکه به عنوان مثال در علوم اجتماعی فعلی، ناامیدی و مایوس سازی دانشجویان این عرصه ریشه چندین دهه ای دارد.
بلعیده شدن در هاضمه استعمار غربی و تنیده شدن در افکار غرب گرایی برخی اساتید و نحله های حاکم بر جریان فکری علوم اجتماعی، نتیجه ای جز ناامید سازی و از بین رفتن خلاقیت نداشته و نخواهد داشت.
به همین منظور مقابله با ناامیدسازی نخبگان پیش از آنکه یک امر تبلیغاتی باشد، یک مساله ساختاری و نهادی است.
از منظر انسان‌شناسی، خیزش علمی زمانی به یک تحول پایدار ملی تبدیل می‌شود که از سطح سیاست‌های مقطعی و برنامه‌های اداری فراتر رفته و به بخشی از فرهنگ عمومی و نظام معنایی جامعه تبدیل شود. این‌مهم در وهله اول از محیط دانشگاهی باید آغاز شود و سپس به یک امر فرهنگی عمومی تبدیل شود.
قدرت علمی یک کشور را صرفا نمی توان در تولیدات عینی دید بلکه یکی از مهم ترین جلوه های آن در نوع انسانی است که تربیت می کند.
انسانی پرسشگر، خلاق، مسئولیت‌پذیر، برخوردار از اعتمادبه‌نفس علمی و قادر به گفت‌وگو با جهان نه صرفا نشخوار کننده نظریات و داده های نظریه پردازان غربی. چنین انسانی نه در تعارض با جامعه و هویت تاریخی خود، بلکه بابهره‌گیری خلاقانه از دانش جهانی، می‌تواند در ساخت ایرانی قوی نقش‌آفرینی کند.
از منظر انسان شناسی می توان گفت که خیزش علمی واقعی، پیش از آنکه جهشی در تولید دانش باشد، تحولی در فرهنگ اندیشیدن، مناسبات اجتماعی و شیوه زیستن یک جامعه است.
این مهم به طور عام در علوم انسانی و به طور اخص در علوم اجتماعی که باید فکری اساسی برای‌پویایی آن کرد، محقق نمی شود مگر آنکه پاسخی اساسی به این پرسش که چه نوع جامعه‌ای می‌تواند علم را به یک نیروی زنده، مولد و تحول‌آفرین تبدیل کند؟ ارائه داد.
یکی از محورهای اصلی دراین جامعه قطعا نخبگان به مثابه کنشگران اجتماعی و نه صرفا دارنده سرمایه فردی هستند.
از منظر انسان شناسی، نخبه زمانی به یک نیروی مؤثر در توسعه جامعه تبدیل می‌شود که بتواند سرمایه علمی و فرهنگی خود را از سطح موفقیت فردی فراتر برده و در خدمت حل مسائل جمعی قرار دهد، در این صورت است که جامعه از یک سو بستر پرورش استعدادها و از سوی دیگر استعدادهای پرورش‌یافته هم در بازتولید ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی جامعه نقش‌آفرینی خواهد شد.
در بسیاری از گفتمان‌های تربیتی و سیاست‌گذاری های معمولا استعداد و نخبگی را یک موهبت طبیعی قلمداد می کنند در حالیکه اگر این موهبت را یک امانت تلقی کنیم، این موهبت به مالکیت از فرد گرفته می‌شود و به یک مرجعِ جمعی سپرده می‌شود. استعداد دیگر نه یک دارایی، بلکه یک بدهی است؛ و صاحب آن نه مالک، بلکه امین آن است. لذا مسئولیت ناشی از این امانت، فرد را به سمت وظیفه و کنشگری صحیح سوق می دهد.
نظر شما