به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از چهارمحال و بختیاری، شهرستان سامان با برخورداری از بافت فرهنگی و اجتماعی خاص، از جمله مناطق ترک‌زبان استان چهارمحال و بختیاری به شمار می‌رود که بخش قابل توجهی از جمعیت آن به فعالیت‌های کشاورزی و باغداری اشتغال دارند. این شهرستان طی یک دهه اخیر، به واسطه برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی، باغات گسترده و جاذبه‌های گردشگری، توانسته است جایگاه قابل توجهی در حوزه گردشگری داخلی و حتی جذب گردشگران خارجی به دست آورد. توسعه گردشگری در این منطقه، علاوه بر ایجاد رونق اقتصادی، زمینه اشتغال و درآمدزایی برای شمار زیادی از مردم شهرستان و روستاهای اطراف را فراهم کرده است.
با وجود آثار مثبت اقتصادی و اشتغال‌زایی صنعت گردشگری، گسترش حضور گردشگران از نقاط مختلف کشور و خارج از ایران، پیامدهای فرهنگی و اجتماعی قابل توجهی نیز به همراه داشته است. تغییرات محسوس در چهره فرهنگی شهر، مواجهه سبک‌های زندگی و الگوهای رفتاری متفاوت و نبود سازوکارهای مؤثر برای مدیریت فرهنگی حضور گردشگران، از جمله مسائلی است که نگرانی بخشی از جامعه مذهبی، فرهنگی و نیروهای اجتماعی شهرستان را برانگیخته است.
باوجود چنین ظرفیت اقتصادی در حوزه گردشگری، شبکه مدیریت و راهبری کانون‌های فرهنگی هنری مساجد شهرستان سامان طی سال گذشته، با هدف تقویت فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی مساجد، جوان‌سازی ساختار مدیریتی کانونها، افزایش مشارکت نوجوانان و جوانان و ارتقای نقش‌آفرینی مساجد در عرصه‌های اجتماعی، مجموعه‌ای از اقدامات و برنامه‌های راهبردی را در دستور کار قرار داده است. لذا، برآن شدیم تا گفتگویی با آقای وحید محمدی، مسئول راهبر کانون‌های مساجد شهرستان سامان، در خصوص توجه به ظرفیت این شهرستان از نظر مناسبات فرهنگی داشته باشیم.
جوان‌سازی مدیران کانون‌های فرهنگی هنری مساجد
مسئول راهبر کانون مساجدشهرستان سامان جوان‌سازی مدیران کانونی را بعنوان اقدام نخست برشمرد و اظهار کرد: نیروی جوانی مهم‌ترین زمانی است که می‌توان از آن شکوفایی در فعالیت‌ها را انتظار داشت. تحرک و حرکت رو به جلو یک مجموعه مرهون قوه جوانی است. یکی از اقدامات محوری این شبکه، جوان‌سازی بدنه مدیریتی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد شهرستان با هدف بهره‌گیری از ظرفیت، انگیزه، خلاقیت و توانمندی نسل جوان در مدیریت فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی بوده است.
برگزاری ۳۳ کرسی تلاوت قرآن کریم در شهرستان سامان
فرهنگ و نشر معارف قرآنی از مطالباتی بود که رهبر شهید انقلاب از فعالان فرهنگی انتظار و دغدغه داشتند. محمدی در خصوص فعالیت‌های قرآنی توضیح داد: ازهمین رو در شهرستان سامان از برای نشر فرهنگ قویم قرآنی کرسی‌های تلاوت قرآن همچنان رونقش پابرجاست. در راستای توسعه فعالیت‌های قرآنی و ترویج فرهنگ انس با قرآن، ۳۳ کرسی تلاوت قرآن کریم به کانون‌های فرهنگی هنری مساجد و حسینیه‌های شهرستان سامان اختصاص یافت.
اجرای طرح طراوت در مساجد شاخص شهرستان
وی ادامه داد: نشاط و سرور از مشخصه‌های زندگی مؤمنانه است. طرح طراوت، با هدف ایجاد نشاط معنوی و اجتماعی و افزایش پویایی فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی در مساجد شاخص شهرستان سامان برگزار شد.
افتتاح سینمای کانون‌های فرهنگی هنری مساجد
محمدی در خصوص اهمیت به رواق هنر و رسانه تصریح کرد: توجه به هنر و رسانه دقت مناسبی را در خصوص لایه‌های نرم فرهنگی را به افراد به دست می‌دهد. در راستای بهره‌گیری از ظرفیت هنر و رسانه در فعالیت‌های فرهنگی، سینمای کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در کانون معین شهرستان سامان افتتاح شد تا زمینه دسترسی اعضای کانونها به برنامه‌های فرهنگی و سینمایی فراهم شود.
برگزاری دوره‌های آموزشی، علمی و ورزشی و تعامل و همکاری با پایگاه‌های مقاومت بسیج
برگزاری کلاس‌ها و دوره‌های درسی، علمی و ورزشی در طول سال، با هدف غنی‌سازی اوقات فراغت، ارتقای توانمندی‌ها و فراهم‌سازی زمینه رشد و شکوفایی استعدادهای نوجوانان و جوانان شهرستان، از دیگر برنامه‌های اجرایی بوده است. در راستای تقویت جبهه فرهنگی و افزایش هم‌افزایی ظرفیت‌های مردمی، همکاری با پایگاه‌های مقاومت بسیج مساجد و مشارکت در تقویت برنامه‌های فرهنگی، با توجه به تأکیدات رهبر شهید انقلاب اسلامی بر ضرورت هم‌افزایی مجموعه‌های فرهنگی و مردمی، در دستور کار قرار گرفت.
حضور در مدارس و جذب نوجوانان به کانون‌های فرهنگی هنری
مسئول را هبر شهرتان سامان با هدف ارتباط مستقیم با نسل نوجوان توضیح داد: برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و تربیتی مساجد، اعضای شبکه کانونها در مدارس شهرستان حضور یافته و زمینه آشنایی، تبلیغ و جذب دانش‌آموزان به کانون‌های فرهنگی هنری مساجد را فراهم کردند.
مشارکت فعال در تجمعات شبانه و تقویت برنامه‌های مردمی
حضور فعال اعضای کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در تجمعات شبانه و مشارکت در ارتقای کیفیت برگزاری و اجرای این برنامه‌ها، از دیگر اقدامات شبکه مدیریت و راهبری کانون‌های فرهنگی هنری مساجد شهرستان سامان در راستای تقویت مشارکت اجتماعی و حضور میدانی نیروهای فرهنگی و مردمی بوده است. مجموع این اقدامات نشان‌دهنده تلاش شبکه مدیریت و راهبری کانون‌های فرهنگی هنری مساجد شهرستان سامان برای تبدیل مسجد به پایگاهی پویا، اثرگذار و چندبعدی در عرصه‌های فرهنگی، قرآنی، تربیتی، اجتماعی و رسانه‌ای است؛ پایگاهی که با تکیه بر ظرفیت نوجوانان، جوانان و نیروهای مؤمن و مردمی، در پی تقویت کارکرد اجتماعی مسجد و گسترش نقش‌آفرینی آن در سطح شهرستان است.
در این میان، مساجد می‌توانند به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های فرهنگی و اجتماعی شهرستان، نقش مؤثری در معرفی و حفظ هویت دینی و فرهنگی منطقه ایفا کنند. با این حال، مساجد شهرستان نیز با مشکلات زیرساختی و پشتیبانی مواجه‌اند. یکی از این مشکلات، نبود حمایت مالی کافی از خادمان مساجد برای تأمین هزینه‌های جاری و فراهم‌کردن امکان بازبودن مستمر مساجد، به‌ویژه در مسیرهای گردشگری و برای استفاده مسافران و گردشگران است. این مسئله موجب شده است در برخی موارد، مساجد نتوانند متناسب با ظرفیت و جایگاه فرهنگی خود، خدمات لازم را به مسافران ارائه دهند؛ موضوعی که می‌تواند بر تصویر فرهنگی و مذهبی شهرستان نیز تأثیر منفی بگذارد.
در همین راستا، شبکه مدیریت و راهبری کانون‌های فرهنگی هنری مساجد شهرستان سامان، با طرح این مسائل در جلسات شورای فرهنگ عمومی شهرستان و کمیته پشتیبانی از مساجد، تلاش کرده است زمینه شناسایی مشکلات و اتخاذ راهکارهای اجرایی برای رفع آن‌ها را فراهم کند. با وجود پیگیری‌های انجام‌شده، بررسی‌ها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از مشکلات موجود، ریشه در مسائل مالی، کمبود اعتبارات و نبود حمایت‌های پایدار از مساجد و فعالان فرهنگی دارد.
از سوی دیگر، کانون‌های فرهنگی هنری مساجد شهرستان نیز با شرایط مشابهی روبه‌رو هستند. این کانونها در حالی مسئولیت بخش مهمی از فعالیت‌های فرهنگی، قرآنی، تربیتی و اجتماعی در سطح مساجد و محلات را بر عهده دارند که از بودجه ثابت و حمایت مالی مستمر برخوردار نیستند. تداوم این وضعیت، توان اجرایی بسیاری از کانونها را کاهش داده و موجب افول فعالیت برخی از آن‌ها شده است؛ به‌گونه‌ای که تعدادی از کانونها به دلیل ناتوانی در تأمین هزینه‌های اولیه و استمرار برنامه‌ها، در معرض تعطیلی قرار گرفته‌اند.
در این چارچوب، مساجد و کانون‌های فرهنگی هنری می‌توانند به‌عنوان بازوهای مردمی مدیریت فرهنگی، نقشی اساسی در حفظ هویت دینی و بومی شهرستان، ارتقای کیفیت میزبانی از گردشگران و ایجاد پیوند میان توسعه اقتصادی و صیانت از سرمایه‌های فرهنگی منطقه ایفا کنند.
بنابراین، به نظر می‌رسد توسعه گردشگری در شهرستان سامان، بدون توجه هم‌زمان به الزامات فرهنگی و اجتماعی آن، نمی‌تواند به توسعه‌ای متوازن و پایدار منجر شود. حمایت هدفمند از مساجد، تأمین منابع مالی پایدار برای خادمان و کانون‌های فرهنگی هنری، تقویت برنامه‌های فرهنگی متناسب با هویت بومی و طراحی سازوکارهای مدیریت فرهنگی گردشگران، از جمله ضرورت‌هایی است که باید در دستور کار مسئولان شهرستان و دستگاه‌های متولی قرار گیرد.
نظر شما