به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، نرجس مصطفوی، مسئول مرکز باروری استان خراسان جنوبی، شامگاه (۲۵ مهر) در نشست آگاهی‌بخش «باروری سالم» که در موکب کانون بانوان و خانواده خدمت رضوی بیرجند برگزار شد، با هشدار نسبت به روند کاهشی موالید در کشور، گفت: کاهش فرزندآوری و افزایش جمعیت سالمندی، آینده کشور را در حوزه‌های مختلف از جمله تأمین نیروی انسانی، نظام سلامت، امنیت، علم و اقتصاد با چالش‌های جدی مواجه می‌کند.
وی با اشاره به هشدارهای رهبر شهید انقلاب درباره وضعیت جمعیت کشور در سال ۱۳۹۱، اظهار کرد: با وجود تأکید بر ضرورت اصلاح وضعیت جمعیت، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در سال ۱۴۰۰ به تصویب رسید و این تأخیر موجب شد فرصت‌هایی برای بهبود شرایط جمعیتی کشور از دست برود.
مصطفوی با بیان اینکه از سال ۱۳۹۰ روند تولدها در کشور کاهشی بوده است، افزود: در دهه ۱۳۶۰ میانگین تعداد فرزندان هر زن حدود هفت فرزند بود، اما این رقم اکنون به حدود یک‌ونیم فرزند رسیده است؛ به این معنا که تعداد موالید متناسب با نیاز جمعیتی کشور افزایش نیافته است.
مسئول مرکز باروری استان خراسان جنوبی با اشاره به افزایش امید به زندگی و رشد جمعیت سالمندان، بیان کرد: پیشرفت علم پزشکی، توسعه درمان‌ها و افزایش طول عمر از دستاوردهای ارزشمند جامعه است و سالمندان سرمایه‌های انسانی و ریشه‌های خانواده‌ها محسوب می‌شوند، اما زمانی که جمعیت سالمند افزایش پیدا کند و در مقابل، تعداد فرزندان و جوانان کاهش یابد، توازن جمعیتی به هم می‌خورد.
وی ادامه داد: بخش مهمی از فعالیت‌های اقتصادی، علمی، صنعتی، امنیتی و اجتماعی کشور بر عهده جوانان است و اگر سهم سالمندان در ساختار جمعیتی بیش از اندازه افزایش یابد، تأمین نیروی انسانی مورد نیاز کشور با دشواری روبه‌رو خواهد شد.
پیامدهای سالمندی جمعیت
مصطفوی با اشاره به پیامدهای سالمندی جمعیت در نظام سلامت، گفت: در حال حاضر بخش قابل توجهی از مأموریت‌های اورژانس ۱۱۵ مربوط به سالمندان است و بر اساس پیش‌بینی‌های مطرح‌شده، سهم جمعیت سالمند کشور ممکن است تا سال ۱۴۳۰ به حدود ۳۰ درصد برسد؛ بنابراین، برای پاسخگویی به نیازهای این جمعیت، باید ظرفیت‌های درمانی، آمبولانس‌ها، تجهیزات پزشکی و نیروی انسانی متخصص متناسب با آن افزایش یابد.
وی افزود: تأمین تکنسین‌های فوریت‌های پزشکی، پرستار، پزشک، معلم، دانشمند، صنعتگر و نیروهای نظامی و انتظامی، به جمعیت جوان و فعال کشور وابسته است و کاهش موالید امروز می‌تواند در سال‌های آینده تأمین این نیروها را با مشکل مواجه کند.
مصطفوی با تأکید بر ضرورت توجه خانواده‌ها به موضوع فرزندآوری، اظهار کرد: یکی از اقدامات ضروری، آگاهی‌بخشی به زوج‌هایی است که شرایط فرزندآوری دارند تا با شناخت درست از مسائل علمی و پزشکی، برای تشکیل خانواده و داشتن فرزند تصمیم بگیرند.
وی با بیان اینکه بارداری در سنین بالاتر لزوماً ممنوع نیست، تصریح کرد: منع مطلقی برای بارداری صرفاً بر اساس سن وجود ندارد، اما هرچه سن مادر افزایش پیدا کند، احتمال نیاز به مراقبت‌های بیشتر، آزمایش‌ها و بررسی‌های تخصصی نیز بالاتر می‌رود. بنابراین، لازم است تصمیم‌گیری درباره بارداری با آگاهی و مشورت با متخصصان انجام شود.
مسئول مرکز باروری استان خراسان جنوبی درباره فاصله بین بارداری‌ها نیز گفت: توصیه‌های علمی در این زمینه متناسب با شرایط مادر، نوع زایمان قبلی و وضعیت سلامت او متفاوت است و نمی‌توان برای همه افراد نسخه یکسانی پیچید. زوج‌ها باید برای تعیین زمان مناسب بارداری بعدی، از خدمات مشاوره‌ای و مراقبت‌های تخصصی استفاده کنند.
وی با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام ناباروری، افزود: برآوردها نشان می‌دهد حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد زوج‌ها با مشکل ناباروری مواجه هستند و تشخیص به‌موقع این مسئله می‌تواند در روند درمان و کاهش هزینه‌ها مؤثر باشد.
مصطفوی ادامه داد: اگر زوجی پس از ازدواج و در زمان مناسب برای فرزندآوری اقدام کند، در صورت وجود مشکل ناباروری، امکان شناسایی و پیگیری درمان زودتر فراهم می‌شود؛ اما به تأخیر انداختن فرزندآوری برای چندین سال ممکن است باعث شود زوج‌ها در سنین بالاتر با دشواری‌های بیشتری در مسیر درمان مواجه شوند.
وی با اشاره به ضرورت اصلاح برخی نگرش‌های فرهنگی در جامعه، بیان کرد: گاهی زوج‌های جوان پس از ازدواج، به دلیل تمایل به گذراندن چند سال ابتدایی زندگی بدون فرزند، تصمیم برای فرزندآوری را به تعویق می‌اندازند؛ در حالی که آگاهی از شرایط باروری و مراجعه به‌موقع برای بررسی سلامت باروری می‌تواند در تصمیم‌گیری آگاهانه آنان نقش داشته باشد.
مصطفوی با تأکید بر اینکه مسائل اقتصادی یکی از دغدغه‌های مهم خانواده‌هاست، گفت: مشکلات معیشتی، هزینه‌های مسکن و مخارج نگهداری از فرزندان را نمی‌توان نادیده گرفت، اما همه موضوع فرزندآوری به مسائل اقتصادی محدود نمی‌شود و نگرش‌های فرهنگی، سبک زندگی و اولویت‌های ذهنی خانواده‌ها نیز در این زمینه تأثیرگذار است.
وی افزود: در کنار توجه به حمایت‌های اقتصادی، باید برای اصلاح برخی باورهای فرهنگی و تقویت نگاه مثبت به فرزندآوری نیز تلاش کنیم؛ چراکه تصمیم خانواده‌ها برای داشتن فرزند، تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد.
مسئول مرکز باروری استان خراسان جنوبی با اشاره به نقش والدین در حمایت از زوج‌های جوان، اظهار کرد: خانواده‌ها می‌توانند با کاهش سخت‌گیری‌ها در مسیر ازدواج، پرهیز از چشم‌وهم‌چشمی و کمک به فراهم شدن شرایط زندگی جوانان، زمینه ازدواج آسان‌تر را فراهم کنند.
وی ادامه داد: حمایت والدین پس از ازدواج فرزندان نیز اهمیت زیادی دارد. خانواده‌ها می‌توانند متناسب با توانایی و شرایط خود، در نگهداری از نوه‌ها، حمایت عاطفی و کمک‌های مالی مشارکت کنند تا زوج‌های جوان برای فرزندآوری احساس آرامش و پشتوانه بیشتری داشته باشند.
مصطفوی تأکید کرد: مسئولیت ترویج فرهنگ فرزندآوری تنها بر عهده خانواده‌ها نیست و هر فرد و نهادی باید متناسب با جایگاه خود نقش‌آفرینی کند؛ از والدین و اطرافیان گرفته تا محیط‌های کاری، دستگاه‌های اجرایی و مسئولان.
وی با اشاره به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت گفت: این قانون ظرفیت‌های مناسبی برای حمایت از خانواده‌ها دارد، اما تحقق اهداف آن به اجرای کامل و صحیح مواد قانونی وابسته است. حتی در سال ۱۴۰۳ نیز، بنا بر اظهارات مطرح‌شده از سوی یکی از نمایندگان مجلس، تنها حدود ۳۰ درصد از قانون جوانی جمعیت اجرا شده بود.
مصطفوی افزود: دولت و مسئولان باید شرایطی فراهم کنند تا بخشی از دغدغه‌های خانواده‌ها در حوزه ازدواج، فرزندآوری، مسکن و حمایت‌های اجتماعی کاهش یابد. در کنار آن، مطالبه‌گری مردم و پیگیری اجرای قانون نیز می‌تواند به بهبود شرایط کمک کند.
وی با اشاره به اهمیت تسهیل ازدواج جوانان، خاطرنشان کرد: تشریفات پرهزینه و چشم‌وهم‌چشمی‌ها گاهی ازدواج را دشوار می‌کند. خانواده‌ها باید به جای تحمیل هزینه‌های غیرضروری، به خواسته‌ها و شرایط واقعی جوانان توجه کنند و با ساده‌سازی مراسم ازدواج، مسیر تشکیل خانواده را هموار سازند.
سزارین غیرضروری، سلامت مادر و نوزاد را تهدید می‌کند
مسئول مرکز باروری استان خراسان جنوبی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به افزایش زایمان‌های سزارین، اظهار کرد: در حالی که حدود ۲۰ درصد زایمان‌ها در برخی کشورهای پیشرفته از طریق سزارین انجام می‌شود، این میزان در کشور ما به حدود ۵۰ درصد رسیده است؛ موضوعی که ضرورت توجه به زایمان طبیعی و پرهیز از سزارین‌های غیرضروری را نشان می‌دهد.
وی با بیان اینکه سزارین در موارد ضروری می‌تواند جان مادر و نوزاد را نجات دهد، افزود: انجام این عمل بدون اندیکاسیون پزشکی می‌تواند خطراتی برای مادر و کودک به همراه داشته باشد و احتمال برخی عوارض را افزایش دهد؛ از این‌رو، تصمیم درباره نوع زایمان باید بر اساس وضعیت سلامت مادر و جنین و نظر متخصص گرفته شود.
مصطفوی ادامه داد: نوع زایمان قبلی به‌تنهایی به معنای ممنوعیت بارداری مجدد یا زایمان طبیعی در بارداری بعدی نیست. مادرانی که سابقه سزارین دارند، باید پیش از تصمیم‌گیری برای بارداری یا انتخاب نوع زایمان، شرایط خود را با پزشک متخصص بررسی کنند.
وی با تأکید بر اینکه توصیه‌های پزشکی در طول زمان و با پیشرفت علم تغییر می‌کند، گفت: خانواده‌ها نباید توصیه‌های قدیمی را بدون بررسی شرایط فعلی خود مبنای تصمیم‌گیری قرار دهند؛ بلکه لازم است از راهنمایی‌های علمی و به‌روز متخصصان بهره بگیرند.
امکان فریز تخمک برای برخی زنان فراهم است
مصطفوی در ادامه با اشاره به روش‌های حفظ باروری، بیان کرد: زنانی که به دلایل مختلف ازدواج یا فرزندآوری خود را به سنین بالاتر موکول کرده‌اند، می‌توانند با مراجعه به مراکز تخصصی ناباروری درباره امکان فریز تخمک و شرایط استفاده از این روش مشاوره دریافت کنند.
وی افزود: این روش برای برخی افراد می‌تواند فرصتی برای حفظ امکان باروری در آینده فراهم کند، اما نتیجه آن قطعی نیست و شرایط فرد باید از نظر پزشکی بررسی شود.
مسئول مرکز باروری استان خراسان جنوبی در پایان با تأکید بر ضرورت همراهی خانواده‌ها و مسئولان برای بهبود وضعیت جمعیت، خاطرنشان کرد: افزایش آگاهی عمومی، اصلاح نگرش‌های فرهنگی، حمایت از ازدواج آسان، کمک به زوج‌های جوان و اجرای کامل قوانین حمایتی می‌تواند در بهبود شرایط فرزندآوری مؤثر باشد و زمینه‌ساز آینده‌ای متوازن‌تر برای جمعیت کشور شود.
نظر شما