حجت الاسلام قاسم خانجانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در گفت و گو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان حول شخصیت حضرت زینب سلام الله علیها با استناد به بیانات و فرمایشات رهبر شهید در این خصوص اظهارداشت: فرمایشات رهبر شهید انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای (رضوان الله تعالی علیه) درباره حضرت زینب سلام الله علیها در مناسبت های مختلف و مجالس متعدد در سال‌های گذشته در محورهای گوناگون مطرح شده است که به نظر می رسد برای شناخت بهتر و بیشتر حضرت زینب سلام الله علیها باید چند محور اصلی مورد توجه و تاکید رهبر شهید را با توضیح و عنایت بیشتری مدنظر قرار داد و ابعاد مختلف آن محور یا آن ویژگی خاص را که ایشان بر آن تاکید داشتند بررسی و به نوعی فرمایشات ایشان را تفسیر کرد. چرا که هر یک از فرمایشات ایشان درباره حضرت زینب کبری سلام الله علیها در حُکم یک کُد است که می توان از آن کد و اشاره مختصر، به تفسیر و توضیحات بیشتری دست یافت.
معرفت نسبت به جوانب مختلف دانش آن روزگار
وی تصریح کرد: یکی از این محورها موضوع دانایی، علم، معرفت و به تعبیر رهبر شهید «خبیر بودن» آن حضرت است. در این رابطه تعبیر امام سجاد علیه السلام خطاب به عمه بزرگوارشان معروف است که فرمودند: «انت بحمدالله عالمه غیر معلمه؛ عمه جان الحمدالله شما عالمه ای هستید بدون این که نیاز به معلم داشته باشید» عالمه ای بدون این که معلم دیده باشدبدون این که آموزگاری این علوم را به ایشان آموزش داده باشد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه گفت: همین محور را می توان از دو جنبه مورد بررسی قرار داد. یک جنبه علم، دانایی، دانش، معرفت و علومی است که با عنوان «علم» درباره حضرت زینب سلام الله علیها مطرح می شود و این جنبه را با تعابیر مختلف و تاکیدات متفاوتی از جانب رهبر شهید می بینیم. به عنوان مثال ایشان می فرمایند: «حضرت زینب سلام الله علیها خبیر و دارای معرفت برجسته بود» یا در جای دیگری می فرمایند: «از لحاظ علمی یک عالمه ی معروف به علم در جامعه اسلامی آن روز بود» همچنین تصریح می کنند «زینب کبری زنی نبود که از علم و معرفت بی بهره باشد، بالاترین علم ها و برترین و صافی ترین معرفت ها در دست او بود.» در این موارد عمدتا همان جنبه علم، دانش و معرفت به جوانب مختلف دانش آن روزگار مدنظر است.
جنبه ای متفاوت از شخصیت حضرت زینب
حجت الاسلام خانجانی خاطرنشان کرد: اما جنبه دیگر عالم بودن حضرت زینب سلام الله علیها را که می توان از فرمایشات رهبر شهید به دست آورد این است که هر حرکت و اقدام آن حضرت، همراهی ای که با حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام در قضیه کربلا دارند و هر اقدام و حرکتی که در طول این سفر از ایشان بروز و ظهور می یابد، از روی علم و آگاهی است. در تمام این موارد از روی علم و آگاهی اقدام می کنند. یعنی اینگونه نیست که در اقدام و همراهی ای که دارند یا سخنی که در روز عاشورا یا روزهای بعد در مجالس مختلف در کوفه و شام بیان می کنند یک حالت اظهار علاقه عاطفی صرف نسبت به برادرشان باشد و چشم بسته پذیرفته باشند و تبعیت کنند. بدون اینکه شخص حضرت علم و آگاهی نسبت به این مسایل داشته باشند.
دانشیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه گفت: این بعد دیگری از عالم بودن، دانا بودن و معرفت والای حضرت زینب سلام الله علیها است که مورد تاکید رهبر شهید بود.
وی خاطرنشان کرد؛ باید توجه داشت که در اشاره به علم حضرت زینب سلام الله علیها، این جهت هم وجود دارد نه فقط علم داشتن به علوم، بلکه علم داشتن به حرکت، علم داشتن به هدف، علم داشتن به اقدامی که انجام می دهند. که مهم ترین اقدام، همراهی با اباعبدالله علیه السلام تا برگشت از شام است.
مقایسه حضرت زینب(س) با یکی از چهار بانوی قرآنی
وی محور دیگری را که رهبر شهید بر آن تاکید داشتند موضوع صبر و شکیبایی مثال زدنی حضرت زینب سلام الله علیها برشمرد و افزود: ایشان حتی با یک مثال مقایسه ای انجام می دهند و از این طریق میزان صبر و شکیبایی حضرت زینب سلام الله علیها را بیان می کنند. آقای شهید می فرمایند: «مقایسه حضرت زینب و جناب آسیه، همسر فرعون، این بُعد شخصیت حضرت را به‌خوبی نشان می‌دهد. آنجا که آسیه زیر شکنجه‌های فرعون فغان آورد و گفت: «و نجّنی من فرعون و عمله»؛ من را از دست فرعون و عمل گمراه‌کننده فرعون نجات بده ... امّا در مقابل همه این مصائب، زینب به پروردگار عالم عرض نکرد: «ربّ نجّنی»؛ نگفت پروردگارا! من را نجات بده. در روز عاشورا عرض کرد: پروردگارا! از ما قبول کن.»
شهادت امام برای زینب کبری امر ساده ای نبود
حجت الاسلام خانجانی ادامه داد: حضرت زینب با وجود همه آن شهادت ها و مصایبی که دیده بودند شهادت برادران، شهادت فرزندان، شهادت فرزندان برادرشان امام حسن مجتبی علیه السلام، شهادت پسر برادری مانند حضرت علی اکبر علیه السلام، تا شهادت شخص اباعبدالله علیه السلام، به خداوند متعال عرض نکردند که خدایا ما را نجات بده. شهادت امام حسین علیه السلام برای ایشان یک امر ساده و پیش پا افتاده نبود که بگوییم ایمان زیادی داشتند و همچنان که در برابر شهادت سایر اعضای خانواده خود صبوری کردند در این جا هم صبر پیشه کردند.
وی یادآور شد : شهادت امام حسین علیه السلام برای حضرت زینب سلام الله علیها یک بحث کاملا مجزا از شهادت تمام افرادی بود که در آن روز به شهادت رسیدند. تا جایی که شاید بتوان گفت شهادت همه افرادی که از بنی هاشم در کربلا شهید شدند برای زینب کبرا در یک سو بود و شهادت سیدالشهدا اباعبدالله الحسین علیه السلام در یک طرف. یعنی چنین تفاوتی داشت. اما با این وجود وقتی حضرت با پیکر مطهر امام مواجه شدند بعد از آن همه مصیبت، داغ و مشکلات، نفرمودند خدایا ما را نجات بده!
فاصله شخصیتی زینب کبرا (س) با آسیه
عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه گفت: حضرت آسیه گفت خدایا مرا نجات بده اما حضرت زینب فرمود: خدایا این شهادت را از ما قبول کن. این نوع مواجهه و این کلمات نشان می دهد که میان آسیه و زینب کبرا سلام الله علیها چقدر فاصله است. آسیه ای که یک زن و یک فرد عادی نیست بلکه یک زن برجسته، ممتاز بسیار بسیار معتقد است با خصوصیات و ویژگی های برجسته که در قرآن از او آنگونه یاد می شود. اما آن آسیه را با آن ویژگی ها وقتی در مقام مقایسه با حضرت زینب قرار می دهیم می بینیم حضرت زینب اصولا نگاه شان، تاب و تحمل شان در مقابل چنین مصیبتی غیر قابل مقایسه است. چون در ماجرای حضرت آسیه، مصایب غالبا شخصی است، فشارهای جسمی و روحی و روانی به شخص حضرت آسیه است. اما اینجا فشارهای روحی و روانی با شهادت امام حسین علیه السلام است که شاید بتوان گفت پیش از مواجه شدن با قضیه کربلا، برای زینب کبرا سلام الله علیها قابل تصور نبود. اما وقتی رخ داد بحث این که خدایا ما را نجات بده مطرح نمی شود، بحث این است که خدایا از ما قبول کن.
آنچه حضرت زینب (س) را در تاریخ ماندگار کرد
خانجانی تصریح کرد: این هم یک محور است که مورد توجه رهبر شهید بود. محور دیگر بحث صدق و اخلاص حضرت زینب است که رهبر شهید برآن تاکید می کنند و نفس صدق و اخلاص، را مولد و به وجود آورنده صبر و شکیبایی در وجود حضرت زینب سلام الله علیها تلقی و تصریح می کنند: اصلا یکی از عوامل مولد این روحیه و این درجه از صبر در زینب کبرا، صدق است. صادقانه با پیمان خدای متعال برخورد کردن، دل را صادقانه به خدا سپردن، که رهبر شهید بر آن تاکید می کنند.
وی خاطرنشان کرد: از اینجا می توان فهمید که صداقت و اخلاص حتی برای کسی مانند حضرت زینب سلام الله علیها به قدری عیار عمل و اقدام او در راه خدا را بالا می برد که این شخصیت بزرگوار را در تاریخ ماندگار نموده و به عنوان یک نمونه و مَثَل مطرح می کند. یعنی اگر کسی بخواهد به آن درجه از صبر و شکیبایی برسد اگر کسی بخواهد آن ویژگی‌های خاص و آن ارزش های روحی، روانی و معنوی را کسب کند بایستی از صدق و اخلاص برخوردار باشد. پیوندی که با خداوند متعال دارد صادقانه باشد.
صدق و اخلاص حضرت زینب(س) در راه خدا
حجت الاسلام خانجانی با بیان اینکه در راه و مسیر قیام اباعبدالله علیه السلام، عمل حضرت زینب سلام الله علیها صددرصد از روی صدق و اخلاص است و هیچ شائبه دیگری حتی عاطفه خواهر و برادری و وابستگی خونی و ...در اینجا مطرح نیست آنچه مطرح است فقط و فقط برای خدا قدم برداشتن و در پیوند با خدا، صادقانه رفتار کردن و دل را به خدا سپردن و با همه وجود در مسیر خداوند قرار گرفتن است. این است که می تواند انسان را در چنان جایگاهی قرار دهد که شخصیت و صبر و بردباری او در تاریخ مثل شود. البته درباره تفسیر فرمایشات رهبر شهید مطالب بسیار دیگری را می توان مطرح کرد و موارد دیگری را نیز می توان در زندگی حضرت زینب در سخنان رهبر شهید استخراج کرد.
نظر شما