به گزارش خبرنگار گروه دین و اندیشه خبرگزاری شبستان حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه در مراسم اختتامیه یازدهمین کنگره ملی اعتکاف و هشتمین جشنواره بین‌المللی علمی، ادبی و هنری اعتکاف که امشب (پنجشنبه، ۲۳ مهرماه) در مسجد دانشگاه افسری امام علی(ع) تهران برگزار شد، اعتکاف را فرصتی برای خودسازی و بازنگری در عملکرد فردی و اجتماعی دانست.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مسئولیت‌های متعدد مدیران اظهار کرد: مسئولان بیش از مردم به خودسازی نیاز دارند و اعتکاف فرصتی است تا عملکرد خود را ارزیابی کنند و ببینند آیا مسئولیت‌هایی را که پذیرفته‌اند به‌درستی انجام داده‌اند یا خیر.
وی با اشاره به پیوند خودسازی با جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی، بیان کرد: خودسازی مقدمه جامعه‌پردازی است و بدون جامعه‌پردازی نیز تمدن‌سازی شکل نمی‌گیرد؛ اعتکاف فرصتی برای بازگشت انسان به خویشتن و خداوند است.
خسروپناه با تأکید بر ظرفیت تربیتی اعتکاف تصریح کرد: افزایش حضور نوجوانان و جوانان در این مراسم معنوی از رویش‌های ارزشمند انقلاب اسلامی است؛ حضور نوجوانانی که اهل عبادت و تهجد هستند نشان می‌دهد اعتکاف ظرفیتی مهم برای تربیت نسل جوان در اختیار جامعه قرار می‌دهد.
وی مسئولیت‌پذیری اجتماعی را از دیگر ظرفیت‌های اعتکاف دانست و گفت: اگر به دنبال تربیت جوانان مسئولیت‌پذیر هستیم باید خودسازی را تقویت کنیم. مسجد نیز کانون تربیت و ارتباط با خداوند و امیدآفرینی در جامعه است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به الگوی برگزاری اعتکاف، این حرکت را نمونه‌ای از حکمرانی شبکه‌ای با مشارکت مردم و نهادهای مختلف توصیف کرد.
خسروپناه با بیان اینکه ستاد مرکزی اعتکاف نباید رویکرد انحصارگرایانه داشته باشد، اظهار کرد: هدف ستاد ایجاد هماهنگی و ارتباط میان مجموعه‌های برگزارکننده است نه محدود کردن ابتکار عمل مساجد و گروه‌های مردمی. برگزاری اعتکاف نیز باید با رعایت ضوابط شرعی و چارچوب‌های اسلامی و انقلابی دنبال شود.
وی با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی نهادهای مسئول، خاطرنشان کرد: ظرفیت اعتکاف باید برای تقویت حکمرانی فرهنگی و مواجهه با مسائل اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد. هماهنگی، ارزیابی و همکاری مؤثر دستگاه‌ها می‌تواند به تقویت این حرکت مردمی و معنوی کمک کند.
کاظمی: میدان اصلی جنگ، ذهن دانش‌آموزان است/ اعتکاف ۸۰۰ هزار دانش‌آموز برای نخستین‌بار
در ادامه این مراسم وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر نقش تربیتی اعتکاف گفت: امروز میدان اصلی جنگ، فضای ذهنی دانش‌آموزان و آینده‌سازان این سرزمین است و دانش‌آموزان باید مهم‌ترین جامعه مخاطب برنامه‌های اعتکاف باشند.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، با گرامیداشت یاد امام شهدا، رهبر شهید، فرماندهان، دانشمندان، کودکان معصوم و مردم مظلومی که در جنگ‌های اخیر به شهادت رسیدند، اظهار کرد: به‌ویژه در این مکان، یاد سپهبد شهید و افتخار نظام جمهوری اسلامی ایران را که از فرماندهان بی‌نظیر تاریخ جمهوری اسلامی ایران بود و همچنین همه فرماندهان ارتش دلاور جمهوری اسلامی ایران گرامی می‌داریم.
وی افزود: به سهم خود از دلاوران ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاهیان عزیز و رزمندگان دلاور سپاه در بخش‌های مختلف و همچنین فداکاری‌های نیروهای انتظامی جمهوری اسلامی ایران تشکر می‌کنم.
وزیر آموزش و پرورش در ادامه گفت: از همه دست‌اندرکارانی که برای جریان فرهنگی بسیار ارزشمند و اثربخش اعتکاف در جای‌جای کشور عزیزمان همت کردند تا این اتفاقات خوب رقم بخورد، سپاسگزارم.
کاظمی با قدردانی ویژه از همکاران خود و حجت‌الاسلام تکیه‌ای اظهار کرد: ایشان جهادی، شبانه‌روزی و مخلصانه در این مسیر فعالیت کرده‌اند و الحمدلله خداوند توفیقات فراوانی به ایشان عنایت کرده است. ما نیز خدا را شاکریم که توفیق داده است در کنار این عزیزان باشیم، قدم‌هایی در این راه برداریم و ان‌شاءالله گام‌های مؤثری برداشته شود.
وی با اشاره به محدودیت زمان و ادامه برنامه‌های مراسم افزود: چند نکته کوتاه بیان می‌کنم. ابتدا یکی دو نکته درباره خود اعتکاف عرض خواهم کرد؛ هرچند در محضر علما شاید جای سخن گفتن برای من نباشد، اما به چند نکته کوتاه اشاره می‌کنم.
اعتکاف از بزرگ‌ترین آیین‌های معنوی مردم‌پایه و مسجدمحور است
وزیر آموزش و پرورش اظهار کرد: اعتکاف یکی از بزرگ‌ترین آیین‌ها و رویدادهای معنوی مردم‌پایه و مسجدمحور جمهوری اسلامی ایران است که از تعالیم قرآنی، آیات و روایات و سنت و سیره نبی مکرم اسلام(ص)، انبیای عظام و ائمه معصومین(ع) برگرفته شده است.
وی افزود: ازاین‌رو، اعتکاف از جایگاهی بسیار مستحکم و مؤثر برخوردار است و مورد توصیه قرار گرفته است. همه عزیزان نیز برای اهتمام به این موضوع بسیار ارزشمند، دست به دست یکدیگر داده‌اند.
کاظمی با اشاره به ابعاد مختلف آثار اعتکاف در جامعه گفت: هنگامی که موضوع اعتکاف را از منظر آثار عمومی آن در جامعه بررسی می‌کنیم، می‌توانیم به ابعاد مختلفی بپردازیم. یک بخش، بُعد سیاسی اعتکاف است؛ ایمان محکمی که انسان در این آیین به دست می‌آورد، روحیه عبودیت، ظلم‌ستیزی و استکبارستیزی را در وجود او زنده و احیا می‌کند.
وی ادامه داد: اعتکاف ابعاد فرهنگی و اجتماعی فراوانی نیز دارد که قطعاً باید به آنها پرداخته شود. آثاری که این اجتماع بسیار بزرگ در محلات و فضای شهر ایجاد می‌کند، بی‌نظیر است. همدلی، احسان و توجه به آحاد مردم در این اجتماعات شکل می‌گیرد و پیامدهای فرهنگی و اجتماعی بسیاری دارد.
وزیر آموزش و پرورش تصریح کرد: بااین‌حال، قصد ندارم به این مسائل بپردازم؛ می‌خواهم درباره موضوعی صحبت کنم که به مسئولیت من در آموزش و پرورش مرتبط است و آن، آثار تربیتی اعتکاف است.
ایجاد موقعیت‌های تربیتی رشدمدار، راهبرد تحقق سند تحول است
کاظمی اظهار کرد: در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، یکی از مهم‌ترین راهبردهای تحقق اهداف سند را ایجاد موقعیت‌های تربیتی رشدمدار می‌دانیم؛ یعنی هر مدرسه و هر خانواده‌ای که بتواند برای فرزندان خود موقعیت‌های تربیتی ایجاد کند تا آنان تمرین کنند و آموزه‌ها را به تجربه درآورند، می‌تواند در تربیت موفق باشد.
وی افزود: آنچه امروز همه ما داریم، برخاسته از همین موقعیت‌های تربیتی است که در آنها قرار گرفته‌ایم؛ از مسجد، بسیج، تشکل‌ها و حضور در میدان‌های جنگ و بخش‌های مختلف گرفته تا ده‌ها موقعیت تربیتی دیگر.
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به تفاوت اعتکاف با دیگر موقعیت‌های تربیتی گفت: اعتکاف می‌تواند سرنوشت یک انسان را در نظام خلقت و هستی تغییر دهد. تمام آنچه در آموزه‌های تربیتی نظام آموزش و پرورش دنبال می‌کنیم، در اعتکاف تجمیع شده است و از این منظر، با یک موقعیت تربیتی بی‌نظیر مواجه هستیم که مسیر انسان را تغییر می‌دهد.
کاظمی تأکید کرد: بدون تردید می‌گویم دانش‌آموزی که یک‌بار در اعتکاف شرکت می‌کند، در برابر خطرات و انحرافات واکسینه می‌شود.
وی ادامه داد: فرصت نیست که به همه دستاوردهای تربیتی اعتکاف اشاره کنم؛ از خودشناسی، خداشناسی، دوستی، عبادت، معنویت، صبر و تحمل که دانش‌آموز آنها را در عمل تجربه می‌کند، تا گفت‌وگو و دریافت و پرداختن به پرسش‌هایی که امروز در ذهن جوانان ما مطرح است.
وزیر آموزش و پرورش گفت: ما از این منظر به موضوع اعتکاف نگاه می‌کنیم و این موضوع برای ما بسیار مهم است. سال گذشته نیز مجموعه آموزش و پرورش را با تمام توان برای این موضوع بسیج کردیم.
دانش‌آموزان باید مهم‌ترین جامعه مخاطب اعتکاف باشند
کاظمی اظهار کرد: امروز به‌ضرس قاطع، میدان اصلی جنگ، فضای ذهنی دانش‌آموزان و آینده‌سازان این سرزمین، یعنی فرزندان من و شماست. ازاین‌رو، آقای تکیه‌ای، مهم‌ترین جامعه مخاطب شما در موضوع اعتکاف باید دانش‌آموزان عزیز باشند.
وی افزود: برای این موضوع باید باب جدیدی باز کنیم، بهتر به آن بپردازیم و با روش‌های مختلف و همان نگاه زیبایی که آقای خسروپناه بیان کردند، کار را دنبال کنیم.
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به الگوی برگزاری اعتکاف گفت: الحمدلله بسیار موفق بوده‌اید و یک الگوی جدید مردمی و واقعاً مشارکتی را رقم زده‌اید که همه ما آثار آن را در سطح جامعه مشاهده می‌کنیم.
کاظمی ادامه داد: حضور مردم بسیار مهم است و حضور خود ما نیز اهمیت دارد، اما آنچه می‌تواند آینده کشور را ایمن و بیمه کند، توجه به نسل آینده‌ساز است؛ اینکه بتوانیم از مسیر این موقعیت‌های تربیتی، نسلی در تراز قرآن به جامعه تحویل دهیم.
وی تصریح کرد: این، خواسته رهبر شهید ما و خواسته سند تحول بنیادین آموزش و پرورش است. همواره می‌گویم هیچ مسیری بهتر از این مسیرها و هیچ مسیری بهتر از نماز نیست.
برنامه‌ریزی برای همکاری به وسعت همه مناطق آموزش و پرورش کشور
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به برنامه‌های پیش‌رو گفت: ان‌شاءالله برنامه‌های مفصلی داریم. باید حتماً جلسه‌ای اختصاصی با آقای تکیه‌ای داشته باشیم؛ جلسه‌ای گسترده به وسعت ایران و همه مناطق آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران.
کاظمی افزود: دشمن به دنبال تضعیف این حوزه‌ها و فرهنگ ایثار و شهادت است؛ بنابراین باید بدانیم چه می‌کنیم و نسبت به اهمیت اقدامات خود آگاه باشیم.
اختصاص بیش از نیمی از مساجد اعتکاف به دانش‌آموزان
وی با اشاره به مشارکت دانش‌آموزان در اعتکاف سال گذشته اظهار کرد: همان‌گونه که آقای تکیه‌ای نیز بیان کردند، سال گذشته بیش از ۵۰ درصد مساجد کشور در برنامه اعتکاف به دانش‌آموزان اختصاص یافت. این توفیق بسیار بزرگی بود که هم از این بابت خدا را شاکریم و هم از همکاران خود سپاسگزاریم.
وزیر آموزش و پرورش افزود: ۸۰۰ هزار دانش‌آموز برای نخستین‌بار در مساجد معتکف شدند. به ازای هر شش دانش‌آموز دختر دوره متوسطه اول، یک دانش‌آموز دختر و به ازای هر هشت دانش‌آموز پسر دوره متوسطه اول، یک دانش‌آموز پسر معتکف شد که آمار بسیار خوبی است.
کاظمی ادامه داد: این آمار علاوه بر دانش‌آموزانی است که در کنار دیگر نوجوانان و جوانان در این مساجد حضور داشتند.
وی تأکید کرد: بااین‌حال، انتظار ما بسیار بیشتر از این است و قطعاً برنامه‌ریزی خواهیم کرد تا فرصت‌های بسیار بهتری برای استفاده دانش‌آموزان عزیز از این موقعیت تربیتی ارزشمند فراهم شود.
گسترش اعتکاف دانش‌آموزی نیازمند هم‌افزایی است
وزیر آموزش و پرورش اظهار کرد: این کار نیازمند هم‌افزایی و اقدامات مناسب است و همه باید در کنار یکدیگر دست به دست هم دهیم تا در شرایطی که کشور در آن قرار دارد و الحمدلله تاکنون سرافرازانه، عزتمندانه و سربلند از آن بیرون آمده است، همچنان سربلند باشیم.
کاظمی در پایان گفت: امیدواریم بتوانیم مأموریت خود را در نظام جمهوری اسلامی ایران، آن‌گونه که خداوند می‌خواهد و آن‌گونه که امام، رهبر شهید و شهدای ما می‌خواهند، انجام دهیم و شرمنده امام، شهدا و رهبر شهیدمان نباشیم.
اعتکاف فرصتی برای شناخت خود و مراقبت از خویشتن است
بنابراین گزارش آیت‌الله رضا رمضانی، دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، با اشاره به تجربه برگزاری اعتکاف در مرکز اسلامی هامبورگ و استقبال جوانان از این برنامه معنوی، تأکید کرد: معنویت در نگاه اسلام، صرفاً به خلوت، تهجد و شب‌زنده‌داری محدود نمی‌شود، بلکه معنویتی توحیدمحور و مسئولیت‌پذیر است که باید در زندگی اجتماعی نیز ظهور و بروز پیدا کند.
وی با یادآوری خاطره‌ای از دیدار با امام شهید گفت: در سال ۱۳۸۵، هم‌زمان با ایام ولادت حضرت زینب(س) و در سال نخست مسئولیت خود در مرکز اسلامی هامبورگ، برنامه اعتکاف را برگزار کردیم. در سال نخست، حدود ۱۲۰ نفر در این مراسم شرکت کردند و در اواخر همان سال یا اوایل سال ۱۳۸۶، گزارشی از این برنامه را به محضر امام شهید ارائه دادیم.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) افزود: در آن دیدار، وقتی تعداد شرکت‌کنندگان را اعلام کردم، ایشان با تعجب گفتند که ۱۲۰ نفر جمعیت زیادی است. ایشان همچنین خاطراتی از اعتکاف در مسجد جامع قم بیان کردند و از حضور جوانان در این برنامه معنوی ابراز خرسندی کردند. آن گزارش برای ایشان جالب و دلنشین بود.
رمضانی با اشاره به گسترش فعالیت‌های اعتکاف در عرصه بین‌المللی اظهار کرد: امروز از کشورهای مختلف اروپایی، آمریکایی، آفریقایی و آسیایی گزارش‌های فراوانی درباره برگزاری اعتکاف داریم. در تجربه مرکز اسلامی هامبورگ نیز شرکت‌کنندگانی از حدود ۱۶ کشور اروپایی حضور پیدا می‌کردند و به دلیل محدودیت فضای مسجد، پذیرش افراد در ادامه به شکل قرعه‌کشی انجام می‌شد.
وی با قدردانی از تلاش‌های مسئولان و دست‌اندرکاران گسترش اعتکاف در کشور گفت: این حرکت با مجاهدت و تلاش جمعی به رویدادی بزرگ و معنوی تبدیل شده است و امروز جایگاه مهمی در جامعه دارد.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) همچنین با اشاره به سخنان فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران، سرلشکر حاتمی، اظهار کرد: در سخنان ایشان، هم ایمان و هم صلابت را مشاهده کردم. امروز نیز پیوند عمیقی میان ارتش و نظام جمهوری اسلامی ایران وجود دارد. امیدواریم مجاهدت نیروهای حاضر در خط مقدم و حرکت گسترده‌ای که در کشور شکل گرفته است، زمینه‌ساز ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) باشد.
رمضانی در ادامه، با اشاره به دیدگاه‌های امام شهید درباره معنویت و نظام اسلامی، گفت: در منظومه فکری ایشان، توحید جایگاهی اساسی دارد و حرکت نظام اسلامی باید به سوی توحید باشد. ایمان نیز باید در جامعه توسعه پیدا کند؛ موضوعی که قرآن کریم در آیات متعدد بر آن تأکید کرده است. نبوت و ولایت نیز از دیگر ارکان این منظومه هستند که مسیر هدایت و شکوفایی انسان را فراهم می‌کنند.
وی با اشاره به اهمیت علم، اخلاق و معنویت در این نگاه افزود: پیشرفت علمی در جایگاه خود اهمیت دارد، اما اخلاق و معنویت نیز باید در کنار آن مورد توجه قرار گیرد. معنویت اسلامی صرفاً به خلوت و عبادت فردی محدود نیست؛ تهجد و شب‌زنده‌داری بخشی از این مسیر است، اما انسان در کنار آن مسئولیتی در قبال جامعه دارد و معنویت باید در انجام این مسئولیت نیز اثرگذار باشد.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) تأکید کرد: معنویت مورد تأکید اسلام، معنویتی مسئولیت‌پذیر است، نه معنویتی که انسان را از مسئولیت‌های اجتماعی دور کند. در این نگاه، انسان در یک نظام معنادار زندگی می‌کند و به سوی حقیقتی بی‌نهایت دعوت می‌شود. قرآن کریم نیز کتاب هدایت انسان و راهنمای زندگی او در ابعاد فردی و اجتماعی است.
رمضانی با اشاره به نقش اعتکاف در خودشناسی و بازگشت انسان به خویشتن واقعی اظهار کرد: اعتکاف فرصتی برای شناخت خود و مراقبت از خویشتن است. انسان باید بتواند با خود واقعی‌اش آشتی کند و از سطح نگاه صرفاً حسی به زندگی فراتر برود. در نگاه توحیدی، زندگی انسان هدفمند است و انبیای الهی آمده‌اند تا بشر را از محدود شدن به ظواهر عبور دهند و به سوی حقیقت هدایت کنند.
وی افزود: اگر انسان در پرتو این نگاه، هویت واقعی خود را بشناسد و نقش فردی و اجتماعی خویش را درک کند، می‌تواند در جامعه نیز اثرگذار باشد. تربیت دینی باید همه ابعاد وجود انسان را در بر بگیرد؛ زیرا معرفی درست دین و معارف الهی می‌تواند زمینه عشق و علاقه به دین را فراهم کند و عزت فردی و اجتماعی را به دنبال داشته باشد.
دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) با تأکید بر جایگاه خداوند در معنویت حقیقی گفت: آنچه به معنویت معنا می‌بخشد، حضور حقیقت و خداوند در کانون آن است. معنویتی که از خداوند جدا شود، نمی‌تواند همان معنویت توحیدی مورد نظر اسلام باشد. ازاین‌رو، باید در تربیت نسل جوان و در محیط‌های آموزشی، از جمله دانشگاه‌ها و مراکز علمی، نگاهی جامع به انسان، دین، اخلاق و معنویت شکل بگیرد.
رمضانی با اشاره به سیره حضرت زینب(س) و مواجهه ایشان با مصائب کربلا، بر اهمیت نگاه توحیدی در مواجهه با دشواری‌های زندگی تأکید کرد و گفت: در این نگاه، حتی در برابر تلخ‌ترین حوادث نیز ارتباط انسان با خداوند و توجه به حقیقت الهی حفظ می‌شود. این نگرش باید در انتقال معارف دینی به نسل جدید مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین با اشاره به تجربه حضور دانش‌آموزان در نماز جماعت مدارس، بر اهمیت فراهم کردن زمینه‌های عملی برای ارتباط نسل جوان با نماز و معنویت تأکید کرد.
گفتنی است آیین اختتامیه کنگره ملی اعتکاف با حضور حجت‌الاسلام محمدحسنی رئیس عقیدتی سیاسی ارتش، امیر سرلشکر حاتمی فرمانده کل ارتش، امیر سرتیپ علی جهانشاهی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، حجت‌الاسلام تکیه ای رئیس ستاد مرکزی اعتکاف، کاظمی وزیر آموزش و پرورش و جمعی از مسئولان لشکری و کشوری در دانشگاه افسری امام علی ع نیروی زمینی ارتش برگزار شد.
در این مراسم از پوستر نهمین جشنواره بین‌المللی علمی ادبی هنری اعتکاف رونمایی و از برگزیدگان در بخش های مختلف تقدیر شد.
نظر شما