به گزارش خبرگزاری شبستان از یاسوج، نوزدهم مهرماه یادآور یکی از تأکیدهای مهم رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران درباره جایگاه کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد است که در جریان سفر به خراسان شمالی، بر فراموش نکردن این کانون‌ها و ضرورت مؤثر کردن آنها تأکید شد.
رهبر و قائد شهید امت در آن بیانات، همکاری بین کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد و بسیج را مورد توجه قرار داد و خواستار آن شد که برای کانون‌ها کار شود و متناسب با نیاز جوانانی که در مسجد حضور پیدا می‌کنند، برنامه‌ریزی و فکر شود.
این نگاه، کانون‌های مساجد را صرفاً مجموعه‌ای برای اجرای برنامه‌های فرهنگی و هنری نمی‌بیند، بلکه آنها را ظرفیتی مردمی در دل محله می‌داند که می‌تواند با تکیه بر مسجد، جوانان، نوجوانان و خانواده‌ها، بخشی از نیازهای فرهنگی و اجتماعی جامعه را پاسخ دهد.
امروز نیز پس از گذشت سال‌ها از آن توصیه، مسئله اصلی تنها حفظ و گسترش کانون‌ها نیست، بلکه چگونگی تبدیل این ظرفیت گسترده به مجموعه‌هایی فعال، مسئله‌شناس و اثرگذار است و از سوی دیگر، اجرای رویکرد مسجدمحوری و توجه بیشتر به نقش مساجد در مسائل فرهنگی و اجتماعی، ضرورت بازتعریف مأموریت کانون‌ها را بیشتر کرده است.
کانونی که در متن محله حضور دارد، می‌تواند مسائل فرهنگی همان محله را بشناسد، نوجوان و جوان را جذب کند، استعدادهای فرهنگی و هنری را پرورش دهد و در کنار سایر مجموعه‌های مسجدی، بخشی از بار فرهنگی و اجتماعی جامعه را بر عهده بگیرد و تحقق چنین نقشی نیازمند آموزش، توانمندسازی، حمایت دستگاه‌های مسئول و مهم‌تر از همه، برنامه‌ریزی متناسب با نیاز واقعی مخاطبان است.
عدالت فرهنگی نیز یکی از عرصه‌هایی است که کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد به‌ویژه در روستاها و مناطق کم‌برخورداری که مسجد گاه مهم‌ترین پایگاه فرهنگی در دسترس مردم بوده، می‌توانند در آن نقش جدی داشته باشند.
فعالیت‌هایی همچون کتابخوانی، «شنبه‌های کتاب»، برنامه‌های هنری و «سینما مسجد» زمانی می‌توانند به یک جریان فرهنگی ماندگار تبدیل شوند که از برنامه‌های مقطعی فراتر رفته و با نیاز و علاقه نسل جدید پیوند بخورند.
بر همین اساس نمایندگی خبرگزاری شبستان در گفت‌وگو با امین درخشان، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد درباره ظرفیت‌های کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، الزامات مؤثر شدن آنها، نقش کانون‌ها در اجرای رویکرد مسجدمحوری، ضرورت حمایت و توانمندسازی و همچنین جایگاه این کانون‌ها در تحقق عدالت فرهنگی و جذب نسل جوان گفت‌وگویی انجام داده که در ذیل از نظر خوانندگان محترم می‌گذرد.
امین درخشان در این گفت‌وگو، اظهار کرد: تأکید رهبر و قائد شهید ملت بر فراموش نکردن کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد و ضرورت مؤثر کردن این مجموعه‌ها، ناظر بر ظرفیت بزرگی است که در مسجد و نیروهای مؤمن و دغدغه‌مند آن وجود دارد که اگر به‌درستی شناخته و هدایت شود، می‌تواند بخشی از نیازهای فرهنگی و اجتماعی جامعه را در همان محله پاسخ دهد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد گفت: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کانون‌های فرهنگی مساجد، دسترسی مستقیم آنها به مردم و به‌ویژه نسل نوجوان و جوان بوده و کانون مسجد برخلاف بسیاری از مجموعه‌های فرهنگی، در متن محله قرار دارد و می‌تواند با خانواده‌ها، جوانان، نوجوانان و فعالان اجتماعی ارتباط مستمر داشته باشد که هر اندازه این ظرفیت درست‌تر به کار گرفته شود، زمینه حضور مردم در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی نیز بیشتر فراهم خواهد شد.
وی با بیان اینکه مؤثر شدن کانون‌های مساجد صرفاً با افزایش تعداد برنامه‌ها محقق نمی‌شود، بیان کرد: آنچه اهمیت دارد این است که کانون‌ها بتوانند متناسب با نیاز هر محله برنامه‌ریزی کنند و از فعالیت‌های صرفاً مناسبتی فاصله بگیرند و باید ببینیم مسئله هر محله چیست؟، نوجوانان و جوانان آن چه نیازهایی دارند؟ و مسجد چگونه می‌تواند در کنار خانواده، مدرسه و دیگر مجموعه‌های فرهنگی برای این مسائل راهکار ارائه کند؟.
درخشان ادامه داد: در این نگاه، کانون فرهنگی و هنری مسجد باید یک مجموعه زنده، پویا و مسئله‌شناس باشد که بتواند استعدادهای فرهنگی و هنری را شناسایی کند، زمینه رشد آنها را فراهم آورد و در کنار آن، برای جذب و ماندگاری نوجوانان و جوانان در فضای مسجد برنامه داشته باشد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد اجرای طرح «مسجدمحوری» را نیازمند یک نگاه هماهنگ دانست و گفت: اگر قرار است مسجد در حل مسائل محله نقش بیشتری داشته باشد، باید بین دستگاه‌های فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و اجرایی و مجموعه‌های فعال در مسجد ارتباط و هماهنگی بیشتری شکل بگیرد، زیرا مسجدمحوری زمانی به نتیجه می‌رسد که مسجد را صرفاً محل اجرای برنامه نبینیم، بلکه آن را بخشی از شبکه اجتماعی محله بدانیم و از ظرفیت نیروهای مردمی آن استفاده کنیم.
درخشان خاطرنشان کرد: کانون‌های فرهنگی و هنری می‌توانند در این مسیر نقش واسط و تسهیلگر را داشته باشند؛ به این معنا که ظرفیت مسجد، جوانان، خانواده‌ها، اصحاب فرهنگ و هنر و دستگاه‌های متولی را به یکدیگر نزدیک کنند و زمینه اجرای برنامه‌هایی را فراهم آورند که از متن نیازهای مردم شکل گرفته باشد.
وی درباره نقش کانون‌ها در شرایط بحران نیز اظهار کرد: تجربه جامعه ما نشان داده که مسجد در مواقع مختلف، از بحران‌های اجتماعی گرفته تا حوادث و شرایط دشوار، می‌تواند محل تجمع، همدلی و کمک‌رسانی مردم باشد و کانون‌های فرهنگی و هنری نیز می‌توانند در کنار سایر مجموعه‌های مسجدی، ظرفیت فرهنگی، رسانه‌ای و اجتماعی مسجد را فعال کنند و در تقویت ارتباط با مردم نقش داشته باشند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد افزود: در چنین شرایطی، همکاری بین کانون‌های فرهنگی و هنری، بسیج، هیئت امنا، ائمه جماعات و دیگر گروه‌های مردمی می‌تواند به انسجام بیشتر در محله کمک کند و مهم این است که این ظرفیت‌ها در کنار یکدیگر قرار بگیرند و از موازی‌کاری پرهیز شود.
درخشان حمایت از کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد را نیازمند همراهی مجموعه‌های مختلف دانست و گفت: برای اینکه کانون‌ها بتوانند مأموریت‌های خود را به شکل مؤثر انجام دهند، حمایت دستگاه‌های مسئول ضروری بوده و این حمایت فقط به موضوع اعتبارات محدود نمی‌شود، بلکه آموزش، توانمندسازی، تأمین تجهیزات، ایجاد فرصت برای فعالیت‌های فرهنگی و هنری و فراهم کردن زمینه ارتباط کانون‌ها با سایر مجموعه‌ها نیز اهمیت دارد.
وی خاطرنشان کرد: دولت، مجلس، دستگاه‌های فرهنگی و مجموعه‌های مردمی هرکدام می‌توانند بخشی از این مسیر را بر عهده بگیرند و اگر این حمایت‌ها هدفمند و بر اساس نیاز واقعی کانون‌ها باشد، نتیجه آن در سطح محله و جامعه دیده خواهد شد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد همچنین نقش کانون‌های مساجد در تحقق عدالت فرهنگی را مهم دانست و گفت: یکی از مزیت‌های جدی مسجد این است که در بسیاری از روستاها، مناطق کم‌برخوردار و محله‌هایی که دسترسی مردم به مراکز فرهنگی محدودتر است، حضور دارد و اگر ظرفیت کانون‌ها تقویت شود، می‌توان از همین بستر برای توزیع عادلانه‌تر فرصت‌های فرهنگی و هنری استفاده کرد.
درخشان ادامه داد: برنامه‌هایی مانند ترویج کتابخوانی، «شنبه‌های کتاب»، فعالیت‌های هنری، سینما مسجد و دیگر برنامه‌های فرهنگی زمانی اثرگذاری بیشتری خواهند داشت که به شکل مستمر و متناسب با شرایط هر منطقه اجرا شوند و این برنامه‌ها می‌توانند زمینه ارتباط نوجوانان و جوانان با کتاب، هنر و فعالیت‌های فرهنگی را فراهم و در عین حال، مسجد را به یک محیط جذاب و فعال برای نسل جدید تبدیل کنند.
وی یادآور شد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم که از ظرفیت‌های موجود در مساجد استفاده کنیم و کانون‌های فرهنگی و هنری نیز یکی از ظرفیت‌های مهم این عرصه هستند که اگر این مجموعه‌ها مورد حمایت قرار گیرند، نیروهای جوان و توانمند در آنها میدان پیدا کنند و برنامه‌ها بر اساس نیاز واقعی جامعه طراحی شود، می‌توان انتظار داشت کانون مسجد به یک مجموعه مؤثرتر در عرصه فرهنگ و اجتماع تبدیل شود.
درخشان ضمن اشاره به اینکه مؤثر کردن کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد یک کار مقطعی و مناسبتی نیست، بلکه نیازمند برنامه‌ریزی مستمر، نگاه علمی، همکاری دستگاه‌ها و استفاده از نیروهای توانمند و دغدغه‌مند مسجدی است، افزود: باید به کانون‌ها میدان داد تا بتوانند ظرفیت‌های خود را نشان دهند و در کنار سایر مجموعه‌ها، برای حل مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه نقش‌آفرینی کنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد گفت: هرچه ارتباط کانون با مردم، خانواده، مدرسه و مجموعه‌های فرهنگی و اجتماعی بیشتر شود، امکان اثرگذاری آن نیز افزایش پیدا می‌کند و این همان مسیری است که می‌تواند کانون مسجد را از یک ظرفیت بالقوه به یک مجموعه فعال و مؤثر در محله تبدیل کند.
نظر شما