حجت‌الاسلام نیما کریمی، در گفت‌وگو با خبرنگار گروه مسجد و کانون‌های مساجد خبرگزاری شبستان درباره طرح «قبس» اظهار کرد: نام این طرح برگرفته از روایتی از امیرالمؤمنین(ع) است که در آن تعبیر «حتّی أوْرَی قَبَساً لِقابِس» آمده است. قَبَس به معنای شعله‌ای است که انسان از آتش برمی‌گیرد تا با آن چراغ دیگری را روشن کند و این مفهوم، تصویر روشنی از هدف طرح قَبَس ارائه می‌دهد.
معاون عملیات بنیاد هدایت کشور افزود: در این طرح تلاش می‌کنیم نور و آگاهی از یک فرد به فرد دیگری منتقل شود و کسی که روشن شده است، خود به چراغی برای روشن‌کردن دیگران تبدیل شود. بر همین اساس، شعار طرح «روشنگر باش؛ قَبَست را برافروز» انتخاب شده است.
حجت الاسلام کریمی با اشاره به مفهوم «نانورسانه» در طرح قبس بیان کرد: در این طرح هر فرد می‌تواند یک رسانه کوچک و شخصی باشد، رسانه‌ای که مخاطبان آن معمولاً از پنجاه تا پانصد نفر از دوستان، آشنایان، همکاران، همسایگان، هم‌کلاسی‌ها و اعضای خانواده تشکیل می‌شوند. ما این رسانه شخصی را «قبس» و صاحب آن را «روشنگر» می‌نامیم. بنابراین قبس قرار نیست یک رسانه بزرگ با میلیون‌ها مخاطب باشد، بلکه یک شبکه انسانی و اعتمادمحور است که از ارتباطات طبیعی مردم شکل می‌گیرد.
وی تصریح کرد: امروز رسانه‌های بزرگ مخاطبان فراوانی دارند، اما در بسیاری از موارد، پیام زمانی تأثیر بیشتری می‌گذارد که از سوی فردی بیان شود که مخاطب او را می‌شناسد و به او اعتماد دارد. یک همکار، همسایه، هم‌کلاسی یا عضو خانواده می‌تواند در گفت‌وگویی صمیمی، موضوعی را مطرح کند که شاید همان فرد نسبت به پیام مشابه در یک رسانه رسمی واکنش متفاوتی داشته باشد.
حجت الاسلام کریمی با تأکید بر اینکه قبس صرفاً یک طرح رسانه‌ای برای افزایش تولید محتوا نیست، گفت: تفاوت مهم قبس با رسانه‌های بزرگ در این است که رسانه بزرگ عمدتاً پیام را منتقل می‌کند، اما قبس بر گفت‌وگو استوار است. روشنگر باید سؤال مخاطب خود را بشنود، دغدغه او را بشناسد و متناسب با همان دغدغه پاسخ دهد. اگر شبهه‌ای وجود دارد، تلاش می‌کند در همان جمع کوچک و در فضای گفت‌وگو به آن پاسخ دهد.
معاون عملیات بنیاد هدایت کشور افزود: بنابراین معیار موفقیت قبس، تعداد مخاطب یا حجم محتوای تولیدشده نیست؛ بلکه میزان گره‌گشایی از ذهن مخاطب اهمیت دارد. ممکن است یک روشنگر در طول یک ماه تنها یک گفت‌وگوی جدی داشته باشد، اما اگر در همان گفت‌وگو ابهام یک جوان برطرف شود یا ناامیدی یک خانواده به امید تبدیل شود، اتفاق مهمی رقم خورده است.
وی درباره شیوه مواجهه روشنگران با مخاطبان نیز گفت: یکی از اصول مهم قبس، توجه به لحن و ادبیات گفت‌وگو است. روشنگری باید با امید و آرامش همراه باشد و نگاه آن رو به جلو باشد. روشنگر قرار نیست با مخاطب خود وارد دعوا شود. اگر قرار است تقابلی وجود داشته باشد، این تقابل باید با مفهوم دشمن باشد، نه با مخاطبی که امروز با ما هم‌نظر نیست. چنین فردی مخاطب ما است، نه دشمن ما. جهاد تبیین با تحقیر، تندی و ایجاد فاصله میان افراد پیش نمی‌رود، بلکه با شنیدن، مدارا، گفت‌وگو و استدلال می‌توان به ذهن مخاطب نزدیک شد و به پرسش‌ها و ابهامات او پاسخ داد.
مسجد؛ کانون شبکه روشنگران محله
معاون عملیات بنیاد هدایت کشور درباره جایگاه مسجد در طرح قبس اظهار کرد: مسجد در این طرح صرفاً یک نقطه برای اجرای برنامه نیست، بلکه کانون شکل‌گیری و توسعه شبکه روشنگران در محله است. قبس یک فعالیت پراکنده در فضای مجازی نیست و ریشه آن در مسجد قرار دارد. ما مسجد را کانون جهاد تبیین در محله می‌دانیم و تلاش می‌کنیم روشنگران از دل مسجد شناسایی، آموزش و همراهی شوند. هر قبس به یک مسجد متصل است و امام جماعت نیز پشتیبان روشنگران محله خود خواهد بود. به این ترتیب، مسجد می‌تواند علاوه بر نقش عبادی و تربیتی خود، در عرصه گفت‌وگو با مردم و پاسخ به دغدغه‌های فکری و اجتماعی آنان نیز نقش‌آفرین باشد.
«راهیاری زنجیره‌ای»؛ مدل توسعه شبکه قبس
وی درباره چگونگی گسترش این شبکه بیان کرد: در طرح قبس از الگوی «راهیاری زنجیره‌ای» استفاده می‌کنیم، به این معنا که راهیاران، امامان جماعت را همراهی می‌کنند، امامان جماعت نیز روشنگران را در مسجد شناسایی و همراهی می‌کنند و روشنگران، قبس های خود را در میان حلقه‌های ارتباطی‌شان شکل می‌دهند. در کنار این مدل، از الگوی «برفدانه» نیز استفاده می‌کنیم، یعنی هر روشنگری که فعال می‌شود، خودش می‌تواند زمینه شکل‌گیری هسته‌های جدیدی از روشنگران را فراهم کند و شبکه از درون توسعه پیدا کند.
حجت الاسلام کریمی گفت: در گام نخست، تمرکز ما بر مساجد جریان‌ساز است و هدف‌گذاری کرده‌ایم هر مسجد جریان‌ساز دست‌کم ۱۰ قبس فعال داشته باشد.
وی با اشاره به گروه‌های اصلی مورد توجه در طرح قبس اظهار کرد: سه گروه نوجوانان، جوانان و بانوان می‌توانند موتور محرک این شبکه باشند. نوجوان در میان همسالان خود ارتباط و اثرگذاری خاصی دارد که ممکن است یک فرد بزرگسال نتواند همان ارتباط را برقرار کند. جوان نیز زبان و مسائل نسل خود را بهتر می‌شناسد و بانوان هم در خانواده و شبکه‌های فامیلی و محلی جایگاه مهمی دارند. اگر این سه گروه به عنوان روشنگر فعال شوند، پیام و گفت‌وگوی مؤثر می‌تواند به محیط‌هایی برسد که شاید هیچ تریبون رسمی امکان حضور و ارتباط مستقیم با آنها را نداشته باشد.
روشنگری نیازمند سخنران حرفه‌ای بودن نیست
وی درباره چگونگی پیوستن افراد به طرح قبس گفت: کسی که علاقه‌مند است به عنوان روشنگر فعالیت کند، می‌تواند از مسجد محله خود و ارتباط با امام جماعت آغاز کند. آموزش‌های طرح قبس نیز در کانال «آموزش قبس» در پیام‌رسان ایتا منتشر می‌شود و صفحه قبس در پایگاه بنیاد هدایت نیز برای معرفی طرح و ثبت قبس ها راه‌اندازی شده است. آرشیو جلسات آموزشی نیز به صورت صوت، متن و ویدئو در اختیار علاقه‌مندان قرار دارد.
وی تأکید کرد: برای روشنگر شدن، لازم نیست فرد سخنران یا تولیدکننده حرفه‌ای محتوا باشد. هر فردی که دغدغه روشنگری دارد، با آشنایانی ارتباط دارد که حرف او را می‌شنوند و می‌تواند با آنها وارد یک گفت‌وگوی منطقی و آرام شود، ظرفیت تبدیل‌شدن به یک روشنگر را دارد.
جهاد تبیین از حلقه‌های کوچک مسجد آغاز می‌شود
حجت الاسلام کریمی با بیان اینکه جهاد تبیین نباید صرفاً به تریبون‌ها و رسانه‌های بزرگ محدود شود، گفت: جهاد تبیین می‌تواند وظیفه هر مؤمنی در اندازه حلقه ارتباطی خودش باشد. اگر در هر مسجد چند روشنگر فعال باشند و هر روشنگر بتواند چراغ چند دل را روشن کند، این حرکت می‌تواند از یک مسجد به محله، از محله به شهر و از شهر به جامعه گسترش پیدا کند. قبس دعوتی برای همین حرکت است اینکه هر فرد در اندازه توان و ارتباطات خود یک روشنگر باشد و قبس خود را برافروزد.
نظر شما