به گزارش خبرگزاری شبستان از مشهد، حجت الاسلام و المسلمین علی قمی از پاکستان روحانی در ادامه نشست تخصصی بینالمللی ششمین کنگره جهانی حضرت رضا(علیهالسلام) به تبیین «چارچوب جهاد دفاعی در اسلام» پرداخت و ابعاد قرآنی، اخلاقی و کاربردی این موضوع را تشریح کرد.
وی با اشاره به اینکه بحث درباره این موضوع باید بهصورت گسترده، عمیق و دقیق دنبال شود، اظهار کرد: در منابع روایی و احادیث، جهاد در یک نگاه کلان به دو دسته جهاد دفاعی و جهاد ابتدایی تقسیم میشود و در این ارائه تلاش میکنیم چارچوبی را بررسی کنیم که مفهوم و حدود جهاد دفاعی را در اندیشه اسلامی روشن میکند.
این پژوهش در سه بخش تنظیم شده است؛ بخش نخست به بررسی چارچوب قرآنی جهاد دفاعی اختصاص دارد و تلاش میکند مبانی و اصول این نوع جهاد را بر اساس آموزههای قرآن تبیین کند.
وی افزود: بخش دوم به چارچوب اخلاقی و معنوی امام علی بن موسیالرضا(ع) اختصاص دارد؛ چارچوبی که میتواند معیارهایی برای فهم رفتار اخلاقی در شرایط دفاع و جنگ ارائه کند. بر همین اساس، میان رویکرد اسلامی به جهاد دفاعی و جریانهایی همچون داعش تفاوتهای بنیادین وجود دارد؛ چراکه در نگاه اسلامی، دفاع و مقابله با تجاوز در چارچوب مجموعهای از اصول اخلاقی و انسانی تعریف میشود.
این ارائهدهنده ادامه داد: در بخش سوم، تلاش میشود این چارچوب قرآنی و اخلاقی بر شرایط جنگ و منازعات جاری تطبیق داده شود تا مشخص شود آموزههای جهاد دفاعی و اصول اخلاقی امام رضا(ع) چگونه میتوانند در تحلیل شرایط جنگ مورد استفاده قرار گیرند.
وی در ادامه با بیان اینکه جهاد دفاعی دارای سطوح و مراحل مختلفی است، اظهار کرد: برای فهم دقیق جهاد دفاعی باید به سطوح مختلف آن توجه کرد و مبانی قرآنی و اخلاقی هر یک از این سطوح را مورد بررسی قرار داد.
در ادامه نشست تخصصی بینالمللی ششمین کنگره جهانی حضرت رضا(علیهالسلام)، ارائهدهنده این نشست به تبیین ابعاد مختلف «جهاد دفاعی» در اسلام پرداخت و با اشاره به مبانی قرآنی این مفهوم، سه سطح اصلی آن را تشریح کرد.
وی با بیان اینکه جهاد دفاعی در اندیشه اسلامی دارای مراتب و مراحل مشخصی است، اظهار کرد: در سطح نخست، اصل دفاع مشروع در برابر تجاوز و تهدید مطرح میشود و قرآن کریم حق دفاع از جان، مال و جامعه اسلامی را به رسمیت شناخته است.
او افزود: سطح دوم جهاد دفاعی زمانی شکل میگیرد که دشمن یا متجاوز به جامعه اسلامی حمله کند. در این شرایط، بر اساس آموزههای قرآنی، مقابله و پاسخ متناسب با میزان تجاوز مجاز شمرده شده است. به گفته وی، اصل تناسب در دفاع یکی از مهمترین قواعد اخلاقی و حقوقی در اسلام به شمار میآید و هرگونه اقدام دفاعی باید در چارچوب ضوابط دینی و با رعایت حدود و موازین شرعی انجام گیرد.
این پژوهشگر ادامه داد: سومین و عالیترین سطح جهاد دفاعی، مقابله با «فساد» و تلاش برای از میان برداشتن زمینههای فساد و ناامنی در جامعه است. وی تصریح کرد که در آموزههای اسلامی، هدف نهایی از این مرحله، برقراری امنیت، عدالت و جلوگیری از گسترش ظلم و تباهی در جامعه انسانی است.
وی خاطرنشان کرد: تحقق این سطوح از جهاد دفاعی، تنها در پرتو چارچوبهای قرآنی و اخلاقی امکانپذیر است و همین اصول است که تفاوت بنیادین میان نگرش اسلامی به دفاع و رفتار جریانهای افراطی و خشونتگرا را آشکار میسازد.
ارائهدهنده نشست همچنین با اشاره به نقش تعالیم امام علی بن موسیالرضا(ع) در تبیین اخلاق دفاع و مقابله با تجاوز، اظهار داشت: سیره و آموزههای امام رضا(ع) بر رعایت عدالت، اخلاق، کرامت انسانی و پرهیز از تعدی و افراط تأکید دارد و این اصول میتواند مبنایی برای فهم صحیح مفهوم جهاد دفاعی در جهان معاصر باشد.
نظر شما