به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان،یکی از قدیمیترین مساجد محله حسنآباد مسجد محمدیه است که عمر آن به بیش از یک قرن میرسد.
سنگبنای ساخت این مسجد به دوره ناصری حدود سالهای ۱۲۶۲ شمسی میرسد، اما در طول این سالها بنای اولیه مسجد یک بار به طور کامل تخریب و از نو ساخته شده قصه خواندنی دارد.
بازسازی اولیه اهالی محل نقش مهمی داشتند. از جمله افرادی که در دوره اول به باسازی مسجد کمک کردند میتوان از حاج احمد تقیزاده، سیدعلی مجد و... نام برد. در بازسازی دوم هم مرحوم حاج محمد راستبندی مبلغ اولیه باسازی را بر عهده گرفت.
مسجد محمدیه میدان حسنآباد، بنایی است که هویت خود را از پیوند میان معماری سنتی مسجد ایرانی، نیازهای یک محله شهری و نقش اجتماعی مسجد به دست آورده است. شبستان این مسجد، بیش از آنکه فضایی نمایشی باشد، محل تمرکز، عبادت و ارتباط اجتماعی مردم است. نمای کاشیکاریشده، منارههای شاخص، کتیبههای مذهبی و سازماندهی ساده فضای داخلی، مجموعهای را شکل دادهاند که در آن سنت معماری اسلامی با واقعیتهای معماری شهری تهران همراه شده است.
این مسجد در مقیاس محله، تنها یک مکان عبادی نیست بلکه بخشی از حافظه اجتماعی و فرهنگی محدوده حسنآباد به شمار میرود، فضایی که معماری آن، حضور دین و فرهنگ را در متن زندگی روزمره شهروندان حفظ کرده است.
نمای اصلی مسجد با تأکید بر محور عمودی ورودی شکل گرفته است. قاببندی ورودی، استفاده از طاقنماها، کاشیکاری آبی و فیروزهای و کتیبههای مذهبی، یادآور زبان بصری معماری مساجد ایرانی است. رنگهای آبی، فیروزهای و لاجوردی در کاشیکاری، علاوه بر ایجاد آرامش بصری، بهصورت نمادین فضای مسجد را از محیط روزمره خیابان جدا میکند و به آن هویت معنوی میبخشد.
در بخش فوقانی بنا، دو مناره طلاییرنگ دیده میشود که نقش مهمی در خوانایی شهری مسجد دارند. منارهها، اگرچه از نظر ابعاد با منارههای مساجد بزرگ تاریخی قابل مقایسه نیستند، اما بهعنوان نشانهای شهری، جایگاه مسجد را در میان ساختمانها و معابر پیرامون مشخص میکنند. تناسب عمودی منارهها با نمای افقی شبستان و بدنه اصلی، به بنا نوعی تعادل و تشخص بخشیده است.
معماران و هنرمندانی که در ساخت این مسجد مشارکت داشتهاند، گفته اند که معمار اولیه مسجد حاج علیاصغر معروف بود که نقشه مسجد را کشید، احد ترابی از خطاطان نمای مسجد و عباس کاظم کاشیکاری مسجد را عهدهدار و همچنین برای افتتاحیه ساختمان این مسجد از مرحوم فلسفی دعوت شد.
«آیتالله آخوند ملاعباس نوری پدر شیخ فضلالله نوری، مرحوم آیتالله جمالالدین نوری پسر عموی شیخ فضلالله نوری، حججالاسلام سیدحسین درکهای، حاج مقدسی، حاج حسین علمی و حاج موسوی و مرحوم حاج سیدکاظم ارفع از ائمه جماعات معروف این مسجد بودند.
همچنین شیخ شجونی، نیکنام صالحی، خوانساری و خزعلی و... از واعظان معروف این مسجد قدیمی محله حسنآباد بودند که در طول این سالها کانون گرمی برای نمازگزاران و اهل دین و تقوا بوده است.
در میان چهرههای اثرگذاری که در این مسجد در کنار اهالی محله حسن آباد عمری را زندگی کردند و در غم و شادی آنها و بسیاری از مناسبتهای مذهبی همپای آنها بود، مرحوم آیتالله «سیدکاظم ارفع» بود. بنا بر روایت «اردشیر آلعوض» پژوهشگر فرهنگ عامه، این روحانی از خانوادهای اصالتا شیرازی که روحانی بودند تقریبا ۱۵۰ سال پیش به تهران مهاجرت کردند.
با حضور این روحانی در مسجد محمدیه برنامههای فرهنگی و مذهبی رنگ و بوی ویژهای به خود گرفت. این روحانی که خانهاش با مسجد فاصله چندانی نداشت میان اهالی محبوب بود و همواره سعی میکرد با برپایی جلسات درس اخلاق پیش از نماز، تفسیر قرآن و صحیفه سجادیه علاوه بر تبیین اصول دین، آنها را با اهمیت و نقش اخلاق و معنویات در زندگی آشنا کند.
نظر شما