دکتر «مجتبی امیری» رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران در گفتوگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان با اشاره به جایگاه مسجد در حکمرانی دینی اظهار کرد: یکی از نکات بسیار مهمی که بهویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی مورد غفلت قرار گرفت، فاصله گرفتن از مسجدمحوری بود. اگر تاریخ انقلاب اسلامی را مرور کنیم، مشاهده میکنیم که یکی از عوامل مهم موفقیت مبارزان و انقلابیون در سال ۱۳۵۷ و حتی بسیاری از حرکتهای انقلابی پیش از آن، نقش محوری مساجد بود. بسیاری از فعالیتهای انقلابی از دل مساجد شکل گرفت و پس از انقلاب نیز در بسیج نیروها برای دفاع مقدس، مدیریت جنگ تحمیلی، مقابله با بحرانهای اجتماعی و ساماندهی بسیاری از امور، مساجد نقش بیبدیلی ایفا کردند، اما متأسفانه به مرور زمان از این ظرفیت ارزشمند غفلت شد.
حکمرانی محلهمحور بدون مسجد معنا ندارد
رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران با اشاره به اهمیت مدیریت محلهمحور گفت: در سالهای اخیر بحث حکمرانی و مدیریت محلهمحور بهطور جدی مطرح شده است. در چنین الگویی، یکی از مهمترین نهادهایی که باید در کانون توجه قرار گیرد، مسجد است؛ چراکه این مکان میتواند به صورت طبیعی و بالقوه محل گردهمایی اهالی محله و بستری برای همدلی، مشارکت و بررسی مسائل و مشکلات محلی باشد.
امیری افزود: در جامعهای که مسجد از جایگاه دینی، فرهنگی و اجتماعی ویژهای برخوردار است، تقویت مدیریت محلهمحور با محوریت مسجد میتواند به انسجام بیشتر محلات کمک کند؛ همچنین شکلگیری ارتباطات و همکاری میان محلات، زمینه بهبود وضعیت شهرها و در نهایت توسعه متوازن کشور را فراهم خواهد کرد.
یکی از غفلتهای جدی ما این بود که نتوانستیم ارتباط نسل نوجوان و جوان را با مسجد حفظ کنیم. بخشی از گرایش به دینگریزی و حتی دینستیزی که در دهههای اخیر شاهد آن بودهایم، نتیجه همین غفلت است؛ ما به جای آنکه میان مدارس، مساجد و دیگر نهادهای فعال در محلات پیوندی مؤثر برقرار کنیم، مسجد را به حاشیه راندیم. نتیجه این رویکرد آن شده که امروز در بسیاری از مساجد، حضور جوانان بسیار کمرنگ است و عمده مخاطبان آن را افراد سالخورده و بازنشسته تشکیل میدهند که بیشتر از سر عادت و سنت در مسجد حضور پیدا میکنند.توسعه مسجدمحور؛ مقدمه توسعه شهری، روستایی و ملی
وی با بیان اینکه حکمرانی محلهمحور مفهومی فراتر از مدیریت یک محله دارد، تصریح کرد: حکمرانی محلی در واقع مجموعهای از حکمرانی شهری، روستایی، استانی و منطقهای را در بر میگیرد. اگر امروز به دنبال اصلاح جامعه هستیم، یکی از مهمترین ظرفیتهایی که بهویژه در جامعه دینی ما میتواند نقشآفرین باشد، احیای جایگاه مساجد و فعال کردن آنها در مسیر توسعه مسجدمحور است.
رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: توسعه مسجدمحور در حقیقت مقدمهای برای تحقق توسعه شهری، توسعه روستایی و در نهایت توسعه ملی خواهد بود؛ زیرا مسجد میتواند حلقه اتصال مردم، مدیران و نهادهای اجتماعی باشد.
غفلت از مسجد، نسل جوان را از این نهاد دور کرد
امیری با انتقاد از کاهش نقش اجتماعی مساجد اظهار کرد: یکی از غفلتهای جدی ما این بود که نتوانستیم ارتباط نسل نوجوان و جوان را با مسجد حفظ کنیم. بخشی از گرایش به دینگریزی و حتی دینستیزی که در دهههای اخیر شاهد آن بودهایم، نتیجه همین غفلت است.
وی افزود: ما به جای آنکه میان مدارس، مساجد و دیگر نهادهای فعال در محلات پیوندی مؤثر برقرار کنیم، مسجد را به حاشیه راندیم. نتیجه این رویکرد آن شده که امروز در بسیاری از مساجد، حضور جوانان بسیار کمرنگ است و عمده مخاطبان آن را افراد سالخورده و بازنشسته تشکیل میدهند که بیشتر از سر عادت و سنت در مسجد حضور پیدا میکنند.
مساجد زمانی کانون شور، مسئولیتپذیری و کنش اجتماعی بودند
رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران با یادآوری نقش تاریخی برخی مساجد و مراکز مذهبی در تربیت نسل جوان گفت: تا دو یا سه سال پیش از انقلاب اسلامی و حتی سالهای پس از آن، مراکزی همچون حسینیه ارشاد، مسجدالجواد، مسجد امام و بسیاری از مساجد دیگر، کانونهای مهم شورآفرینی، مسئولیتپذیری اجتماعی و تربیت نیروهای مؤثر بودند.
وی ادامه داد: این روند تا سالهای دفاع مقدس و دوران سازندگی نیز ادامه داشت، اما به تدریج از این ظرفیت غفلت شد و همین مسئله سبب شد نتوانیم از توان عظیم مساجد برای حل مسائل اجتماعی، فرهنگی و حتی مدیریتی کشور به شکل مطلوب و بهینه بهرهبرداری کنیم.
احیای مسجدمحوری؛ ضرورتی برای آینده حکمرانی کشور
امیری در پایان تأکید کرد: اگر به دنبال ارتقای حکمرانی دینی، افزایش مشارکت اجتماعی، تقویت سرمایه اجتماعی و حل بسیاری از مسائل محلات هستیم، باید بار دیگر مسجد را به جایگاه واقعی خود بازگردانیم. احیای مسجدمحوری نه تنها به پویایی محلات کمک میکند، بلکه میتواند یکی از مهمترین پایههای توسعه و پیشرفت کشور در عرصههای مختلف باشد.
نظر شما