خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل: حمله تلافیجویانه نیروهای جمهوری اسلامی ایران به «التنف» که در قالب موج یازدهم عملیات «نصر ۲» انجام شد، نقطه عطفی در رویارویی طولانیمدت میان ایران و آمریکا محسوب میشود؛ رویاروییای ا که ریشه در اقدامات خصمانه آمریکا علیه جمهوری اسلامی و متحدانش دارد.
این پایگاه که در منطقهای دورافتاده در صحرای سوریه و در نزدیکی نقطه تلاقی مرزهای سوریه، عراق و اردن واقع شده، از سال ۲۰۱۶ به عنوان یک پایگاه نظامی کلیدی برای آمریکا در منطقه عمل کرده است. این مکان به عنوان مرکزی برای عملیاتهای ویژه، جمعآوری اطلاعات و نظارت راهبردی آمریکا عمل میکرد و بر یکی از حیاتیترین کریدورهای زمینی منطقه اشراف داشت.
«التنف» سالها نمادی قدرتمند از حضور نظامی آمریکا در سوریه بود و اهمیت راهبردی و پایدار آن، این پایگاه را به هدفی مشروع برای عملیات تلافیجویانه ایران تبدیل کرد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که این حمله در پاسخ به شهادت هفت تن از نیروهای ایرانی در جریان حمله هوایی آمریکا به پادگان تیپ ۳۸۸ ارتش در «بمپور» صورت گرفته است؛ اقدامی که پیامی روشن به همراه داشت؛ هیچیک از تجهیزات یا مواضع نظامی آمریکا در هیچکجای منطقه، خارج از دسترس موشکهای ایران نیست.
حمله و شرایط پیرامونی آن
روابط عمومی سپاه پاسداران با صدور اطلاعیه شماره ۱۹ عملیات نصر ۲ اعلام کرد که نیروی هوافضای سپاه، یک حمله تلافیجویانه و غافلگیرانه را علیه مرکز فرماندهی عملیاتهای ویژه آمریکا در منطقه التنف سوریه اجرا کرده است.
این عملیات که با رمز مبارک «یا اباعبدالله الحسین (ع)» انجام شد به یاد سربازان شهید بمپور و ایرانشهر که دو روز پیش از آن در حمله هوایی آمریکا به شهادت رسیده بودند، صورت گرفت.
بنا بر اعلام سپاه پاسداران و گزارش رسانههای محلی، این حمله منجر به انهدام یک سامانه راداری و چندین فروند بالگرد عملیات ویژه شد و تلفات سنگینی به نیروهای آمریکایی وارد کرد.
حمله تلافیجویانه به التنف، عملیاتی مجزا و منفرد نبود، بلکه بخشی از واکنش گستردهتر ایران به اقدامات خصمانه و تازه آمریکا به شمار میرفت؛ اقداماتی که طی روزهای اخیر و با وجود تفاهمنامهای مبنی بر لزوم پایبندی طرفین به تعهداتشان، شدت گرفته بود.
در روزهای منتهی به این حمله، آمریکا حملات مرگبار متعددی را علیه بخشهایی از جنوب ایران انجام داده و در اقدامی که نقض آشکار تفاهمنامه پایان جنگ (امضاشده توسط رؤسای جمهور دو کشور) محسوب میشد، محاصره غیرقانونی بنادر ایران را از سر گرفته بود.
حملات آمریکا زیرساختهای حیاتی، از جمله چندین پل در استان جنوبی هرمزگان و همچنین تاسیسات غیرنظامی مانند مراکز مخابراتی و راهآهن، علاوه بر وسایل نقلیه غیرنظامی عبوری را هدف قرار داد.
به گفته وزارت بهداشت ایران، از زمان آغاز آخرین تشدید تنشها توسط آمریکا، بیش از ۵۰ نفر شهید و بیش از ۴۰۰ نفر دیگر زخمی شدهاند.
در پاسخ، نیروهای مسلح ایران از جمله سپاه پاسداران و ارتش ایران، مجموعهای از حملات موشکی و پهپادی را علیه تاسیسات نظامی حیاتی آمریکا در سراسر منطقه انجام دادهاند.
در جریان موج هشتم عملیات نصر ۲، نیروهای ایرانی به سیستم رادار هشدار اولیه C-RAM و یک نقطه تجمع نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی «علی السالم» در کویت حمله کردند.
موج نهم، مرکز ارتباطات ماهوارهای و رادار هشدار اولیه این پایگاه و همچنین اسکله نظامی آمریکا در «شعیبیه» کویت را هدف قرار داد.موج دهم نیز رادار نظارت و کنترل هوایی و یک ایستگاه پمپاژ سوخت در پایگاه آمریکایی در «شیخ عیسی»، بحرین را منهدم کرد. با این حال، موج یازدهم، تشدید قابل توجهی را نشان داد و به عمق خاک سوریه رسید تا التنف را هدف قرار دهد؛ پایگاهی که مدتها نماد حضور نظامی آمریکا در منطقه بود.
التنف: دژی راهبردی در صحرای سوریه
التنف با وجود وسعت فیزیکی نسبتا کم، مدتهاست که یکی از مهمترین تاسیسات نظامی آمریکا از نظر راهبردی در منطقه به شمار میرود.
این پادگان که در منطقهای دورافتاده در صحرای سوریه و در نزدیکی نقطه تلاقی مرزهای سوریه، عراق و اردن واقع شده، در سال ۲۰۱۶ و در جریان عملیات نظامی در سوریه توسط ائتلاف به رهبری آمریکا تاسیس گردید.
این پایگاه در مجاورت بخش سوری بزرگراه M۲ (بغداد-دمشق) قرار دارد؛ مسیری زمینی و اصلی که عراق را به سوریه متصل میکند. این دالان در طول تاریخ، شریان حیاتی برای تجارت، لجستیک نظامی و ترانزیت منطقهای میان خلیج فارس و شرق مدیترانه بوده است.
موقعیت مکانی التنف به آن اهمیتی راهبردی بخشیده که بسیار فراتر از ابعاد فیزیکی آن است. این پایگاه تا پیش از خروج نیروهای آمریکایی در فوریه ۲۰۲۶ به عنوان مرکزی برای عملیاتهای ویژه، کانون آموزش نیروهای همپیمان، سکوی اطلاعاتی و نظارتی و همچنین یک پست دیدبانی راهبردی عمل میکرد که بر یکی از حیاتیترین دالانهای زمینی منطقه اشراف داشت.
این پادگان در حدود ۲۴ کیلومتری غرب گذرگاه مرزی «الولید» (در مرز عراق) و در نزدیکی مرز اردن واقع شده است.
عارضههای طبیعی پیرامون آن شامل بیابانی آتشفشانی، مسطح و بایر با پوشش گیاهی اندک است؛ شرایطی که میدان دید وسیعی ایجاد کرده و ضمن تقویت قابلیتهای نظارتی، همزمان تاسیسات را در معرض دید و رصد دیگران قرار میداد.
نیروهای مستقر برای به حداقل رساندن خطر درگیری میان بازیگران مسلح گوناگون فعال در منطقه، یک «منطقه عدم درگیری» به شعاع ۵۵ کیلومتر در اطراف پایگاه ایجاد کرده بودند.
از منظر مهندسی نظامی، التنف یک دژ دائمی و وسیع مانند پایگاههای بزرگ آمریکا در عراق یا خلیج فارسنبود؛ بلکه پایگاهی عملیاتی با ساختاری فشرده محسوب میشد که شامل ساختمانهای ماژولار، اقامتگاههای پیشساخته، پناهگاههای مستحکم، محوطههای استقرار خودرو، تاسیسات تعمیر و نگهداری، زیرساختهای مخابراتی، انبارهای مهمات، مخازن سوخت و محلهای فرود بالگرد بود.
طراحی نسبتا ساده آن، نقش آن را به عنوان یک پایگاه عملیاتی مقدم به جای یک مرکز لجستیکی بلندمدت، منعکس میکرد.
التنف اهمیت استراتژیک قابل توجهی را حفظ کرده است. این پایگاه که در تقاطع سوریه، عراق و اردن قرار دارد، همچنان یک نقطه کلیدی مورد توجه بازیگران منطقهای و بینالمللی است.
برای ایران، هدف قرار دادن التنف اهمیت نمادین قدرتمندی دارد، حمله به مکانی که مدتهاست نمایانگر حضور نظامی آمریکا در سوریه بوده و همچنین سیگنال هشداری به رژیم تحت رهبری هیئت تحریر الشام است تا به بازی ماجراجویی آمریکا علیه ایران نپیوندد.
پیامهایی خطاب به مخاطبان متعدد
حمله سپاه پاسداران به «التنف» حامل پیامهای راهبردی متعددی بود که هر یک مخاطب خاصی رادر نظر داشت. به گفته تحلیلگران، زمانبندی و اجرای این عملیات بهگونهای دقیق برنامهریزی شده بود تا سیگنالهایی همزمان برای بازیگران کلیدی دخیل در بیثباتسازی منطقه ارسال کند.
پیام نخست خطاب به طرفهایی بود که قصد دارند از سوریه به عنوان بستری برای هرگونه رویارویی با جنبش مقاومت لبنان، یعنی حزبالله، استفاده کنند. ایران با هدف قرار دادن التنف، خطوط قرمز آشکاری را در خصوص نقش نظامی احتمالی سوریه علیه جنبش مقاومت مردمی لبنان ترسیم کرد.
ساعاتی پیش از این حمله، مقامات سوری اعلام کردند که محمولهای از پهپادها را کشف و توقیف کردهاند؛ محمولهای که ادعا میشد در یک تانکر سوخترسان (در حال ورود از عراق به سوریه) جاسازی شده و مقصد آن حزبالله بوده است؛ در حالی که حزبالله این ادعا را قویا تکذیب کرد.
حمله سپاه پاسداران که در واکنش به تجاوزگری آمریکا صورت گرفت، هشداری صریح بود مبنی بر اینکه هرگونه مشارکت سوریه در رویارویی با حزبالله، واکنش قاطع ایران را در پی خواهد داشت.
پیام دوم خطاب به اردن بود. ایران با حمله به هدفی در نزدیکی مرز اردن، این پیام را مخابره کرد که در صورت گسترش جنگ و تداوم ماجراجوییهای نظامی آمریکا، تاسیسات نظامی آمریکا در سراسر منطقه از جمله در خاک اردن به اهدافی مشروع تبدیل خواهند شد.
در بیانیههای بعدی، سپاه پاسداران مستقیما خطاب به مردم اردن و کویت اعلام کرد که پس از حمله ایران به پایگاه هوایی «العدید» در قطر، آمریکا مقر فرماندهی مرکزی خود را به پایگاه هوایی «الازرق» در اردن منتقل کرده است.
سپاه همچنین اعلام کرد که نیروهای آمریکایی در شب ۱۶ ژوئیه (پنجشنبه ۲۵ تیر) با انجام حملاتی از پایگاههای مستقر در اردن، زیرساختهای غیرنظامی بندرعباس از جمله پلها، محلههای مسکونی و یک ایستگاه پمپاژ آب را هدف قرار دادهاند.
در واکنش به این اقدام، موج چهاردهم «عملیات نصر ۲» جنگندهها و هواپیماهای سوخترسان آمریکایی مستقر در اردن را هدف قرار داد.
سومین پیام و شاید مهمترین آنها خطاب به آمریکا بود. حمله به «التنف» بر این موضع ایران تاکید ورزید که در صورت تداوم تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران، عملیاتهای تلافیجویانه دیگر محدود به خلیج فارس نخواهد ماند، بلکه به سراسر منطقهای که نیروهای آمریکایی در آن مستقر هستند، گسترش خواهد یافت.
پیام صریح و بیپرده بود: هیچ پایگاه، دارایی یا نیروی نظامی آمریکایی در منطقه، صرفنظر از موقعیت مکانی یا سطح تدابیر حفاظتی آن خارج از دسترس ایران نیست.
کارزاری گستردهتر: اجرای عملیات نصر ۲
حمله سپاه پاسداران به «التنف» کانون اصلی یک کارزار تلافیجویانه و گستردهتر ایران بود که طی یک روز، داراییهای نظامی آمریکا را در چندین کشور هدف قرار داد.
پس از موج یازدهم عملیات نصر ۲ که به التنف اصابت کرد، موج دوازدهم اجرا شد و طی آن یک رادار کشف و شناسایی سامانه پدافند موشکی، چندین انبار بزرگ مهمات، دو پرتابگر «هایمارس»و تعدادی موشک در پایگاه آمریکا در کویت هدف قرار گرفتند.
موج سیزدهم، یک رادار نظارت دریایی در صخرههای «سلامه» و یک رادار کنترل هوایی آمریکا در منطقه «غانم» عمان را هدف قرار داده و منهدم کرد.
موج چهاردهم، جنگندهها و هواپیماهای سوخترسان هوایی آمریکا مستقر در اردن را هدف قرار داد و ضمن انهدام چندین فروند هواپیمای سوخترسان و جنگنده، آسیبهای سنگینی به تعدادی دیگر وارد کرد.
موج پانزدهم ضمن انهدام یک پرتابگر هایمارس و موشکها در کویت، چندین موضع از نیروهای ضدانقلاب تحت حمایت آمریکا و رژیم صهیونیستی در اقلیم کردستان عراق را هدف قرار داد.
موج شانزدهم پایگاه هوایی «العدید» در قطر را هدف قرار داد و یک سامانه راداری دوربرد و چندین هواپیمای راهبردی سوخترسان آمریکا را منهدم کرد و به سایر تجهیزات نیز آسیبهای جدی وارد ساخت.
مجموع این عملیاتها یکی از گستردهترین کارزارهای نظامی هماهنگ ایران علیه داراییهای آمریکا در منطقه را رقم زد و خسارات قابلتوجهی بر جای گذاشت.
این حملات در جبهههای متعدد و با استفاده از موشکهای بالستیک، پهپادها و تسلیحات هدایتشونده دقیق علیه سامانههای راداری، تاسیسات مخابراتی، هواپیماها، انبارهای مهمات و پرسنل نظامی انجام شد.
این کارزار شامل عملیاتهای هماهنگ نیروی هوافضای سپاه، نیروی دریایی سپاه و ارتش جمهوری اسلامی ایران بود و سطحی از هماهنگی میاننیرویی را به نمایش گذاشت که دامنه و پیچیدگی پاسخ نظامی ایران را بهطور چشمگیری گسترش داد.
اهمیت راهبردی حمله به پایگاه «التنف»
در چشماندازی وسیعتر، حمله به پایگاه نیروهای اشغالگر آمریکایی در «التنف»، تحولی بیسابقه در رویارویی دیرینه میان ایران و آمریکا محسوب میشد.
برای نخستین بار، نیروهای ایرانی با هدف قرار دادن تاسیسات نظامی آمریکا، به عمق خاک سوریه ضربه زدند و بدین ترتیب، هم توانایی و هم عزم خود را برای حمله به هر نقطهای و بدون هشدار قبلی به نمایش گذاشتند.
این عملیات، توانایی اثباتشده ایران در اعمال قدرت نظامی در هر کشوری از منطقه که میزبان پایگاهها، تجهیزات یا نیروهای آمریکایی است را برجسته ساخت.
این حمله همچنین حامل پیامی از همبستگی در درون «محور مقاومت» بود.
اگرچه این عملیات به یاد سربازان شهید «بمپور» انجام شد، اما پیامدهای راهبردی آن بسیار فراتر از مرزهای ایران امتداد یافت.
حمله به التنف که همزمان با حملات به تجهیزات نظامی آمریکا در کویت، عمان، اردن و قطر صورت گرفت، نشاندهنده تشدید قابلتوجه کارزار تلافیجویانه ایران بود و به گفته مقامات و تحلیلگران، بازتابدهنده تغییری در موازنه قدرت در غرب آسیا به شمار میرفت.
پیام تهران صریح و قاطع بود: هرگونه اقدام نظامی آتی آمریکا علیه ایران، محدود به خلیج فارس نخواهد ماند، بلکه پاسخی در سطح منطقه را به دنبال خواهد داشت که تجهیزات نظامی آمریکا را در هر کجا که مستقر باشند، هدف قرار میدهد.
نظر شما