آقای شهید ایران هیچگاه تکراری صحبت نمی‌کردند

به گزارش خبرگزاری شبستان، نشست «بررسی جایگاه زبان فارسی در منظومه فکری رهبر شهید» به همت دفتر ادبیات و زبان فارسی معاونت امور فرهنگی یکشنبه ۲۱ تیرماه در سرای اهل قلم برگزار شد.

اسماعیل امینی شاعر با اشاره به استفاده روزمره از زبان‌فارسی توضیح داد: زبان فارسی به دلیل اینکه مورد استفاده روزمره افراد است، مورد سوبرداشت‌های متعددی قرار می‌گیرد، زبان فارسی نقطه دقیق شروع ندارد، زیرا مانند دیگر پدیده‌های اجتماعی در روندی تدریجی شکل پیدا می‌کند. در ابتدای اسلام زبان ملی نداشتیم و هر قومی به زبان خود حرف می‌زد، زبان دیوانی، اداری و تعلمی و تربیت زبان عربی بود. در آن روزگار اگر کسی به زبان فارسی مطلبی علمی می‌نوشت، دیگر استادها آن را انکار می‌کردند.

این پژوهشگر با بیان اینکه از نظر علمی هیچ کدام از زبان‌های مکتوب، زبان طبیعی نیستند، ادامه داد: زبان طبیعی را از خانواده و محیط یاد می‌گیریم و با آن حرف می‌زنیم، همه افرادی که از زبان استفاده می‌کنند زبان گفتاری را بلد هستند اما لزوما زبان نوشتاری را بلد نیستند و باید آن را آموزش ببینند.

او افزود: اگر حضرت آقا در این جایگاه نبود و مانند پیش از انقلاب در حوزه علمیه، تحقیق و تدریس و سخنرانی می‌کردند، مشخص می‌شد که این توجه به زبان فارسی ناشی از حکمرانی است یا مربوط به علاقه ایشان است. زمانی که رهبر شهید در صف اول مبارزه اجتماعی، سیاسی و دینی حضور داشتند با اینکه این اشتغالات می‌تواند انسان را از علایق اصلی دور کند، ایشان اهل دوستی با ادیبان بودند.

رهبر شهید حرف تاریخ گذشته‌ای هم نداشتند

امینی با تاکید بر اینکه رهبر شهید مخاطب هر کتابی که درباره دستور زبان، زبان‌شناسی و نقد ادبی منتشر می‌شد، بودند، گفت: هر سال در دیدار شاعران با آقای شهید ایران شرکت می‌کردم، می‌توانم بگویم رهبر شهید در هیچ جلسه‌ای حرف تکراری بیان نکردند و همچنین حرف تاریخ گذشته‌ای هم نداشتند، زیرا همواره مطالعه می‌کردند و کتاب‌های شاعران جدید را می‌خواندند و واکنش نشان می‌دادند. ایشان اتکا داشتند که از متخصصان و دست‌اندرکاران گزارش بگیرند و این علاوه بر ارتباطی بود که خود ایشان با افراد فعال آن حوزه داشتند.

او افزود: ماجرای زبان فارسی ابعاد مختلف دارد و وقتی درباره زبان فارسی صحبت می‌کنیم به یاد فرهنگستان و تولید واژگان جدید می‌افتیم اما زبان فارسی ابعاد مختلف دارد. قلمرو جهانی و پیشینه تاریخی این زبان در دستورها و سخنرانی‌های ایشان آمده است و به یاد دارم. ما از نظر زبان، پیشینه تاریخی و آثاری که با استفاده از این زبان خلق شده است روی گنج هستیم و ارزش آن را نمی‌دانیم مانند باقی چیزهایی که داریم و ارزش آن را نمی‌دانیم.

انسان بزرگی از دست رفته است

محمدحسن مقیسه با تاکید بر اینکه انسان بزرگی از دست رفته است، گفت: نمونه ایشان را در یکصدسال اخیر نداشتیم. از روزی که تصمیم گرفتم بخش کوچکی از نگرش‌های فرهنگی رهبر را انتخاب و روی آن کار کنم، زبان فارسی را برگزیدم زیرا زبان، پایه و اساسا همه نگرش‌های کلامی است و انسان به زبان زنده است. وقتی وارد این فضا شدم با اینکه دانش‌آموخته این رشته هستم متوجه شدم ایشان چیزهایی می‌دانند که من نمی‌دانم. من موضع‌هایی را درباره امام شهید تهیه کردم و به سمع و نظر مخاطبان می‌رسانم.

این پژوهشگر ادامه داد: زبان فارسی به قول آقای شهید در ذات خود ویژگی‌هایی داد که در طول تاریخ اجازه نداده است این زبان به زمین بیفتد و این ویژگی‌ها به گونه‌ای بود که زبان را از چهارچوب ایران به بیرون برده است. زبان فارسی نمی‌تواند با زور شمشیر وارد کشوری شود یا از آنجا برود.

به گفته او زبان فارسی از نگاه رهبر شهید هشت ویژگی دارد، این زبان پر گنجایش است، ترکیب‌پذیر است، در ذات خود غنی است، در برابر با مسائل مختلف از خود پایداری نشان داده است، از شیوایی و آهنگ برخوردار است و می‌تواند در سامانه خود شعر را جای دهد، از موسیقی برخوردار است و وسعت گسترش زبان فارسی بسیار وسیع بوده است. این ویژگی‌ها با عث شده که زبان فارسی از محدوده ایران فراتر برود.

رهبر شهید از ۱۲ سالگی رمان‌های مهم خارجی را خواندند

مقیسه با تاکید بر اینکه ایرانیان ما مسلمان شدند اما عرب زبان نشدند، گفت: رهبر شهید در طول حیات خود بر این نکته انگشت گذاشته بودند، اینکه ایرانی و فارسی زبان هستیم. ایرانیان بهترین مدافعان علم، فلسفه، نجوم، ستاره‌شناسی و زمین‌شناسی بودند، رهبرشهید تا جایی که توانستند اینها را به زبان فارسی منتقل کردند.

او با اشاره به اینکه رهبر شهید از ۱۲ سالگی رمان‌های مهم خارجی را خواندند، ادامه داد: از همان سال‌ها با زبان و ادبیات فارسی آشنا شدند. نگاه ایشان به زبان فارسی نگاه دو سال آخر نبوده و این نگاه سال‌ها وجود داشت اما شوربختانه دیر به این نگاه پرداخته شد.

این پژوهشگر با بیان ارزش زبان‌های دیگر در دیدگاه رهبرشهید، بیان کرد: اگر ما از زبان فارسی صحبت می‌کنیم به معنی نادیده انگاشتن زبان‌های دیگر نیست که امروز در کشور هستند. این نکته مورد توجه دقیق رهبر بوده است. رهبر ما در عین حال که متوجه بودند زبان فارسی، زبان رسمی و علمی کشور است؛ می‌فرمایند در کشور زبان‌های مختلفی داریم اما زبان علم، فارسی است. افرادی که زبان‌های دیگر دارند مروجان زبان فارسی هستند.