به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، کوچهپسکوچههای تهران، جایی که صدای نوحه عزاداری محرم با بوی تاریخ گره خورده است، هیئتهای قدیمی همچون نگهبانان حافظه جمعی شهر، فرهنگ عاشورا را نسل به نسل منتقل میکنند. این هیئتها که فراتر از یک محل تجمع، تجلی هویت فرهنگی و مذهبی پایتخت هستند، در ایام محرم با آیینهایی منحصربهفرد، تصویر زندهای از اصالت و وفاداری را به نمایش میگذارند.
هیئت های قدیمی بخشی از هویت فرهنگی و مذهبی تهران هستند که از روزگاران گذشته تا به امروز در ترویج فرهنگ حسینی سهم قابل توجهی داشتهاند، حجم و تعداد برنامههای این هیئات در ایام محرم به اوج خود میرسد و هر یک از آنها در گوشهای از شهر در این ایام میزبان سوگواران حسینی هستند.
این هیئتها که نسل به نسل، شعائر حسینی را با تمام وجود حفظ کردهاند، از لباسهای سنتی سقایی در خیابان ری تا میهماننوازیهای دو قرنی در خانههای سادات، همگی گواهی بر تداوم عشق و وفاداری به راه امام حسین (ع) هستند. در این گزارش تعدادی از هیئات با قدمت تهران را معرفی کرده ایم که در ادامه می خوانید:
حسینیه همدانیها: مردانی که لباس سقایی میپوشند
حسینیه همدانیها از آغاز محرم تا دهه دوم آن مجلس عزای امام حسین (ع) را برپا میکند. این حسینیه که در خیابان ری و بالاتر از پل ری قرار دارد، مراسم آیینی خاصی برای روزهای تاسوعا و عاشورا دارد. روز تاسوعا که از راه میرسد، مردان این هیئت لباس سقایی میپوشند و راهی هیئت عزاداریای در نزدیکی چهارراه سیروس میشوند.
از آنجا که این دو هیات از یک قوم و طایفه هستند و میخواهند در عزاداریها همراه هم باشند، این رسم از قدیم در بین آنها رایج بوده است. در این مراسم ویژه، سقایان در حسینیه درحالیکه ذکر سقایی گرفتهاند چندبار دور میزنند و در پایان، مداح (عباسیه) به رسم آنکه سقای مهمان است تنها چند بیتی نوحه میخواند و مراسم به پایان میرسد.
عاشورا هم اهالی حسینیه همدانیها میزبان عزادارانی هستند که از هیات عباسیه با لباسهای سقایی به سمت خیابان ری میآیند، این حسینیه هر سال مهمانانی دارد که شاید اصالتاً اهل همدان نباشند، اما آیین عزاداری در آن را میپسندند، شیخ حسین انصاریان هم سخنران تاسوعا و عاشورای این حسینیه است.
حسینیه سادات اخوی: پذیرایی با چای و نان قندی
شاید وقتی که سیدابراهیم سادات اخوی منزل مسکونی خود را وقف مجلس عزاداری سیدالشهدا(ع) کرد فکرش را هم نمیکرد که باعث و بانی مجلس عزایی شود که حدود ۲۰۰ سال برقرار خواهد ماند.
حسینیه سادات اخوی از حسینیههای قدیمی شهر تهران است. این حسینیه که در خیابان مصطفی خمینی قرار دارد، هنوز برخی از عادتهای گذشته را حفظ کرده؛ قبل از اینکه نوشیدن چای در ایران و به طبع در تهران به یک عادت تبدیل شود، قهوه، نوشیدنی معمول محافل و مهمانیها بود. طبق همین عادت، حتی در مساجد با قهوه از عزاداران و مهمانان پذیرایی میشد. حسینیه ساداتاخوی گاهی وقتها، بر سر عادت خود باقی مانده و با قهوه و نان قندی از عزاداران پذیرایی میکند. البته هماکنون مراسم پذیرایی از عزاداران حسینی در کوچه حسینیه و با نان قندی و سرو چای در استکان و نعلبکی انجام میشود.
هیئت نوجوانان قناتآباد
هیئت نوجوانان قناتآباد را هم میتوان جزو هیئت های خاص تهران دانست؛ با بیش از ۶۰ سال قدمت. نوجوانانی که این هیئت را برپا کردهاند، حالا برای خودشان، ریشیسفید کردهاند.
بازارچه سنتی قناتآباد در مولوی را که وارد شوید، میتوانید این حسینیه را هم پیدا کنید. این هیئت را حاج اکبر ناظم قناتآبادی بنا کرده است. زمانی هم که بچههای محله قناتآباد تصمیم گرفتند دور هم جمع شوند، همهشان ۱۰، ۱۲ سال سن بیشتر نداشتند.
بعدها این هیئت، صاحب حسینیه ثابتی هم شد و با (هیات نوباوگان قناتآباد) ادغام شد تا هیئت نوجوانان قناتآباد در منزل حاج آقای صادقی شکل بگیرد.
بازارخوانیها و مراسمهای سنتی و نیز نقشی که این هیئت در انقلاب ایفا کرده، جزو ویژگیهای خاصش محسوب میشود و بزرگترین ویژگی آن هم، این است که نوجوانانی، یک هیئت را تشکیل دادهاند و در طول نیم قرن، با آن، پیر شدهاند.
تکیه حصار بوعلی نیاوران
تکیه حصار بوعلی نیاوران چه نیز یکی از تکیه های قدیمی تهران است که از گذشته های دور میزبان عزاداران حسینی بوده و تاریخچه پرفراز و نشیبی هم دارد. از برنامه های مهم این تکیه، علمگردانی و حجله گردانی است که مخاطبان زیادی دارد.
حسینیه کربلایی های مقیم تهران در چهارراه گلوبندک
یکی از مکانهای مهم در ایام محرم، حسینیه کربلایی های مقیم تهران در چهارراه گلوبندک است که این روزها محلی برای حضور عاشقان اباعبداللهالحسین(ع) و شهیدان کربلاست. این مکان مذهبی حدود پنج دهه است که پاتوق اصلی گروهی از کربلایی های ساکن در پایتخت ایران است و علاقهمندان به برنامه های ویژه ماه محرم هم در آن شرکت میکنند.
حسینیه امامین کاظمین دولت آباد
یکی از مکانهای قدیمی که از سالهای دور میزبان عزادارن حسینی بوده و هنوز هم برنامههای متنوعی در ایام محرم دارد، حسینیه امامین کاظمین دولت آباد است. این حسینه از ابتدای محرم تا شب سیزدهم محرم الحرام مراسم ویژه ای دارد. همچنین صبح روز دهم مراسم مقتلخوانی در این مکان برگزار میشود که مخاطبان بسیاری دارد. این مکان در خیابان گلبرگ شمالی دولت آباد قرار دارد.
هیئت دلریش در خیابان جمهوری اسلامی
اگر میخواهید در ایام به یک هیئت قدیمی بروید که در آن اولویت برنامههای با شعر و روضه عاشورایی باشد، حتما سری به هیئت دلریش در خیابان جمهوری اسلامی تهران بزنید که از هیئات سنتی و قدیمی است و مخاطبان خاص خود را دارد. این هیئت تمرکز جدی برروی شعر اصیل و روضه دارد و مؤسس آن، ۲۴۰ سال پیش شاعری به نام دلریش بوده است.
حسینیه صنف لباسفروشها: عزاداری صبحگاهی با حضور کسبه بازار
حسینیه صنف لباسفروشان در خیابان سعدی، پایین تر از چهارراه مخبرالدوله واقع است، همانطور که از نام این حسینیه برمیآید، لباسفروشان بازاری متولی این حسینیه و برگزاری مراسم در آن هستند. مخاطبان این حسینیه هم عمدتا کسبه بازارند.
برای همین، برنامههای این حسینیه به جای غروب و شبهایماه محرم، هر روز صبح بعد از اذان صبح و اقامه نماز آغاز میشود تا پس از پایان مراسم، عزاداران به کسب و کار عادی خود برسند.
البته در تهران، کم نیست تعداد حسینیهها و مساجد و هیاتهایی که بهدلیل قرار گرفتن در محوطه بازار، عزاداری درماه محرم را صبح برپا میکنند. حاجمنصور ارضی، طبق روال سالهای گذشته در این حسینیه بعد از اقامه نماز، زیارت عاشورا میخواند و ساعتی بعد از طلوع آفتاب، عزاداری در این حسینیه هم به پایان میرسد.
تکیه نفرآباد
تکیه نفرآباد هم از آن دسته بناهای قدیمی است که که در لیست قدیمی ترین تکیه های تهران قرار می گیرد. یکی از نکات جالب توجه این تکیه یک کاشی است که در سر در آن نصب شده و لحظه شهادت حضرت علی اکبر(ع) را به تصویر کشیده است. این تکیه معروف ترین تکیه است چرا که به تکیه بزرگ شاهی هم معروف بوده و توسط ناصرالدین شاه برای سوگواری اباعبدالله حسین (ع) ساخته شده است. ناصرالدین شاه در سفرهایش به فرنگ از معماری های شهرهای مختلف اروپا برای ساخت این الهام گرفته است. شاید یکی از نکاتی که می توان به آن اشاره کرد در این تکیه قدیمی، سکوی گردی باشد که در آن تعزیه اجرا می کردند. اما علاوه بر تاریخی بودن این تکیه یکی از اتفاقات بزرگ تاریخ ایران نیز در آن رخ داده است. در سال ۱۳۰۴ مجلسی در این تکیه برپا شد که احمد شاه قاجاق را برکنار و رضا خان را به سلطنت رساند.
تکیه درخونگاه
تکیه درخونگاه با قدمتی ۱۶۰ ساله در محله درخونگاه سنگلج و خیابان صفایی واقع شده بود. این تکیه متاسفانه در فهرست ثبت میراث فرهنگی قرار نگرفت و متاسفانه رو به تخریب است. اما یکی از قدیمی ترین تکیه های ایران بود که نخل قدیمی باعث معروف شدن این تکیه شد. یکی دیگر از نکات قابل توجه و جالب این تکیه وجود سه قالیچه که زیارت عاشورا بر آن نوشته شده بود است. در گذشته عزاداران حسینی با غذاها در مجمع یا همان سینی های بزرگ که اکثرا برنج و خورش بود پذیرایی می شدند.
قدمت این تکیه به دوره قاجار برمی گردد و طبق روایت هایی که می شود، معمولا دسته های عزاداری برای عبور از کنار نخل امام حسین (ع) نزاع کرده و این نزاع ها به خونریزی منجر می شد. به همین دلیل نام این محله به درخونگاه معروف شد و به دستور ناصرالدین شاه مدتی نخل عزاداری گرو گرفته شد تا از خونریزی جلوگیری شود.
نظر شما