به گزارش خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان؛ نشست خبری نماینده رئیسجمهور و دبیرکل کل ستاد مبارزه با مواد مخدر به مناسبت پنجم تیرماه سالروز جهانی مبارزه با مواد مخدر امروز دوشنبه یکم تیرماه در مجتمع فرهنگی شقایق برگزار شد.
در ابتدا دکتر حسین ذوالفقاری، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به تحولات یک سال گذشته اظهار کرد: مردم ایران در شرایط دشوار اخیر با ایستادگی و صبوری، تصویری ماندگار از مقاومت و انسجام ملی به نمایش گذاشتند. این ایستادگی تنها محدود به گروه یا قشر خاصی نبود و همه اقشار جامعه، از نیروهای حاضر در میدان تا مردم عادی، در شکلگیری این سرمایه اجتماعی نقش داشتند. دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به اقدامات انجامشده در شرایط جنگی گفت: در کنار انجام مأموریتهای جاری، تلاش شد امکانات مورد نیاز دستگاههای مسئول از جمله نیروهای مسلح، فراجا، سپاه، ارتش، وزارت اطلاعات و قوه قضائیه تأمین شود.در این مدت یکهزار و ۹۵۱ دستگاه خودرو از طریق دبیرخانه ستاد در اختیار بخشهای مختلف قرار گرفت و ۶۷ ساختمان نیز در نقاط مختلف کشور برای رفع نیازهای ضروری دستگاهها اختصاص یافت.
مراکز ماده ۱۶ در برابر تهدیدات امنیتی مدیریت شدند
ذوالفقاری با اشاره به تهدیدهای ایجادشده برای مراکز نگهداری معتادان متجاهر اظهار کرد: پس از وقوع حمله در نزدیکی یکی از مراکز ماده ۱۶، با هماهنگی دستگاه قضایی استان، مددجویان این مرکز به سرعت جابهجا شدند.یکی از مراکز ماده ۱۶ که مستندات مربوط به آن به مراجع بینالمللی نیز ارائه شده، به طور کامل هدف قرار گرفت، اما خوشبختانه هیچگونه تلفات جانی در میان مددجویان و کارکنان این مراکز ثبت نشد.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر همچنین از نقش سازمانهای مردمنهاد در دوران جنگ سخن گفت و افزود: سمنهای فعال در حوزه مبارزه با مواد مخدر با هماهنگی انجامشده، خدمات مختلفی ارائه کردند. یکی از اقدامات این مجموعهها، تهیه و توزیع روزانه حدود هفت هزار وعده غذا برای نیروهای پلیس و خدمترسانان در تهران و برخی شهرهای دیگر بود و بخشی از تجهیزات مورد نیاز نیز توسط این ظرفیت اجتماعی تأمین شد.
نگاهی جهانی به بحران اعتیاد؛ بیش از ۳۳۰ میلیون مصرفکننده در جهان
ذوالفقاری با اشاره به وضعیت جهانی مصرف مواد مخدر گفت: بر اساس برآوردهای موجود، حدود ۶.۲ درصد از جمعیت ۱۵ تا ۶۵ سال جهان درگیر مصرف مواد مخدر هستند و تعداد مصرفکنندگان در جهان از ۳۳۰ میلیون نفر عبور کرده است.قارههای آمریکا و آسیا هر کدام حدود ۱۰۵ میلیون مصرفکننده دارند و آفریقا نیز با حدود ۷۴ میلیون نفر، از مناطق دارای سهم بالای مصرف مواد مخدر به شمار میرود.
ایران؛ پایینتر از میانگین جهانی در اعتیاد زنان
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر درباره وضعیت اعتیاد زنان گفت: در جهان حدود یکچهارم مصرفکنندگان مواد مخدر را زنان تشکیل میدهند، اما این رقم در ایران حدود ۹ درصد است. با وجود پایینتر بودن این میزان نسبت به میانگین جهانی، نسبت به روند افزایشی اعتیاد زنان در کشور هشدار داد و بر ضرورت توجه جدیتر به برنامههای پیشگیرانه تأکید کرد.
ذوالفقاری با اشاره به اقدامات تحولی ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: طرح ملی مبارزه با مواد مخدر تدوین شده و در آن وظایف، مسئولیتها و سهم هر یک از دستگاهها و نهادهای مرتبط به صورت دقیق مشخص شده است.این طرح پس از بررسیهای کارشناسی در ستاد مبارزه با مواد مخدر به تصویب رسید و در کنار آن، طرح تحول درمان، طرح تحول پیشگیری از اعتیاد، ساماندهی مشارکتهای مردمی، تأمین نیازهای دارویی کشور، پیشگیری از کشت غیرمجاز مواد مخدر و اصلاح قانون نیز در دستور کار قرار گرفت.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر اظهار کرد: برای نخستین بار برنامه جامع سالانه کشور در حوزه مبارزه با مواد مخدر تدوین شده است. در این برنامه، تمامی فعالیتهای دستگاههای اجرایی در حوزههای مقابله، درمان، پیشگیری و کاهش آسیب با شاخصهای مشخص تجمیع شده تا امکان ارزیابی عملکرد و ارائه گزارشهای دقیق در سطح ملی و بینالمللی فراهم شود.
راهاندازی سامانه ملی اطلاعات مبارزه با مواد مخدر
ذوالفقاری با اشاره به اصلاحات ساختاری در ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: یکی از اقدامات مهم، ایجاد ساختارهای جدید در حوزه فناوری اطلاعات و آغاز طراحی سامانه ملی اطلاعات مبارزه با مواد مخدر بوده است.هدف از راهاندازی این سامانه، تجمیع اطلاعات مرتبط با حوزه مواد مخدر و استفاده از دادههای حاصل در فرآیند سیاستگذاری، برنامهریزی و تصمیمگیری است.
هیچ مجوزی برای کشت مواد مخدر صادر نشده است
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با رد برخی ادعاها درباره مجاز شدن کشت مواد مخدر در کشور تأکید کرد: بر اساس ماده ۴۱ قانون مبارزه با مواد مخدر، هرگونه کشت مواد مخدر در کشور ممنوع است و تاکنون هیچ مجوزی در این زمینه صادر نشده است. تنها موارد استثنایی که در قانون پیشبینی شده، مربوط به برخی فعالیتهای تحقیقاتی و دارویی با مجوزهای مشخص قانونی است و هیچگونه مجوزی برای کشت گسترده مواد مخدر در کشور وجود ندارد.
آلودگی به کشت مواد مخدر محدود به چند استان است
ذوالفقاری با اشاره به اجرای طرح جامع پیشگیری و مقابله با کشت غیرمجاز مواد مخدر گفت: برای تمامی دستگاهها از جمله وزارت جهاد کشاورزی، دستگاههای قضایی، انتظامی، اطلاعاتی، استانداریها، فرمانداریها، بخشداریها و دهیاریها وظایف مشخصی تعیین شده است.برخلاف برخی ادعاها، موضوع کشت مواد مخدر در کشور فراگیر نیست و تنها در تعداد محدودی از استانها با این پدیده مواجه هستیم که برای مقابله با آن برنامهریزیهای لازم انجام شده است.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر اظهار کرد: در موارد متعدد با افراد و مجموعههایی که در فضای مجازی یا سایر بسترها اقدام به تبلیغ یا تخلف در حوزه مواد مخدر کردهاند برخورد شده است. در برخی پروندهها حتی دستور انسداد حسابهای بانکی متخلفان صادر شده و در لایحه اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر نیز تشدید مجازات این افراد پیشبینی شده است.
کاهش ذخایر دارویی ناشی از افت کشفیات مواد مخدر
ذوالفقاری با اشاره به تأمین مواد اولیه داروهای مورد نیاز بیماران گفت: در سالهای گذشته بخش مهمی از نیاز صنایع دارویی از محل کشفیات مواد مخدر تأمین میشد اما کاهش شدید ورود مواد مخدر به کشور و افت خلوص محمولههای کشفشده، کشور را با چالش تأمین مواد اولیه دارویی مواجه کرد.در همین راستا راهکارهای مختلفی از جمله واردات مواد اولیه مورد نیاز و همچنین استفاده از ظرفیتهای قانونی برای تولید داخلی مورد بررسی قرار گرفت.
تولید مواد اولیه دارویی از شقایق ایرانی در دستور کار قرار گرفت
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به پروژه تولید مواد اولیه دارویی از شقایق ایرانی گفت: این طرح با همکاری وزارت بهداشت و وزارت جهاد کشاورزی پس از بررسیهای گسترده کارشناسی به تصویب رسیده است.شقایق ایرانی قابلیت مصرف مستقیم به عنوان ماده مخدر را ندارد و پس از طی فرآیندهای تخصصی در کارخانههای داروسازی، تنها بخشی از مواد مؤثره دارویی از آن استخراج میشود.
ذوالفقاری افزود: این طرح علاوه بر کمک به تأمین نیازهای دارویی کشور، میتواند از خروج ارز جلوگیری کرده و موجب ارتقای کیفیت برخی داروهای تولید داخل شود؛ مطالعات و اقدامات اولیه این طرح از سال گذشته آغاز شده و اکنون پروژه وارد مرحله استحصال شده است.در صورت موفقیت مراحل آزمایشی و اخذ تأییدیههای لازم، این طرح میتواند به عنوان یکی از اقدامات مهم و تحولآفرین در حوزه تأمین مواد اولیه دارویی کشور به مرحله اجرا برسد.
ارائه خدمات درمانی به بیش از ۵ میلیون نفر
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ بیش از ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از افراد درگیر اعتیاد در مراکز مختلف درمانی، مراکز درمان داوطلبانه و مراکز ماده ۱۶ خدمات دریافت کردند. حدود ۱۱ هزار مرکز درمانی در سراسر کشور در حوزه درمان اعتیاد فعالیت میکنند و برنامه تحول درمان با هدف ارتقای اثربخشی این مراکز در حال اجرا است.
ذوالفقاری با اشاره به اصلاح رویکردهای درمانی گفت: در طرح تحول درمان، افراد دارای اعتیاد در چهار گروه مختلف طبقهبندی شدهاند تا خدمات متناسب با وضعیت هر فرد ارائه شود. افراد دارای اعتیاد متوسط و شدید در اولویت درمان قرار میگیرند و تمرکز اصلی بر درمان دارویی، مشاوره و بازتوانی آنها خواهد بود.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به برخی چالشهای موجود در مراکز درمانی گفت: نباید صرفاً به مدیریت مصرف مواد اکتفا کرد؛ بلکه باید خروجی مراکز درمانی به سمت درمان پایدار و بازگشت افراد به زندگی عادی سوق پیدا کند. در مواردی مشاهده میشود افراد سالها در چرخه دریافت دارو باقی میمانند، در حالی که هدف اصلی باید کاهش وابستگی و ترک پایدار اعتیاد باشد.
تدوین آییننامه جدید مراکز درمان اعتیاد
ذوالفقاری از نهایی شدن آییننامه جدید درمان اعتیاد خبر داد و گفت: این آییننامه پس از بررسیهای کارشناسی آماده طرح در ستاد مبارزه با مواد مخدر شده است. در این آییننامه نحوه فعالیت کلینیکها، ضوابط صدور مجوزها، نحوه ارائه خدمات و نظام نظارتی مورد بازنگری قرار گرفته است.
فعالیت ۹۱ مرکز ماده ۱۶ در کشور
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به وضعیت مراکز نگهداری معتادان متجاهر اظهار کرد: در حال حاضر ۹۱ مرکز ماده ۱۶ در کشور فعال است.این مراکز با همکاری استانداریها، بهزیستی، شهرداریها، فراجا، سپاه و بخش خصوصی اداره میشوند و نقش مهمی در ساماندهی معتادان متجاهر دارند.
ذوالفقاری گفت: بررسیهای انجام شده نشان میدهد برای ارتقای کارآمدی مراکز ماده ۱۶، لازم است مدیریت واحدی بر این مراکز حاکم شود. پیشنهاد شده است در بلندمدت مسئولیت مدیریت این مراکز به شهرداریها واگذار شود، اما تأمین منابع مالی از محل اعتبارات ملی، استانی و مشارکت خیرین انجام خواهد شد تا بار مالی جدیدی بر دوش شهرداریها قرار نگیرد.
پیشگیری؛ حلقه اصلی مبارزه با اعتیاد
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با تأکید بر اهمیت پیشگیری گفت: هرچند در حوزه مقابله و درمان اقدامات گستردهای انجام شده، اما اگر کشوری در پیشگیری موفق نباشد، هزینههای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ناشی از اعتیاد به مراتب سنگینتر خواهد بود. بر اساس آمار موجود، سال گذشته حدود ۱۸ میلیون و ۶۹۰ هزار نفر در محیطهای آموزشی، خانوادگی و کاری تحت پوشش برنامههای پیشگیرانه قرار گرفتند.
ذوالفقاری تصریح کرد: پیشگیری از اعتیاد تنها با اجرای چند برنامه آموزشی محدود محقق نمیشود و نیازمند یک عزم و حرکت عمومی در سطح جامعه است.همه اقشار جامعه از خانوادهها، معلمان، اساتید دانشگاه، مشاوران، مربیان، کارفرمایان و رسانهها باید در این حوزه نقشآفرینی کنند.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به آثار اجتماعی اعتیاد گفت: گاهی تنها یک فرد در خانواده دچار اعتیاد میشود اما پیامدهای آن تمام اعضای خانواده را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی افزود: در بسیاری از موارد خانوادهها با وجود برخورداری از شرایط مناسب اقتصادی و اجتماعی، در مواجهه با اعتیاد یکی از اعضای خود دچار مشکلات جدی و احساس درماندگی میشوند.
لزوم آگاهیبخشی درباره مواد مخدر جدید
ذوالفقاری با اشاره به تغییر الگوهای مصرف مواد مخدر اظهار کرد: بسیاری از مواد مخدر و روانگردان جدید هنوز برای خانوادهها و حتی برخی متخصصان ناشناخته هستند.سوداگران مرگ با عناوینی مانند کاهش استرس، افزایش تمرکز یا صرفاً «یک بار امتحان کردن» نوجوانان و جوانان را به مصرف مواد ترغیب میکنند؛ در حالی که همین تجربه نخست میتواند آغاز یک مسیر پرخطر باشد.
وی از برنامهریزی برای توسعه آموزشهای عمومی خبر داد و گفت: تولید محتوای آموزشی، استفاده از رسانههای نوین، تلویزیونهای اینترنتی و طراحی اپلیکیشنهای تخصصی از جمله برنامههایی است که برای افزایش آگاهی عمومی دنبال میشود.خانوادهها باید بتوانند به اطلاعات بهروز درباره انواع مواد مخدر، نشانههای مصرف و راههای پیشگیری دسترسی داشته باشند.
اعتیاد از چهار تهدید بزرگ جهان است
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد: اعتیاد به مواد مخدر یکی از چهار تهدید بزرگ جهان به شمار میرود و آثار آن تنها متوجه فرد مصرفکننده نیست.هنگامی که یک نفر گرفتار اعتیاد میشود، خانواده، اطرافیان و جامعه نیز از پیامدهای آن آسیب میبینند؛ از این رو مقابله با اعتیاد نیازمند مشارکت همگانی و احساس مسئولیت جمعی در سطح جامعه است.
اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر در دستور کار
ذوالفقاری با تأکید بر ضرورت سرمایهگذاری گسترده در حوزه پیشگیری از اعتیاد گفت: اگر در این حوزه باور و سرمایهگذاری جدی شکل نگیرد، آسیبهای اجتماعی کشور افزایش خواهد یافت. مشارکت دستگاههایی مانند ستاد مبارزه با مواد مخدر، وزارت بهداشت، وزارت ارشاد و سایر نهادهای مرتبط باید بهصورت هدفمند بر پیشگیری متمرکز شود.
فعالیت بیش از ۲۵۰۰ سازمان مردمنهاد در حوزه اعتیاد
وی با اشاره به ظرفیتهای اجتماعی در این حوزه اظهار کرد: بیش از ۲۵۱۹ سازمان مردمنهاد در حوزههای مختلف مبارزه با مواد مخدر، شامل پیشگیری، درمان و حمایت از بهبودیافتگان فعالیت دارند. به گفته او، این ظرفیتها از طریق «ستاد مشارکتهای مردمی» ساماندهی شدهاند.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: کمیتههای تخصصی در سطح ملی و استانی با ریاست استانداران تشکیل شدهاند تا از پراکندگی و موازیکاری جلوگیری شود و اقدامات در حوزههای آموزش، تحقیقات و حمایتهای اجتماعی بهصورت منسجم پیش برود.
ذوالفقاری با اشاره به لایحه اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر اظهار کرد: این اصلاحیه با همکاری دستگاههای قضایی، انتظامی و اطلاعاتی تدوین شده و چند محور اساسی دارد.یکی از مشکلات موجود، ظهور مواد مخدر جدید است که هنوز در قانون بهطور مشخص جرمانگاری نشدهاند. در این طرح تلاش شده سازوکاری پیشبینی شود تا مواد جدید سریعتر تحت پوشش قانونی قرار گیرند و روند رسیدگی قضایی تسهیل شود.
به گفته وی، هدف این اصلاحیه آن است که در صورت ظهور مواد جدید، قضات بتوانند بر اساس شباهت اثر و ماهیت مواد، تصمیمگیری کنند و نیاز به طی فرآیند طولانی تصویب قانونی برای هر ماده جدید کاهش یابد.
ذوالفقاری با اشاره به ضرورت ضربه به بنیانهای اقتصادی قاچاق مواد مخدر گفت: در این طرح، تمرکز ویژهای بر شناسایی و مسدودسازی اموال قاچاقچیان و جلوگیری از جابهجایی داراییها پیش از دستگیری آنان وجود دارد.
نظر شما