به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از پایگاه اطلاعرسانی دولت، ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در نشست خبری با اصحاب رسانه با تأکید بر اهمیت اطلاعرسانی بهموقع، دقیق و متناسب با نیاز مخاطبان، اظهار کرد: اطلاعرسانی بهموقع، دقیق و مناسب، اقدامی بسیار ارزشمند است، بهویژه در شرایطی که با تغییر و تحولات پیدرپی روبهرو هستیم.
وی افزود: به دلیل همین سرعت تغییر و تحولات، اگر در خصوص اتفاقاتی که رخ میدهد شتابزده تصمیمگیری یا اطلاعرسانی کنیم، این موضوع میتواند جامعه مخاطبان را دچار ناپایداری کند. بنابراین اگر در این امور با تأمل بیشتری عمل میکنیم، به این دلیل است که دچار هیجانات مقطعی نشویم؛ به همین منظور تلاش میکنیم اطلاعرسانیها از طریق مکتوبات انجام شود تا تغییرات پیدرپی نداشته باشیم و مخاطبان دچار سردرگمی نشوند.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به شرایط خاص سال تحصیلی گذشته گفت: ما سال تحصیلی بسیار خاص و ویژهای را پشت سر گذاشتیم. سالی که در ادامه جنگ ۱۲ روزه، امتحانات سال گذشته ناتمام مانده بود و آغاز سال تحصیلی با امتحانات نیمسال گذشته همراه شد.
واحدی ادامه داد: همچنین حوادث دیماه را داشتیم که برای همه ما تلخ بود و اتفاقات بسیار ناگواری رقم خورد. در آن مقطع آموزش را مجازی اعلام کردیم و امتحانات دوره کارشناسی نیز بهصورت مجازی برگزار شد. همچنین برای آغاز نیمسال دوم نیز برنامهریزیهایی انجام شده بود که همزمان با جنگ تحمیلی و ظالمانهای شد که به کشور تحمیل کردند.
وی افزود: پس از آغاز جنگ، کلاسها و امتحانات بهصورت مجازی برگزار شد. اگر از فروردینماه تاکنون مرور کنیم، مشاهده میشود که کشور با نوسانات و تغییرات متعددی روبهرو بوده است. با این حال، اولویت نخست ما همواره تأمین امنیت و سلامت جسمی و روانی دانشجویان بوده و بر همین اساس آموزش را مجازی اعلام کردیم.
معاون آموزشی وزیر علوم خاطرنشان کرد: پس از ایجاد آرامش نسبی، بهتدریج به سمت بازگشایی دانشگاهها حرکت کردیم. بر این اساس و با هماهنگیهای انجامشده، مقرر شد در مقطع تحصیلات تکمیلی آموزش بهصورت حضوری برگزار شود و در مقطع کارشناسی آموزش همچنان بهصورت مجازی ادامه یابد. البته دانشگاهها برای دروس عملی، کارگاهی و آزمایشگاهی اختیار داشتند در صورت فراهم بودن شرایط، برنامهریزی لازم را برای برگزاری حضوری و فشرده این دروس انجام دهند.
واحدی با بیان اینکه این توضیحات مقدمهای برای تشریح روند تصمیمگیریها بوده است، گفت: ما یک ترم خاص را پشت سر گذاشتیم و با نوسانات بسیار زیادی مواجه بودیم. در تصمیمگیریها اصولی را مدنظر داشتیم که از جمله آنها میتوان به حفظ سلامت و امنیت دانشجویان، استادان و کارکنان، تداوم آموزش و انتقال این پیام که چراغ دانش خاموششدنی نیست، اشاره کرد. همچنین تلاش کردیم تفاوتها و الزامات آموزش مجازی و حضوری را نیز مورد توجه قرار دهیم.
وی افزود: با توجه به شرایطی که توضیح داده شد، هرچند هنوز تا حدودی با عدم قطعیت مواجه هستیم، اما از سوی دیگر شدت شرایط جنگی که در اسفندماه و فروردینماه وجود داشت کاهش یافته و این وضعیت نیازمند تدابیر لازم است.
معاون آموزشی وزیر علوم با ارائه آماری از وضعیت آموزش عالی کشور، اظهار کرد: تعداد دانشجویان کشور از حدود ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۴ به حدود ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
واحدی افزود: بر اساس آمار موجود، ۵۰.۷ درصد از کل دانشجویان کشور را زنان تشکیل میدهند و ۴۹.۳ درصد نیز مرد هستند. همچنین حدود دو میلیون نفر از دانشجویان در مقطع کارشناسی، حدود ۴۵۰ هزار نفر در مقطع کاردانی، قریب به ۵۰۰ هزار نفر در مقطع کارشناسی ارشد، حدود ۱۴۰ هزار نفر در مقطع دکتری و ۱۰۴ هزار نفر نیز در دورههای دکترای حرفهای مشغول به تحصیل هستند.
وی با اشاره به توزیع استانی دانشجویان گفت: در یک دستهبندی، تعداد مطلق دانشجویان در استانها بررسی شده و در دستهبندی دیگر، تعداد دانشجویان هر استان نسبت به جمعیت آن استان مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس، استان سمنان بیشترین تعداد دانشجو به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت را دارد و پس از آن استانهای یزد و تهران قرار دارند.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به مقایسه وضعیت آموزش عالی ایران با سایر کشورها اظهار کرد: در این مقایسه، تعداد دانشجویان بهصورت مطلق و نسبی نسبت به جمعیت و همچنین تعداد دانشگاهها مورد بررسی قرار گرفته است. به جز یکی دو مورد استثنایی، مشاهده میشود که چه از نظر تعداد دانشجو و چه از نظر تعداد دانشگاه، ایران در وضعیت متعارفی قرار دارد. البته در محاسبه تعداد دانشگاهها، دانشگاه پیام نور بهعنوان یک واحد یا در نهایت ۳۱ واحد استانی و دانشگاه آزاد اسلامی نیز به همین ترتیب در نظر گرفته شده است.
واحدی یکی از چالشهای اصلی آموزش عالی را تغییر نگرش داوطلبان نسبت به تحصیلات دانشگاهی دانست و گفت: اکنون دیگر اصرار گذشته برای دریافت مدرک دانشگاهی وجود ندارد. بر همین اساس، تعداد داوطلبان در آخرین آمار ثبتشده در سال ۱۴۰۴ به ۹۸۰ هزار نفر رسیده است، در حالی که در مقاطعی تعداد داوطلبان از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر نیز فراتر میرفت.
وی افزود: بررسی آمار داوطلبان در گروههای مختلف نشان میدهد که در رشته علوم انسانی رشد داوطلبان مشاهده میشود، در رشته علوم تجربی نیز افزایش وجود دارد، اما در رشته ریاضی و فنی کاهش چشمگیری رخ داده است. در سال ۱۳۹۰ حدود ۳۵ درصد داوطلبان آزمون سراسری در گروه علوم تجربی، ۲۹ درصد در گروه علوم انسانی و ۲۳ درصد در گروه علوم ریاضی و فنی قرار داشتند. اکنون سهم علوم انسانی تقریباً در همان سطح ۲۹ درصد باقی مانده، اما سهم گروه ریاضی و فنی به ۱۳ درصد کاهش یافته است.
معاون آموزشی وزیر علوم این روند را زنگ خطری برای آموزش عالی دانست و تصریح کرد: پیش از این کاهش استقبال از رشتههای علوم پایه مشاهده میشد، اما اکنون این افول در رشتههای مهندسی نیز دیده میشود.
واحدی با اشاره به کیفیت داوطلبان ورودی رشتههای فنی و مهندسی گفت: بررسی نمرات داوطلبان در دروس ریاضی و فیزیک نشان میدهد که میانگین نمرات در برخی رشتهها پایین است. به عنوان نمونه، میانگین نمره ریاضی پذیرفتهشدگان رشته شیمی کاربردی ۶.۲ از ۱۰۰ بوده، در حالی که در رشته مهندسی کامپیوتر که بیشترین تقاضا را دارد، این میانگین به ۱۹.۱ میرسد. در درس فیزیک نیز میانگین نمرات از ۱۰ تا ۳۵.۴ متغیر است.
وی افزود: این آمارها سیگنالهایی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. بخشی از این مسئله به آموزش و پرورش و بخشی دیگر به میزان مطلوبیت و جذابیت رشتههای تحصیلی بازمیگردد.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به محدودیتهای مالی آموزش عالی گفت: سهم آموزش عالی از منابع و بودجه کشور بین دو تا سه درصد است. این در حالی است که هزینههای جاری دانشگاهها رشد چشمگیری داشته و تنها نسبت به سال گذشته بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است. در نتیجه، شکاف میان نیازهای آموزش عالی و منابع موجود بهطور مستمر در حال افزایش است و نوعی ناترازی در این حوزه شکل گرفته است.
واحدی ادامه داد: از یک سو با کاهش تعداد داوطلبان مواجه هستیم و از سوی دیگر در حوزه اشتغال دانشآموختگان نیز با چالشهایی روبهرو هستیم. مطابق آمارهای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از هر ۱۰ فرد بیکار، چهار نفر دارای مدرک دانشگاهی هستند.
وی اظهار کرد: در بسیاری از کشورهای جهان، بهویژه کشورهایی که اقتصاد آنها توان جذب دانشآموختگان را دارد، بین ۶۰ تا ۸۵ درصد فارغالتحصیلان در همان سال نخست جذب بازار کار میشوند، اما شرایط فعلی کشور چنین ظرفیتی را فراهم نکرده است. البته باید توجه داشت که اشتغال ارتباط مستقیمی با رشد اقتصادی دارد و در سالهایی که رشد اقتصادی مناسب بوده، رشد اشتغال نیز افزایش یافته و با کاهش رشد اقتصادی، اشتغال نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به آثار جنگ بر آموزش عالی کشور گفت: جنگ، چالشهای موجود را تشدید کرده است. در این شرایط، تخریب زیرساختها را شاهد بودیم و بیش از ۳۰ دانشگاه در جریان تجاوز دشمن بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم آسیب دیدند و خسارات گستردهای به آنها وارد شد.
واحدی در ادامه افزود: در وزارت علوم پنج استاد را تقدیم نظام، انقلاب و سرافرازی مردم ایران کردهایم.
وی ادامه داد: این جنگ تحمیلی پیامدهای انسانی و اجتماعی متعددی به همراه داشته است؛ از جمله افزایش نگرانیها درباره بیکاری، تمایل به مهاجرت، محدود شدن تعاملات بینالمللی و تأثیر بر جایگاه ایران در عرصههای مختلف. همچنین فشارهای اقتصادی و تضعیف منابع مالی از دیگر پیامدهای آن بوده است.
واحدی در پایان این بخش از سخنان خود، گفت: از منظر آموزشی نیز اختلال در فرایندهای آموزشی و کاهش کیفیت یادگیری از جمله آثار این شرایط است. این مسائل در کنار چالشهای مزمن و دامنهداری که آموزش عالی کشور پیش از این نیز با آنها مواجه بوده، بر دشواریهای موجود افزوده است.
برگزاری امتحانات مقطع تحصیلات تکمیلی بهصورت حضوری
وی در ادامه با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه تثبیت و تنظیمگری آموزشی، اظهار کرد: در سه لایه تدوین بسته جامع سیاستی آموزشی، هماهنگی نهادی و حکمرانی، و همچنین پایش، ارزیابی و پشتیبانی، اقداماتی انجام شده است.
معاون آموزشی وزیر علوم با ارائه گزارشی از وضعیت کلاسهای آموزشی در هفته نخست آموزش سال ۱۴۰۵ گفت: پس از اعلام آموزش مجازی، پایشهای انجامشده نشان داد که در مقاطع مختلف حدود ۷۰ درصد کلاسها بهصورت مجازی برگزار شده و حدود ۳۰ درصد نیز برگزار نشده است.
واحدی افزود: عمده کلاسهای برگزارنشده مربوط به دروس عملی بوده و بخش قابل توجهی از آموزشهای آفلاین نیز به دروس آزمایشگاهی اختصاص داشته است. این آمار نشان میدهد که تداوم آموزش برقرار بوده، اما آموزش بهصورت کامل محقق نشده است.
وی با اشاره به چالشهای آموزش مجازی تصریح کرد: مهمترین مشکل در این زمینه، اینترنت بوده است. بر اساس نتایج پایش انجامشده، ۶۶ درصد پاسخدهندگان اعلام کردهاند که در جریان برگزاری کلاسها با اختلالات اینترنتی مواجه بودهاند، ۸ درصد وضعیت اینترنت را ناپایدار دانستهاند و ۲۸ درصد نیز از دسترسی به اینترنت پایدار برخوردار بودهاند.
معاون آموزشی وزیر علوم ادامه داد: مشکلات زیرساختی، مسائل روحی و روانی دانشجویان، کاهش مشارکت دانشجویان، کمبود تجهیزات مناسب و همچنین آشنایی ناکافی استادان و دانشجویان با فضای مجازی از دیگر چالشهای آموزش مجازی بوده است.
واحدی خاطرنشان کرد: این مسائل تنها مختص کشور ما نیست. بررسیهای انجامشده در سطح جهان پس از دوران کرونا نیز نشان داده است که آموزش مجازی میتواند بهعنوان آموزش مکمل در فرایند یادگیری مورد استفاده قرار گیرد، اما بهتنهایی کافی نیست.
وی تأکید کرد: نباید در این حوزه نگاه صفر و صدی داشته باشیم؛ به این معنا که در مقطعی صرفاً آموزش حضوری و در مقطعی دیگر صرفاً آموزش مجازی را دنبال کنیم. الگوی مناسب، استفاده ترکیبی از ظرفیتهای آموزش حضوری و مجازی است که در آینده به آن پرداخته خواهد شد.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به روند بازگشت تدریجی دانشگاهها به آموزش حضوری گفت: ابلاغیههای لازم برای دانشگاهها ارسال شده و برخی دانشگاهها از نهم خرداد و برخی دیگر از بیستوسوم خرداد فعالیتهای آموزشی خود را آغاز کردهاند. با توجه به مشکلات موجود در دانشگاهها، بازگشت یکباره به شرایط عادی امکانپذیر نبود، اما این روند با موفقیت در حال اجراست.
واحدی افزود: امتحانات مقطع تحصیلات تکمیلی نیز بهصورت حضوری برگزار میشود. برخی دانشگاهها برگزاری امتحانات را آغاز کردهاند و سایر دانشگاهها نیز بهتدریج برای برگزاری حضوری امتحانات تحصیلات تکمیلی برنامهریزی کردهاند. در مقابل، با توجه به فراهم نشدن شرایط حضور دانشجویان کارشناسی، امتحانات این مقطع بهصورت مجازی برگزار خواهد شد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به پیامدهای جنگ و حمله به مدرسه میناب اشاره کرد و گفت: در روزهای نخست این جنگ ظالمانه و تجاوزی که به کشور رخ داد، یک فاجعه انسانی شکل گرفت؛ واقعهای هولناک که یادآوری صحنههای آن هر انسان آزادهای را آزار میدهد.
معاون آموزشی وزیر علوم تأکید کرد: این واقعه نباید فراموش شود و زنده نگه داشتن یاد و خاطره شهیدان دانشآموز و معلم این حادثه ضروری است. باید این رخداد به یک سرمایه پایدار اجتماعی و میهنی برای ایران عزیز تبدیل شود و در عین حال مایه ننگ و سرشکستگی متجاوزان باشد تا دیگر چنین حوادثی تکرار نشود.
واحدی ادامه داد: بر همین اساس، تصمیم گرفتهایم علاوه بر برگزاری برنامههای بزرگداشت و سوگ اجتماعی، این واقعه به یک سرمایه علمی و آموزشی نیز تبدیل شود. هدف از این اقدام، ایجاد پیوندی ماندگار میان حافظه تاریخی، توسعه علمی، عدالت آموزشی و آیندهسازی و همچنین تقویت فرهنگ معلمی، مقاومت و تابآوری است.
وی گفت: در این راستا دو برنامه پیشبینی شده است؛ نخست «جایزه ملی سرآمدی آموزشی» با تکیه بر جلوههای ویژه معلمی و دوم «بورسیه تحصیلی مسیر میناب ۱۵۶» برای دانشآموزان شهید این حادثه.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به فداکاری معلمان در جریان حمله به مدرسه میناب اظهار کرد: پس از نخستین اصابت به این مدرسه، تعدادی از معلمان دانشآموزان را جمعآوری کرده و تحت حمایت خود قرار میدهند، اما در ادامه اصابت دوم رخ میدهد. بر اساس شواهد موجود، معلمانی مشاهده شدهاند که در حالی به شهادت رسیدهاند که دانشآموزان را در آغوش گرفته بودند. این موضوع جلوهای ویژه از معلمی است؛ اینکه معلم حتی در خطرناکترین شرایط نیز حمایت و حفاظت از دانشآموزان خود را فراموش نمیکند.
واحدی افزود: بر این اساس، جایزه سرآمدی آموزشی با تکیه بر جلوههای ویژه معلمی در سطح استانی و ملی پیشبینی شده است.
همچنین برای تداوم آرمانهای دانشآموزان شهید این حادثه، بورسیه تحصیلی «مسیر میناب ۱۵۶» طراحی شده است.
وی تصریح کرد: این برنامه امروز رونمایی شد و در بازدیدی که از محل حادثه خواهیم داشت نیز بهصورت رسمی اعلام خواهد شد.
معاون آموزشی وزیر علوم گفت: امیدواریم خداوند بزرگ روح این شهیدان عزیز را متعالی گرداند و به همه ما توفیق دهد تا در مسیر آرمانهای دانشآموزان، معلمان، استادان، دانشجویان، فرماندهان و مدیرانی که در جریان این جنگ از دست دادیم و بهویژه امام شهید و قائد شهید، گام برداریم و مسیر سرافرازی ملت ایران را ادامه دهیم.
نظر شما