خبرگزاری شبستان؛ در روزگاری که نبرد روایتها به یکی از مهمترین عرصههای مواجهه فرهنگی تبدیل شده است، هنرهای آیینی و سنتی همچنان ظرفیتهای مغفولی برای انتقال مفاهیم دینی و هویتی در اختیار دارند. «پردهخوانی» و «نقالی» از جمله این هنرهای ریشهدار هستند که قرنها نقش روایتگری حماسههای دینی و ملی را برعهده داشتهاند. هنرهایی که به اعتقاد مرشد محسن میرزاعلی، میراثدار خاندانی پردهخوانی و نقالی، میتوانند امروز نیز به عنوان رسانهای زنده و اثرگذار در خدمت تبیین فرهنگ ولایت و پیام غدیر قرار گیرند.
مرشد محسن میرزاعلی، روایتگر، هنرمند پژوهشگر، نقال و پردهخوان، در گفتوگو با خبرنگار حوزه دین و اندیشه خبرگزاری شبستان با اشاره به سالها فعالیت خود در عرصه پردهخوانی اظهار کرد: سالیان متمادی است که نفس و جوانی خود را در مسیر احیای این میراث سپری کردهام و همواره کوشیدهام با تکیه بر طومارهای اصیلی که پژوهش و تألیف کردهام، هنر پردهخوانی را نه به عنوان یک سنت فراموششده، بلکه به عنوان رسانهای زنده و پویا برای تبیین فضائل اهلبیت(ع) و حماسههای ملی به کار بگیرم.
وی افزود: نگاه بنده به این هنر، نگاه به یک «مکتب تربیتی» است، مکتبی که در آن نَفَس گرم مُرشد و تصویر نجیب پرده، در خدمت تعالی روح و افزایش معرفت مخاطب قرار میگیرد.
پردهخوانی؛ تبدیل واقعه غدیر به یک حماسه بصری
این هنرمند نقال و پردهخوان با بیان اینکه هنر پردهخوانی تجلی پیوند میان «تصویر» و «تعلق» است، بیان کرد: واقعه غدیر به عنوان بزرگترین تجلی ولایت، مفهومی است که برای انتقال به نسل جوان بیش از استدلالهای صرف ذهنی، به تجربهای قلبی نیاز دارد و پردهخوانی به دلیل ماهیت چندحسی خود، یعنی ترکیب جادوی رنگ در پرده و نفس گرم مرشد در روایت، ابزاری بیبدیل برای این تبیین به شمار میرود.
میرزاعلی ادامه داد: پردهخوانی غدیر، این واقعه عظیم را از یک گزارش تاریخی صِرف خارج کرده و به یک «حماسه بصری» تبدیل میکند، نسل جوان امروز که در محاصره رسانههای تصویری قرار دارد، هنگامی که با شکوه خطوط و رنگهای اصیل روی پرده مواجه میشود و فضائل امیرالمؤمنین علیهالسلام را در قالب روایتی هنرمندانه و حماسی میشنود، ناخودآگاه میان خود و حقیقت ولایت پیوندی عاطفی برقرار میکند.
وی خاطرنشان کرد: تلاش ما بر این است که مفهوم ولایت را از یک بحث انتزاعی به یک حقیقت عینی و ملموس تبدیل کنیم تا پیام ماندگار غدیر به عنوان رمز نجات، با زبانی شیوا و اصیل در عمق جان نسل جوان بنشیند.
احیای پردهخوانی نیازمند آموزش، مستندسازی و حمایت نهادی است
این پژوهشگر هنرهای آیینی با تأکید بر ضرورت احیای پردهخوانی گفت: احیای این هنر صرفاً بازگرداندن یک سنت قدیمی نیست، بلکه بیدار کردن یک «زبان ارتباطی ریشهدار» است، برای آنکه پردهخوانی از حالت نمایش موزهای خارج شده و به یک جریان زنده و پویا تبدیل شود، چند گام اساسی ضروری است.
میرزاعلی نخستین گام را ایجاد آکادمیهای تخصصی و نظاممند دانست و افزود: باید مجموعههایی شکل بگیرد که در آن استادان دارای پیشینه خانوادگی و آثار مکتوب معتبر، همچون طومارهای آیینی، شیوههای صحیح روایتگری و هنر تعامل با مخاطب را به نسل جدید منتقل کنند.
وی مستندسازی و تألیف منابع مکتوب را دومین ضرورت این مسیر برشمرد و اظهار کرد: تبدیل روایتهای شفاهی به منابع مکتوب یک ضرورت حیاتی است، تألیف طومارهای جامع که سیر تکاملی تاریخ از حضرت آدم(ع) تا قیام عاشورا و تجلی ولایت در غدیر را در بر گیرد، میتواند روایتگران جوان را در مسیری علمی و مستند هدایت کند.
وی همچنین حمایت نهادی و ایجاد تریبونهای مدرن را از دیگر نیازهای این حوزه دانست و گفت: برگزاری جشنوارههای تخصصی و حضور هدفمند در فضای دیجیتال، بدون آسیب رساندن به اصالت هنر، میتواند نسل جدید را با این میراث ارزشمند آشنا کند، هنگامی که ولایت با زبان هنر سخن بگوید، دیگر هیچ مرزی برای نفوذ در قلبها باقی نمیماند.
بازآفرینی روح حماسی و عدالتخواهی در جشنهای غدیر
مرشد برجسته پردهخوانی با اشاره به ظرفیت مراسم شبانه عید غدیر بیان کرد: جشنهای شبانه غدیر در حقیقت شبهای بیداری هستند و در چنین فضایی، هنر پردهخوانی نه یک نمایش صرف، بلکه یک سفر زمانی و قلبی برای مخاطب محسوب میشود.
میرزاعلی افزود: زمانی که در این تجمعات، صدای طنینانداز مرشد با روایتهای حماسی درهم میآمیزد و تصاویر شکوه ولایت بر پرده نقش میبندد، یک بازآفرینی واقعی رخ میدهد، در این فرآیند، دلاوریهای امیرالمؤمنین علیهالسلام از صفحات تاریخ خارج شده و در قالب یک معرکه بصری در برابر دیدگان مخاطب امروز جان میگیرد.
وی ادامه داد: نسل جوان امروز تشنه الگوهایی است که در آن قدرت با عدالت گره خورده باشد، هنگامی که در پردهخوانی، صحنههای شجاعت امام علی علیهالسلام را با عدالتخواهی ایشان پیوند میزنیم، در حقیقت این پیام را منتقل میکنیم که حماسه واقعی همان ایستادگی در برابر ظلم است.
وی تأکید کرد: هدف ما این است که مخاطب درک کند امیرالمؤمنین علیهالسلام تنها پهلوانی متعلق به قرون گذشته نیست، بلکه سرمشقی زنده و جاری برای همه عصرهاست و عدالت و دلاوری ایشان امروز نیز راه نجات و هدایت بشریت است.
این هنرمند نقال در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به مدیران فرهنگی کشور گفت: هنر پردهخوانی و نقالی صرفاً یک نمایش سرگرمکننده نیست، بلکه شناسنامه بصری و اعتقادی ماست، امروز در میانه یک نبرد تمامعیار فرهنگی قرار داریم و پردهخوانی همان سلاح بومی و اصیلی است که میتواند از هویت جوان ایرانی در برابر تهاجمات فرهنگی محافظت کند.
میرزاعلی تصریح کرد: مطالبه بنده به عنوان خادم این هنر، فراتر از حمایتهای مقطعی و جشنوارهای است، باید تا زمانی که نفس پیران این عرصه باقی است، از این ظرفیت عظیم در مسیر دیپلماسی فرهنگی و تقویت انسجام ملی بهره گرفت.
مرشد و هنرمند پردهخوانی اظهار کرد: از مسئولان فرهنگی کشور میخواهم به هنرهای سنتی نه به چشم میراثی تمامشده، بلکه به عنوان یک نیاز راهبردی نگاه کنند، نباید اجازه داد چراغ نقالی و پردهخوانی به خاموشی گراید، چرا که گسسته شدن این پیوند میان مردم و روایتهای اصیل، هزینههای سنگینی برای آینده فرهنگی کشور به همراه خواهد داشت.
به گفه میرزاعلی امروز فرصت طلایی برای پیوند دوباره نسل جوان با ارزشهای غدیر از دریچه هنر فراهم شده است و باید از این فرصت به بهترین شکل بهره برد.
نظر شما