دکتر آزاده نظر بلند، دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی کشور در گفتگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان گفت: یکی از اهداف بنیادین ما در نهاد کتابخانههای عمومی کشور، توسعه نقاط خدمت و گسترش دسترسی مردم به کتاب، منابع مکتوب و خدمات فرهنگی در سراسر کشور است. این مأموریت را از دو مسیر اصلی دنبال میکنیم؛ نخست از طریق کتابخانههای ثابت که در قالب ساختمانهای موجود در سطح کشور فعال هستند و بخش مهمی از خدمات کتابخانهای را ارائه میدهند، و دوم از طریق کتابخانههای سیار که نقش مکمل و راهبردی در توسعه عدالت فرهنگی ایفا میکنند.
وی تصریح کرد: در حال حاضر ۶۸ کتابخانه سیار در کشور فعال هستند که عمدتاً به مناطق روستایی فاقد کتابخانه و مناطق کمتر برخوردار خدمترسانی میکنند. این واحدهای سیار توانستهاند شکاف دسترسی به منابع فرهنگی را در بسیاری از نقاط کاهش دهند.
افزوده شده ۲۰ کتابخانه سیار جدید به ناوگان کشور
نظر بلند افزود: خوشبختانه در اقدامی کمسابقه در تاریخ نهاد کتابخانههای عمومی کشور، موفق شدیم ۱۰ دستگاه کتابخانه سیار را به صورت همزمان به ناوگان موجود اضافه کنیم. با این اقدام، تعداد کتابخانههای سیار ما به ۸۷ خودرو افزایش یافته است. همچنین ۱۰ خودروی دیگر نیز در حال تجهیز هستند که بهزودی به این ناوگان افزوده خواهند شد.
دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور بیان کرد: نکته قابل توجه این است که تأمین این ۲۰ کتابخانه سیار از محل منابع داخلی نهاد انجام شده است. با همت همکاران در ستاد و استانها و تمرکز هدفمند منابع، توانستیم این خودروها را خریداری و تجهیز کنیم. هر یک از این کتابخانههای سیار برای منطقه مشخصی در نظر گرفته شدهاند و نام همان منطقه بر روی خودرو درج شده است تا هویت مأموریت آن کاملاً مشخص باشد.
نحو فعالیت و پوشش خدمات کتابخانه های سیار
وی اظهار کرد: هر کتابخانه سیار به طور معمول بین ۷ تا ۱۵ نقطه خدمت را پوشش میدهد. این نقاط شامل روستاها، مدارس، مراکز فرهنگی و سایر مراکز عمومی هستند. برنامه حضور این خودروها کاملاً منظم و تحت نظارت است و با هماهنگی مدارس، نهادهای فرهنگی و دستگاههای محلی انجام میشود؛ کتابخانههای سیار در زمانهای مشخص در هر منطقه حضور مییابند و خدمات کتابخانهای را ارائه میکنند.
نظر بلند با بیان اینکه مهمترین مأموریت این کتابخانهها، گسترش عدالت فرهنگی و افزایش دسترسی مردم به منابع مکتوب است خاطر نشان کرد: واقعیت این است که امکان ساخت و تجهیز کتابخانه ثابت در تمامی مناطق کشور وجود ندارد، اما کتابخانههای سیار این ظرفیت را دارند که هم تعداد نقاط خدمت را افزایش دهند و هم با انعطافپذیری بالا، پاسخگوی نیاز مناطق مختلف باشند. از سوی دیگر، یکی از مزیتهای مهم این کتابخانهها آن است که خدمت را به سمت مخاطب میبرند. به جای آنکه منتظر حضور اعضا در کتابخانه بمانیم، ما به سراغ مخاطبان میرویم و خدمات را مستقیماً در اختیار آنان قرار میدهیم.
دکتر نظر بلند اظهار کرد: ماهیت فعالیت کتابخانههای سیار بهگونهای است که بهویژه برای کودکان و نوجوانان بسیار جذاب و مورد استقبال است. حضور یک کتابخانه در قالب خودرو در محل زندگی یا مدرسه، برای این گروه سنی تجربهای متفاوت و انگیزه بخش ایجاد میکند. خوشبختانه بخش قابل توجهی از اعضای فعال کتابخانههای سیار را کودکان و نوجوانان تشکیل میدهند و ما توانستهایم پوشش مناسبی در این گروه سنی در مناطق مختلف کشور ایجاد کنیم.
دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی کشور در پاسخ به این سوال که انتخاب کتابها تا چه اندازه متناسب با جامعه هدف، بهویژه کودکان و نوجوانان، انجام میشود؟ تصریح کرد: انتخاب منابع کاملاً بر اساس نیازسنجی انجام میشود. ما ترکیب جمعیتی هر منطقه، تعداد اعضای فعال و ویژگیهای فرهنگی آن را بررسی میکنیم و سپس منابع متناسب انتخاب میشود. در کتابخانههای سیار جدید نیز مشاهده خواهید کرد که بخش قابل توجهی از کتابها به حوزه کودک و نوجوان اختصاص دارد.
هر خودرو امکان جابهجایی حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ جلد کتاب را دارد
نظر بلند ادامه داد: البته باید توجه داشت که ظرفیت کتابخانههای سیار محدود است و هر خودرو امکان جابهجایی حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ جلد کتاب را دارد. به همین دلیل تلاش میکنیم کتابهایی انتخاب شوند که بیشترین مخاطب و کارآمدی را داشته باشند و پاسخگوی نیاز عمومیتر جامعه هدف باشند. از نظر ترکیب منابع، کتابخانههای سیار تا حدودی با کتابخانههای ثابت تفاوت دارند و انتخابها هدفمندتر و متناسب با ظرفیت خودرو انجام میشود.
امکان بهرهمندی از خدمات در سراسر کشور
وی با اشاره به چگونگی عضویت در کتابخانه های سیار گفت: ما طرحی تحت عنوان «عضویت سراسری» داریم؛ بر اساس این طرح، هر فردی که در یکی از کتابخانههای عمومی کشورچه کتابخانه ثابت و چه کتابخانه سیارعضو شود، میتواند از خدمات تمامی کتابخانههای عمومی در سراسر کشور بهرهمند شود. بنابراین عضویت از طریق کتابخانه سیار نیز همان مزایا و امکانات عضویت در کتابخانههای ثابت را در اختیار افراد قرار میدهد لذا این رویکرد، گامی مؤثر در جهت یکپارچهسازی خدمات کتابخانهای و تسهیل دسترسی عموم مردم به منابع فرهنگی کشور است.
نظر شما