حجت الاسلام دکتر هادی عجمی، مسول واحد پژوهش مرکز عالی فقاهت عالم آل محمد در گفتگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان از برگزاری همایش علمی فقه نظامات اجتماعی سیره رضوی خبر داد و اظهار کرد: یکی از مسائل و دغدغههای مهم در عرصه فقاهت، ورود جدی و عالمانه به حوزه فقه نظامات اجتماعی است. فقه شیعه در طول تاریخ، ظرفیتهای گستردهای برای پاسخگویی به نیازهای فردی و اجتماعی داشته، اما آنچه امروز بیش از پیش احساس میشود، ضرورت تمرکز بر نظامات اجتماعی و نگاه کلان به فقه است. بر همین اساس، مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد(ص) شعار محوری خود را «حکمرانی و فقه نظامات اجتماعی» قرار داده است. این رویکرد، در امتداد تأکیدات قائد شهیدمان است که در پیام خود به حوزه سلامت، صراحتاً از حوزههای علمیه خواستند تا به عرصه نظامات اجتماعی ورود کنند.
وی بیان کرد: هر جامعهای از مجموعهای از نظامات تشکیل میشود؛ از نظام خانواده گرفته تا نظام قضا، آموزش و پرورش، اقتصاد و سایر عرصههای اجتماعی. اگر فقه بخواهد در اداره جامعه نقشآفرین باشد، باید نسبت خود را با این نظامات بهصورت دقیق و علمی تبیین کند. این همایش نیز در همین راستا طراحی شده است.
حجت الاسلام عجمی تصریح کرد: مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد(ع) بر اساس همین نگاه، تلاش کرده است به اندازه توان خود به برخی از این نظامات ورود کند. در این مسیر، حلقات تخصصی فقهی یا همان حلقههای اجتهادی شکل گرفتهاند که طلاب و پژوهشگران در آنها بهصورت متمرکز و تخصصی به تحصیل و تحقیق میپردازند. این دورهها معمولاً بین ۵ تا ۷ سال به طول میانجامد و هدف آن تربیت نیروهای متخصصی است که بتوانند در حوزه فقه نظامات اجتماعی نقشآفرین باشند.
وی گفت: در واقع، این حلقات علمی بستری برای تولید فکر و نظریه در حوزههای مختلف اجتماعی از منظر فقهی فراهم میکنند و همایش پیشرو نیز بخشی از خروجی همین فعالیتهای علمی بهشمار میرود.
وی در پاسخ به این سوال که چرا سیره امام رضا(ع) بهعنوان محور این همایش انتخاب شده است؟ گفت: انتخاب سیره امام رضا(ع) از چند جهت قابل توجه است. نخست آنکه این همایش در ایام دهه کرامت و در جوار بارگاه نورانی آن حضرت برگزار میشود که خود فرصت معنوی و علمی ویژهای را فراهم میآورد. از سوی دیگر، سیره علمی و عملی امام رضا(ع) سرشار از نکات و مبانی مهم در حوزه تعاملات اجتماعی، حکمرانی و هدایت جامعه است.
مسول واحد پژوهش مرکز عالی فقاهت عالم آل محمد افزود: یکی از رسالتهای ما این است که بتوانیم از منظر آن حضرت، به فقه نظامات اجتماعی ورود پیدا کنیم و فرمایشات ایشان را بهعنوان محور محتوایی این همایش قرار دهیم. به تعبیر دیگر، تلاش میکنیم پیوندی میان میراث روایی و نیازهای معاصر جامعه برقرار کنیم.
وی گفت:این اجلاسیه علمی روز پنجشنبه، سوم اردیبهشتماه ۱۴۰۵، از ساعت ۸ صبح تا ۱۵ بعدازظهر برگزار میشود. محل برگزاری نیز مشهد مقدس، حرم مطهر رضوی و در مجموعه مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد(ع) است.
عجمی ادامه داد: این برنامه در قالب چندین پنل و میز تخصصی برگزار میشود تا بتواند بهصورت متمرکز به ابعاد مختلف فقه نظامات اجتماعی بپردازد. از جمله این محورها میتوان به موارد زیر اشاره کرد؛ فقه نظام تعلیم و تربیت، فقه نظام سیاست، فقه نظام اجتماع، فقه نظام حکمرانی، فقه نظام جزا، فقه نظام خانواده و فقه نظام اموال و عقود.
حجت الاسلام عجمی اظهار کرد: در هر یک از این میزهای تخصصی، اساتید و پژوهشگران حلقههای اجتهادی مدرسه عالی فقاهت به ارائه دیدگاهها و دستاوردهای علمی خود میپردازند و تلاش میشود گفتوگویی علمی و عمیق در این حوزه شکل بگیرد.
حجت الاسلام عجمی بیان کرد: این همایش با حضور اساتید،پژوهشگران و طلاب برگزار میشود، اما علاقهمندان نیز میتوانند با هماهنگی قبلی در این برنامه شرکت کنند. هدف ما این است که فضای علمی همایش تا حد امکان برای استفاده پژوهشگران و علاقهمندان گسترش یابد.
وی افزود:یکی از خلأهای جدی در فضای علمی، کمتوجهی به فقه نظامات اجتماعی است. در حالی که بسیاری از مسائل امروز جامعه، در سطح کلان و ساختاری مطرح میشود، پرداختن صرف به مسائل فردی نمیتواند پاسخگوی این نیازها باشد. این همایش تلاش دارد این خلأ را تا حدی جبران کند و توجه نخبگان حوزوی را به این عرصه جلب نماید.
مسئول واحد پژوهش مرکز عالی فقاهت عالم آل محمد بیان کرد: امیدواریم این همایش به تولید ادبیات علمی در حوزه فقه نظامات اجتماعی منجر شود و زمینهساز پژوهشهای عمیقتر و کاربردیتر در این حوزه باشد. همچنین انتظار داریم نتایج این مباحث بتواند در آینده به عرصه سیاستگذاری و حکمرانی نیز راه پیدا کند.
وی در پاسخ به این سوال که چشمانداز آینده این رویداد را چگونه ارزیابی میکنید؟ تصریح کرد: هدف ما این است که این همایش، صرفاً به یک نشست محدود ختم نشود، بلکه آغازی برای یک مسیر مستمر علمی باشد. انشاءالله در سالهای آینده، بهویژه در ایام دهه کرامت، این رویداد بهصورت سالانه برگزار شود و به تدریج به یک جریان علمی اثرگذار در حوزه فقه نظامات اجتماعی تبدیل گردد.
وی اظهار کرد: این پنلها با حضور اساتید و پژوهشگران حلقههای اجتهادی مدرسه عالی فقاهت برگزار میشود
وی گفت: در عین حال، امیدواریم حوزههای علمیه نیز بیش از پیش به وظایف خود در این زمینه توجه کنند و در امتداد تأکیدات قائد شهید، نگاه خود را از سطح فردی فراتر برده و به ابعاد اجتماعی فقه با دقت و عمق بیشتری بپردازند.
نظر شما