به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از مشهد، کتابخانه‌های عمومی دیگر صرفاً محلی برای امانت گرفتن کتاب نیستند؛ بلکه به‌تدریج به پایگاه‌هایی برای آموزش، مهارت‌آموزی، مشاوره، فعالیت‌های اجتماعی و دسترسی عادلانه به خدمات فرهنگی تبدیل می‌شوند. این رویکرد، محور اصلی برنامه‌های کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی در یک سال گذشته بوده است.
حسین نوربخش، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی، امروز سه شنبه۱۹ آبان ماه در نشست خبری تشریح برنامه‌های سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب در محل کتابخانه مرکزی مشهد، با اشاره به شعار امسال این رویداد با عنوان «با کتاب گفت‌وگو کنیم»، اظهار کرد: هفته کتاب از ۲۴ تا ۳۰ آبان‌ماه برگزار می‌شود و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به‌عنوان متولی این حوزه، برنامه‌های متنوعی را برای ترویج فرهنگ مطالعه در سراسر کشور پیش‌بینی کرده است.
وی با اشاره به برگزاری دومین دوره اهدای نشان «همخوان» افزود: این نشان با هدف شناسایی و تقدیر از افراد برتر در حوزه کتابخوانی، مطالعه و فعالیت‌های فرهنگی طراحی شده و برگزیدگان آن در مراسم بزرگداشت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار معرفی و تجلیل می‌شوند.
سه میلیون نسخه کتاب در کتابخانه‌های عمومی استان
نوربخش با تشریح وضعیت زیرساخت‌های کتابخانه‌ای خراسان رضوی گفت: در حال حاضر ۳۰۰ نقطه خدمتی کتابخانه‌ای در استان فعال است که ۲۴۱ باب آن کتابخانه عمومی ثابت است و سایر خدمات از طریق ظرفیت‌های کتابخانه‌ای سیار و شیوه‌های دیگر ارائه می‌شود.
وی افزود: بیش از سه میلیون نسخه کتاب در کتابخانه‌های عمومی استان وجود دارد و کتابداران در حال ارائه خدمات به اعضا و مراجعه‌کنندگان هستند.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی با بیان اینکه رویکرد جدید این مجموعه حرکت از کتابخانه‌محوری به سمت جامعه‌محوری است، تصریح کرد: در این رویکرد، علاوه بر توسعه تعداد کتابخانه‌ها، نیازهای واقعی مخاطبان، دسترسی عادلانه به منابع و افزایش اثربخشی خدمات فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است.
اختصاص ۲۳ میلیارد تومان برای به‌روزرسانی منابع کتابخانه‌ها
نوربخش، روزآمدسازی منابع را یکی از مطالبات اصلی اعضای کتابخانه‌های عمومی دانست و اظهار کرد: در یک سال گذشته حدود ۲۳ میلیارد تومان برای تأمین و به‌روزرسانی منابع کتابخانه‌ای استان هزینه شده است.
وی ادامه داد: این منابع از طریق طرح‌هایی همچون «شهرزاد» و «قاصدک»، خرید کتاب‌های بومی، جذب کتاب‌های اهدایی، اعتبارات استانی و تأمین منابع کمک‌آموزشی فراهم شده است.
افتتاح هفت کتابخانه و افزایش ۲ هزار و ۱۰۰ مترمربع فضای کتابخانه‌ای
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی با ارائه گزارشی از عملکرد یک‌ساله این مجموعه گفت: در این مدت هفت کتابخانه در استان افتتاح شده که دو مورد در شهرها و پنج مورد در مناطق روستایی بوده است. همچنین با احتساب بازطراحی یکی از کتابخانه‌ها، حدود ۲ هزار و ۱۰۰ مترمربع به زیربنای کتابخانه‌های عمومی استان افزوده شده است.
وی با اشاره به میزان استقبال مردم از خدمات کتابخانه‌ای افزود: طی یک سال گذشته حدود ۵۰۰ هزار نسخه کتاب به امانت گرفته شده که کتاب‌های رمان، کودک و نوجوان و منابع کمک‌درسی بیشترین میزان امانت را داشته‌اند.
نوربخش ادامه داد: در همین مدت بیش از ۹ هزار برنامه فرهنگی در کتابخانه‌های عمومی استان برگزار شده و خیران نیز حدود هفت میلیارد تومان در قالب کمک‌های نقدی، تجهیزات و تأمین منابع به توسعه کتابخانه‌ها کمک کرده‌اند.
وی همچنین از جذب ۱۳ نیروی انسانی در یک سال گذشته خبر داد و گفت: فرایند جذب هشت نیروی دیگر نیز در حال انجام است.
توسعه کتابخانه‌های سیار؛ خدمت‌رسانی به مناطق دورافتاده
نوربخش توسعه کتابخانه‌های سیار را یکی از اولویت‌های نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور دانست و اظهار کرد: در هفته آینده حدود ۴۰ کتابخانه سیار در سطح کشور با حضور رئیس‌جمهور به بهره‌برداری می‌رسد که این اقدام ظرفیت خدمت‌رسانی به مناطق فاقد کتابخانه ثابت را به شکل قابل توجهی افزایش می‌دهد.
وی افزود: سهم خراسان رضوی از این طرح، بهره‌برداری از یک دستگاه کتابخانه سیار مجهز در قالب کامیونت همزمان با هفته کتاب است. همچنین دو دستگاه دیگر شامل یک وانت و یک کامیونت در حال تجهیز هستند که برای خدمت‌رسانی به مناطق شهرستانی استان پیش‌بینی شده‌اند.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی با اشاره به طرح «کوله‌کتاب» نیز گفت: در مناطقی که نه امکان احداث کتابخانه ثابت وجود دارد و نه کتابخانه سیار می‌تواند به آن‌ها خدمات ارائه کند، کتاب‌ها در قالب کوله‌پشتی توسط کتابداران به مناطق هدف منتقل می‌شود تا عشایر و ساکنان مناطق دورافتاده نیز به منابع مطالعاتی دسترسی داشته باشند.
از کتابخانه نابینایان تا کتابخانه تخصصی مادر و کودک
نوربخش با اشاره به توجه کتابخانه‌های عمومی به گروه‌های مختلف اجتماعی بیان کرد: بخش نابینایان در کتابخانه مرکزی امام خمینی(ره) مشهد و چهار کتابخانه دیگر استان فعال است و با استفاده از دستگاه چاپ بریل، منابع موردنیاز جامعه نابینایان تهیه می‌شود.
وی افزود: در این فرایند، منابع مورد درخواست انجمن نابینایان و مخاطبان این حوزه با توجه به امکانات موجود به خط بریل تبدیل شده و در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی همچنین از افتتاح کتابخانه تخصصی مادر و کودک «کوثر» در شهرستان کاشمر خبر داد و گفت: طراحی فضا، بخش‌ها و منابع این کتابخانه متناسب با نیازهای کودکان و مادران انجام شده است.
کتابخانه‌ها؛ پایگاه جدید مشاوره و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی
نوربخش با اشاره به گسترش فعالیت‌های اجتماعی کتابخانه‌ها اظهار کرد: در قالب طرح «راه زندگی» و با همکاری کمیته امداد، خدمات مشاوره‌ای در ۴۰ کتابخانه عمومی استان ارائه می‌شود.
وی افزود: مشاوران در این کتابخانه‌ها به مخاطبان در زمینه مسائل خانوادگی و تحصیلی خدمات ارائه می‌کنند و تلاش شده است این خدمات در مقایسه با گذشته تخصصی‌تر و هدفمندتر دنبال شود.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی همچنین از اجرای طرح «روایت آرامش» با همکاری معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه خبر داد و گفت: در این طرح با مشارکت دستگاه‌های فرهنگی و آموزشی، از ظرفیت منابع مطالعاتی و تجربه کتابخانه‌های عمومی برای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و وقوع جرم استفاده می‌شود.
وی با اشاره به فعالیت‌های اجتماعی کتابخانه‌ها در ماه‌های اخیر افزود: کتابخانه‌های عمومی استان در قالب طرح «ایستاده برای ایران» با برپایی موکب و اعزام کتابخانه‌های سیار در تجمعات مردمی حضور داشته‌اند.
تحول دیجیتال و بازطراحی کتابخانه‌های قدیمی
نوربخش، تحول دیجیتال را از دیگر محورهای فعالیت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور عنوان کرد و گفت: با راه‌اندازی سامانه یکپارچه «دهقان»، بخش قابل توجهی از سامانه‌های اداری، مالی، حضور و غیاب، مکاتبات و اموال در یک بستر تجمیع شده است که این اقدام به کاهش مشکلات اداری و تسریع پاسخگویی منجر شده است.
وی همچنین با اشاره به بازطراحی کتابخانه شریعتی مشهد اظهار کرد: این کتابخانه که از مراکز باسابقه کتابخانه‌های عمومی کشور است، در یک سال گذشته بازطراحی شد و پس از انجام اقدامات لازم، با حضور دبیرکل نهاد دوباره به چرخه فعالیت بازگشت.
ساخت‌کده؛ تجربه‌ای تازه برای مهارت‌آموزی نوجوانان
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی از ایجاد فضای «ساخت‌کده» در کتابخانه مرکزی امام خمینی(ره) مشهد خبر داد و گفت: این مجموعه با هدف آموزش مهارت‌های علمی، فنی و عملی به کودکان و نوجوانان طراحی شده است.
وی افزود: در این فضا تجهیزاتی همچون تلسکوپ، میکروسکوپ و ابزارهای آموزشی و مهارتی پیش‌بینی شده و نزدیک به سه میلیارد تومان برای خرید تجهیزات آن در نظر گرفته شده است.
نوربخش تصریح کرد: هدف از ایجاد ساخت‌کده، فراهم کردن فضایی برای تجربه عملی، خلاقیت و مهارت‌آموزی نوجوانان در کنار فعالیت‌های مطالعاتی است.
وی همچنین از بازطراحی کتابخانه شهید باهنر در پارک ملت مشهد و کتابخانه آیت‌الله عطایی قوچان خبر داد و گفت: بازطراحی کتابخانه‌های غدیر نیشابور و فردوسی مشهد نیز تا پایان سال در دستور کار قرار دارد.
اجرای بیش از یک‌هزار و ۱۰۰ برنامه در هفته کتاب
نوربخش با تشریح برنامه‌های هفته کتاب در خراسان رضوی اظهار کرد: امسال بیش از یک‌هزار و ۱۰۰ برنامه فرهنگی در کتابخانه‌های عمومی استان برگزار می‌شود.
وی افزود: آغاز برنامه‌ها با حضور در حرم مطهر رضوی و مزار شهید خواهد بود و برگزاری محفل ادبی «کتاب ایران»، بهره‌برداری از یک کتابخانه سیار، افتتاح یک کتابخانه عمومی و یک کتابخانه مشارکتی در بخش احمدآباد شهرستان مشهد از دیگر برنامه‌های این هفته است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی ادامه داد: حضور کتابداران در تجمعات مردمی، اجرای برنامه‌های فرهنگی در مدارس به‌ویژه مدارس ابتدایی، رونمایی از دو عنوان کتاب و برگزاری نشست تخصصی با استادان علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد نیز پیش‌بینی شده است.
وی با اشاره به برگزاری مراسم بزرگداشت کتاب، کتابخوانی و کتابدار گفت: این مراسم امسال با همکاری آستان قدس رضوی در تالار قدس برگزار می‌شود و طی آن از کتابداران، اعضا و مراجعان برتر و کتابخانه‌های برگزیده تجلیل خواهد شد.
خراسان رضوی در صدر ارزیابی کتابخانه‌های عمومی کشور
نوربخش با اشاره به نتایج ارزیابی یک‌ساله نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اظهار کرد: خراسان رضوی در شاخص تعداد اعضای فعال کتابخانه‌های عمومی رتبه دوم کشور را کسب کرده است.
وی افزود: استان در شاخص‌های میزان امانت کتاب به ازای هر کتابخانه، توسعه فضاهای کتابخانه‌ای، تعداد افتتاح کتابخانه‌ها، توسعه کمی و کیفی خدمات کتابخانه‌های سیار و ساماندهی سالن‌های مطالعه، رتبه نخست کشور را به دست آورده است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی ادامه داد: در ارائه خدمات کتابخانه‌ای در روزهای تعطیل نیز استان رتبه دوم کشور را کسب کرده است.
انتقاد از نبود حمایت مؤثر شهرداری مشهد
نوربخش در بخش دیگری از این نشست با اشاره به نقش شهرداری‌ها در توسعه کتابخانه‌های عمومی، از وضعیت حمایت شهرداری مشهد انتقاد کرد و گفت: در حالی که برخی شهرداری‌های استان همکاری مناسبی با کتابخانه‌های عمومی دارند، حمایت شهرداری مشهد از این مجموعه‌ها رضایت‌بخش نیست.
وی افزود: در حال حاضر کمک مؤثری از سوی شهرداری مشهد به کتابخانه‌های عمومی انجام نمی‌شود و این مسئله بر روند توسعه خدمات کتابخانه‌ای تأثیرگذار است.
افتتاح کتابخانه‌های جدید تا پایان سال
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی در تشریح برنامه‌های توسعه‌ای تا پایان سال نیز از افتتاح دو کتابخانه سیار دیگر و سه کتابخانه عمومی در شهرستان‌های سرخس، شاندیز و سبزوار خبر داد.
وی همچنین ایجاد ساخت‌کده کتابخانه مرکزی امام خمینی(ره)، بازطراحی چند کتابخانه در مشهد و شهرستان‌ها و توسعه زیرساخت‌های کتابخانه‌ای را از دیگر برنامه‌های پیش‌رو عنوان کرد.
نوربخش در پایان ابراز امیدواری کرد با توسعه کتابخانه‌های ثابت و سیار، روزآمدسازی منابع و گسترش فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی، کتابخانه‌های عمومی بیش از گذشته به پایگاه‌های اثرگذار فرهنگی و اجتماعی در سطح استان تبدیل شوند.
نظر شما