خبرگزاری شبستان، گروه بین‌الملل: با افزایش تنش‌ها و تحولات سیاسی و نظامی مرتبط با ایران، توجه‌ها به تغییرات احتمالی در دکترین نظامی جمهوری اسلامی و پیام‌های مواضع آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، فرمانده کل نیروهای مسلح ایران، معطوف شده است؛ مواضعی که فراتر از مسائل داخلی، می‌تواند در ترسیم معادلات مرحله آینده تأثیرگذار باشد.
حکم امهز، کارشناس و تحلیلگر لبنانی در امور ایران مجموعه مواضع رهبری جمهوری ایران از تأکید بر آمادگی نظامی و گسترش دامنه اهداف احتمالی بدون محدودیت جغرافیایی گرفته تا پافشاری بر مفهوم «وحدت میدان‌ها» را به‌عنوان «متغیری تعیین‌کننده با تأثیر راهبردی در ترسیم ویژگی‌های نظام سیاسی و امنیتی جدید در غرب آسیا»، دانست که بیانگر تلاش تهران برای تثبیت معادله‌ای تازه است؛ معادله‌ای مبتنی بر آمادگی برای مواجهه با سناریوهای مختلف و غافلگیر کردن دشمن، در کنار باز نگه داشتن مسیر مذاکرات بر اساس شروط ایران.
امهز در گفت‌وگو با وب‌سایت خبری العهد مواضع و دیدارهای اخیر آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای با فرماندهان نظامی و امنیتی ایران را دارای پیام‌های روشن سیاسی و نظامی دانست.
او اظهار داشت این دیدارها نشان‌دهنده حضور مستقیم رهبری جمهوری اسلامی ایران در مدیریت امور کشور و تأکید بر این واقعیت است که ایران نه از توانمندی‌ها و نه از گزینه‌های خود دست کشیده و برای مواجهه با هر تحول احتمالی در روند تقابل، چه در عرصه نظامی و چه در مسیر مذاکرات، آمادگی دارد.
از دکترین دفاعی تا دکترین تهاجمی؛ پیام آمادگی نظامی ایران
حکم امهز معتقد است آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای به‌صراحت از تغییر در قواعد نظامی ایران و حرکت از دکترین دفاعی به دکترین تهاجمی سخن گفته است.
به اعتقاد وی، دیدار فرمانده کل نیروهای مسلح با فرماندهان نظامی، نشان‌دهنده حضور مستقیم و عملی ایشان در مدیریت امور کشور است.
این تحلیلگر لبنانی با اشاره به دیدار آیت‌الله خامنه‌ای با فرماندهان نیروهای مسلح پس از ملاقات با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، گفت این دیدارها حامل پیام‌های سیاسی و نظامی است و بر نظارت مستقیم رهبری ایران بر پرونده‌های مرتبط با امنیت و دفاع تأکید دارد.
امهز همچنین خاطرنشان کرد ایران در جریان تقابل اخیر برای رفع نقاط ضعف آشکارشده تلاش کرده و توانسته است قابلیت‌های نظامی خود را توسعه دهد و تسلیحات جدیدی را آزمایش کند.
او معتقد است برخی از این تسلیحات که اخیرا از آنها رونمایی شده، برای هدف قرار دادن شناورها و سکوهای متحرک طراحی شده‌اند و نشان‌دهنده ارتقای توانمندی‌های نظامی ایران برای مقابله با انواع تهدیدها هستند.
این کارشناس با اشاره به مبنایی که شهید آیت‌الله سید علی خامنه‌ای ترسیم کرده بود، گفت رهبر جدید انقلاب بر اساس این اصل عمل می‌کند که «مذاکره کنید، اما دستتان روی ماشه باشد».
امهز تأکید کرد این رویکرد به معنای آمادگی ایران برای مواجهه با همه سناریوها، بدون کنار گذاشتن دیپلماسی یا چشم‌پوشی از قدرت نظامی است.
گسترش جغرافیای نظامی؛ از پایگاه‌های آمریکا تا اهداف جدید
امهز در تبیین پیام‌های مربوط به جغرافیای نظامی ایران گفت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای بر تهدیدهای پیشین فرماندهان نظامی ایران مبنی بر محدود نبودن دامنه تقابل به خطوط قرمز یا محدوده جغرافیایی مشخص تأکید دارد.
به گفته وی، ایران فهرست جدیدی از اهداف احتمالی را در صورت گسترش درگیری‌ها در نظر گرفته است. این اهداف ممکن است علاوه بر پایگاه‌های آمریکا در منطقه، پایگاه‌های آمریکایی در اروپا، کابل‌های اینترنتی منطقه، مراکز صنعتی و فناوری و زیرساخت‌های هوش مصنوعی را نیز شامل شود.
این کارشناس افزود در صورت تصمیم آمریکا برای هدف قرار دادن تأسیسات نفتی ایران، معادله پاسخ تهران می‌تواند تأسیسات نفتی دیگر کشورهای منطقه را نیز دربر بگیرد و این مراکز از نگاه ایران به اهداف مشروع پاسخ متقابل تبدیل شوند.
امهز توضیح داد تغییر در جغرافیای نظامی تنها به معنای گسترش عملیات به مناطق دورتر نیست، بلکه ماهیت اهداف را در محدوده جغرافیایی فعلی نیز شامل می‌شود.
وی خاطر نشان کرد اگر آمریکا تصمیم به اجرای عملیات زمینی بگیرد، اهداف جدیدی به فهرست اهداف احتمالی ایران اضافه خواهد شد که در وهله نخست، تجمعات و آرایش نیروهای نظامی آمریکا در منطقه را دربر می‌گیرد.
امهز همچنین احتمال گسترش جغرافیای نظامی به تنگه باب‌المندب را در چارچوب مفهوم وحدت میدان‌ها مطرح کرد و گفت این مفهوم مستلزم نگاهی گسترده‌تر به ماهیت و روند تقابل است؛ تقابلی که دیگر نمی‌توان آن را به یک جغرافیای مشخص محدود کرد.
وحدت میدان‌ها؛ از معادله نظامی تا نظم منطقه‌ای
این کارشناس مسائل ایران، مفهوم وحدت میدان‌ها را یکی از محورهای اصلی دیدگاه رهبر انقلاب درباره مرحله آینده دانست؛ به‌ویژه با توجه به پیوند میان جبهه‌های مختلف و احتمال مشارکت متحدان ایران در صورت گسترش درگیری‌ها.
امهز گفت ایران به دنبال شکل‌گیری، خاورمیانه‌ای پاک از حضور نیروهای بیگانه و تحت حاکمیت خود کشورهای منطقه است. در صورت پیروزی ایران، این کشور و متحدانش در ترسیم ویژگی‌های نظم منطقه‌ای آینده نقش خواهند داشت.
این تحلیلگر خاطرنشان کرد طرح مفهوم وحدت میدان‌ها پیام روشنی دارد مبنی بر اینکه متحدان ایران نیز در صورت گسترش تحولات، در روند تقابل نقش خواهند داشت.
او با اشاره به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد گفت نخستین بند این سند بر پایان دادن به جنگ در تمامی جبهه‌ها تأکید داشته است؛ موضوعی که نشان‌دهنده جایگاه مفهوم وحدت میدان‌ها در دیدگاه ایران است.
امهز همچنین به پیام آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای به محمدباقر قالیباف، رئیس هیئت مذاکره‌کننده ایران، اشاره کرد که در آن تأکید شده بود: «بدون پایان دادن به جنگ‌ها در منطقه، به‌ویژه در لبنان، مذاکره‌ای در کار نخواهد بود.»
این تحلیلگر تأکید کرد این موضع نشان می‌دهد توقف جنگ در جبهه‌های مختلف در اولویت قرار دارد و پرونده لبنان را نمی‌توان جدا از سایر عرصه‌های تقابل بررسی کرد.
تمدن اسلامی؛ اصلاح تصویر و احیای الگوی واقعی
امهز در تشریح طرح مفهوم تمدن اسلامی از سوی آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای در دیدار با فرماندهان نیروهای مسلح گفت در سال‌های گذشته، الگوهای تحریف‌شده‌ای از اسلام ارائه شده است؛ از جمله از طریق گروه تروریستی داعش، جریان‌های تکفیری و برخی حکومت‌هایی که از شعار اسلام استفاده کرده‌اند، اما ارزش‌ها و مسئولیت‌های متناسب با این الگو را بازتاب نداده‌اند.
وی توضیح داد منظور از طرح تمدن اسلامی، ایجاد یک نظام جدید نیست، بلکه ارائه الگویی واقعی مبتنی بر عدالت، حاکمیت ملی و رفع ظلم از مظلومان است.
امهز تأکید کرد: این طرح، مسیری برای اصلاح تصویری است که طی سال‌های گذشته از نظام اسلامی و جهان اسلام ارائه شده است.
وی معتقد است که این رویکرد تلاشی برای احیای مفهوم تمدن اسلامی و پیوند دادن آن با اصول عدالت، استقلال و مخالفت با سلطه خارجی است؛ در برابر الگوهایی که به مخدوش شدن این مفهوم کمک کرده‌اند.
پیام آمریکا و پرونده هسته‌ای؛ تغییر در لحن واشنگتن و ثبات موضع تهران
این تحلیلگر درخصوص پیام جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به ایران گفت محسن رضایی محتوای این پیام را با آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای بررسی کرده و این موضوع در عالی‌ترین سطوح تصمیم‌گیری ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است.
امهز اهمیت اظهارات رضایی را در اشاره او به وجود تغییراتی در ادبیات آمریکا در این پیام دانست و گفت این موضوع می‌تواند نشانه‌ای مثبت در روند تماس‌ها باشد.
وی همچنین به تأکید رضایی بر تغییر نکردن دکترین هسته‌ای ایران اشاره کرد؛ موضعی که در واکنش به درخواست‌های ونس درباره ارائه تضمین برای دستیابی نیافتن ایران به سلاح هسته‌ای مطرح شده است.
به اعتقاد امهز، این موضع حامل پیامی برای واشنگتن است مبنی بر اینکه ایران به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نیست و در دکترین هسته‌ای خود نیز تغییری ایجاد نکرده است.
این تحلیلگر امور ایران در ادامه به مصاحبه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اشاره کرد که در آن شروط تهران برای پایان جنگ تشریح شده بود.
امهز این مصاحبه را بیانگر هماهنگی در تصمیم‌گیری ایران دانست و گفت: ایران قصد ندارد از حقوق خود چشم‌پوشی کند، برای مذاکره بر اساس شروط خود آمادگی دارد و در صورت تحمیل جنگ، آماده ورود به آن است.
به گفته وی، این موضع نشان‌دهنده هماهنگی میان دو مسیر سیاسی و نظامی در تصمیم‌گیری ایران است؛ به این معنا که تهران ضمن پافشاری بر حقوق و شروط خود در مذاکرات، توان نظامی‌اش را نیز برای مقابله با هرگونه تشدید تنش در وضعیت آمادگی نگه می‌دارد.
مذاکرات در قطر؛ جدیت در تماس‌ها و احتیاط در برابر واشنگتن
امهز درباره روند مذاکرات نیز تأکید کرد که تعامل با آمریکا باید با احتیاط صورت گیرد.
وی با اشاره به حضور هیئت ایرانی در قطر گفت احتمال دارد هیئت آمریکایی نیز برای انجام مذاکرات غیرمستقیم از طریق پیام‌هایی که طرف قطری منتقل می‌کند، در این روند حضور یابد.
این تحلیلگر افزود: در مذاکرات جاری در قطر جدیت وجود دارد، اما تا زمان اعلام رسمی نمی‌توان درباره نتایج آن قضاوت کرد.
او همچنین بر ضرورت پرهیز از پیش‌داوری درباره نتیجه مذاکرات تأکید کرد و گفت نباید نشانه‌ها و اطلاعات منتشرشده را پیش از اعلام رسمی، به‌منزله دستیابی به توافق نهایی تلقی کرد.
مردم و ارتش؛ دو مؤلفه تعیین‌کننده در پایان تقابل
امهز درخصوص اشاره آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای به نقش نیروهای مسلح و مردم ایران در تعیین زمان پایان حملات احتمالی گفت مردم ایران همچنان در تجمعات حمایت از نیروهای مسلح حضور دارند و میدان را ترک نکرده‌اند.
به گفته این تحلیلگر، این حضور مردمی یکی از عوامل اصلی حمایت از نهادهای نظامی و تقویت توان آنها برای مقابله با چالش‌هاست.
وی، حمایت مردم و توانمندی‌های نیروهای مسلح را دو عامل تعیین‌کننده در پایان جنگ احتمالی دانست و گفت پیام ایران به آمریکا روشن است؛ واشنگتن نباید روی اعتراض مردم علیه نظام یا امکان تسلیم ایران از طریق اقدام نظامی حساب باز کند.
امهز افزود تهران بر این باور است که مردم همچنان از نیروهای مسلح خود حمایت می‌کنند و ساختار نظامی کشور نیز برای مواجهه با هر تحول احتمالی آمادگی دارد؛ موضوعی که تصویر کشوری منسجم با مشارکت بخش‌های مختلف آن را نشان می‌دهد.
واشنگتن میان ناکامی نظامی و مانور دیپلماتیک
امهز در جمع‌بندی تحلیل خود گفت آمریکا در دستیابی به اهدافش از طریق گزینه نظامی با دشواری روبه‌رو شده و اکنون به سمت استفاده از مسیر دیپلماتیک حرکت می‌کند تا بدون نمایش عقب‌نشینی، پیامدهای تقابل را مدیریت کند.
وی با تأکید بر قدرت معادلاتی که ایران ایجاد کرده است، اظهار داشت: معادلاتی که ایران تحمیل کرده، بسیار قدرتمند هستند و آمریکا توان تحمل پیامدهای آنها را ندارد.
این تحلیلگر افزود: اگر آمریکا می‌توانست با جنگ نظامی ایران را به تسلیم وادار کند، پس از ۴۰ روز جنگ را متوقف نمی‌کرد.
امهز در پایان گفت آمریکا به این جمع‌بندی رسیده است که از طریق اقدام نظامی قادر به دستیابی به اهداف خود نیست و اکنون تلاش می‌کند با استفاده از دیپلماسی مانور دهد، بی‌آنکه شکست خود را آشکار کند.
نظر شما