«احمد صدری»، مدرس و پژوهشگر حوزه موسیقی و عضو شورای تخصصی هنر کانون های فرهنگی هنری مساجد در گفتگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان درباره ضرورت گسترش فعالیت‌های هنری کانون‌های فرهنگی هنری مساجد و بهره‌گیری از ظرفیت موسیقی اقوام ایرانی اظهار کرد: در شورای تخصصی هنر کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، علاوه بر توجه به سرود که یکی از فعالیت‌های محوری این مجموعه است، موضوع بهره‌گیری از موسیقی اقوام و فرهنگ بومی مناطق مختلف کشور نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: برای دستیابی به جذب حداکثری نوجوانان و جوانان، لازم است متناسب با ویژگی‌ها، قابلیت‌های سرزمینی و ظرفیت‌های فرهنگی هر قوم، گونه‌های خاص موسیقایی تعریف و در برنامه‌های کانون‌های مساجد گنجانده شود. موسیقی اقوام ایران پیوندی عمیق با فرهنگ، آیین‌ها و باورهای دینی دارد و نمی‌توان آن را از بستر اعتقادی و فرهنگی جامعه جدا دانست.
صدری با اشاره به ظرفیت موسیقی آیینی در مناطق مختلف کشور بیان کرد: برای نمونه، در استان بوشهر نوحه‌خوانی و شروه‌خوانی از گونه‌های موسیقایی و آیینی ریشه‌دار و پررونق به شمار می‌روند که می‌توان آموزش آنها را به‌صورت تخصصی در کانون‌های فرهنگی هنری مساجد این منطقه دنبال کرد.
این پژوهشگر موسیقی ادامه داد: نقالی، پرده‌خوانی و تعزیه نیز از دیگر ظرفیت‌هایی هستند که پیوندی نزدیک با موسیقی دارند. همچنین منظومه‌خوانی و روایت منظوم آثار ادبی و حماسی ایران، از جمله شاهنامه‌خوانی، می‌تواند در برنامه‌های آموزشی کانون‌ها مورد توجه قرار گیرد. در برخی مناطق مانند لرستان نیز گونه‌هایی همچون نظامی‌خوانی از ظرفیت‌های فرهنگی و موسیقایی قابل توجهی برخوردار است.
وی با تأکید بر پیوند مضامین ادبیات فارسی با مفاهیم اخلاقی و دینی تصریح کرد: بسیاری از مفاهیم حکمی و اخلاقی در شعر و ادبیات فارسی با آموزه‌های دینی هم‌راستا هستند. از این رو، آموزش این گونه‌های موسیقایی علاوه بر ایجاد جذابیت برای نسل جوان، می‌تواند زمینه انتقال مفاهیم هویتی، فرهنگی و دینی را نیز فراهم کند و ارتباط نوجوانان را با ریشه‌های فرهنگی و تاریخی خود تقویت کند.
ضرورت توجه به تنوع منظومه‌های بومی در مناطق مختلف کشور
صدری در ادامه با اشاره به فعالیت ۲۷ هزار کانون فرهنگی هنری مسجد در سراسر کشور و تنوع قومی و فرهنگی ایران گفت: برای بهره‌گیری از این ظرفیت باید میان منظومه‌های ملی و منظومه‌های بومی و محلی تفاوت قائل شد. آثاری مانند شاهنامه در سطح ملی شناخته‌شده هستند و قابلیت اجرا و آموزش در مناطق مختلف کشور را دارند؛ اما منظومه‌های محلی به دلیل پیوند با زبان، خاطرات جمعی و هویت تاریخی یک قوم، بیشتر در همان جغرافیای فرهنگی معنا پیدا می‌کنند.
وی افزود: برای مثال، یک منظومه که به زبان کردی سروده شده و در میان مردم آن منطقه از جایگاه و خاطره جمعی برخوردار است، ممکن است برای مردم منطقه‌ای دیگر مانند سیستان و بلوچستان همان میزان ارتباط و معنا را نداشته باشد. بنابراین، ضروری است هر کانون متناسب با فرهنگ و پیشینه بومی منطقه خود، این منظومه‌ها را شناسایی، احیا و آموزش دهد.
این مدرس و پژوهشگر موسیقی خاطرنشان کرد: توجه به منظومه‌های محلی می‌تواند زمینه شکل‌گیری و خلق آثار جدید را نیز فراهم کند؛ آثاری که ضمن حفظ اصالت‌های فرهنگی، با زبان و نیازهای نسل امروز ارتباط برقرار کنند.
موسیقی؛ ابزاری جذاب برای ارتباط نسل جوان با فرهنگ بومی
صدری درباره چگونگی ارائه آموزش‌های موسیقایی در قالب بسته‌های فرهنگی مناسب نوجوانان و جوانان اظهار کرد: موسیقی و نغمه‌ها ذاتاً برای نسل جوان جذابیت دارند؛ به‌ویژه زمانی که با حرکت، نمایش و روایت همراه شوند. برای نمونه، در نقالی، ترکیب روایت، حرکت و لحن می‌تواند جذابیت آموزش را افزایش دهد و به تقویت درک موسیقایی و شنیداری مخاطبان کمک کند.
وی با تأکید بر نقش مربیان و مدرسان در موفقیت این برنامه‌ها گفت: اجرای چنین طرحی به حضور مدرسانی نیاز دارد که علاوه بر آشنایی با موسیقی، از بیان شیوا، لحن مناسب و توانایی ارتباط با نوجوانان برخوردار باشند. استفاده از سازها و ابزارهای موسیقایی در کنار آموزش عملی نیز می‌تواند به جذابیت بیشتر کلاس‌ها و مشارکت فعال اعضای کانون‌ها کمک کند.
این پژوهشگر با اشاره به گرایش نسل امروز به موسیقی و سرگرمی‌های مرتبط با آن افزود: موسیقی از جمله عرصه‌هایی است که بخش قابل توجهی از اوقات فراغت نسل جوان را به خود اختصاص می‌دهد. از این ظرفیت می‌توان برای هدایت علاقه نوجوانان و جوانان به سمت شناخت میراث موسیقایی، آیین‌ها و فرهنگ بومی ایران بهره گرفت.
موسیقی بومی؛ حلقه اتصال نسل امروز با خاطرات جمعی خانواده‌ها
صدری در پایان با قدردانی از توجه مدیران و مسئولان کانون‌های فرهنگی هنری مساجد به توسعه فعالیت‌های موسیقایی گفت: توجه به گونه‌های متنوع موسیقی، در کنار فعالیت‌های ارزشمند سرود که طی سال‌های گذشته در کانون‌ها دنبال شده، می‌تواند افق تازه‌ای پیش روی فعالیت‌های فرهنگی و هنری مساجد قرار دهد.
وی تأکید کرد: هنگامی که نوجوانان و جوانان در کانون‌های مساجد نغمه‌ها و آثاری را می‌آموزند که پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایشان با آنها خاطره دارند، در واقع پیوندی میان نسل‌ها و حافظه فرهنگی خانواده‌ها شکل می‌گیرد. چنین رویکردی می‌تواند اعتماد خانواده‌ها را نیز برای حضور فرزندانشان در کانون‌های مساجد افزایش دهد؛ چراکه اطمینان پیدا می‌کنند فرزندانشان در محیطی فرهنگی و سالم، با گونه‌هایی از موسیقی آشنا می‌شوند که ریشه در هویت، فرهنگ و باورهای جامعه دارد.
نظر شما