به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از یاسوج، تحولات سیاسی و امنیتی غرب آسیا، موقعیت جغرافیایی ایران و جایگاه کشور در معادلات منطقه‌ای، موضوعاتی هستند که بررسی آنها نیازمند نگاهی فراتر از تحولات مقطعی و توجه هم‌زمان به مؤلفه‌های مختلف قدرت ملی است.
در این چارچوب، تنگه هرمز به‌عنوان یکی از گذرگاه‌های مهم انتقال انرژی در جهان، تعاملات دیپلماتیک کشورهای منطقه، توان بازدارندگی دفاعی و ظرفیت‌های اجتماعی و علمی ایران، هر یک بخشی از معادلات راهبردی کشور را شکل می‌دهند.
سیدعلی علوی‌تبار، کارشناس مسائل راهبردی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان، با پرداختن به این موضوعات، ابعاد مختلف قدرت ملی، اهمیت تحولات دیپلماتیک منطقه و ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های داخلی را تشریح کرد.
نشست چهارجانبه؛ اهمیت رایزنی‌های دیپلماتیک در غرب آسیا
علوی‌تبار با اشاره به نشست چهارجانبه در ایران با حضور نمایندگان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه، این رایزنی‌ها را در چارچوب تحولات دیپلماتیک و روابط کشورهای اثرگذار در غرب آسیا قابل بررسی دانست.
وی با بیان اینکه ارزیابی چنین نشست‌هایی مستلزم شناخت شرایط سیاسی و امنیتی منطقه و منافع کشورهای حاضر است، گفت: تعاملات دیپلماتیک می‌تواند زمینه گفت‌وگو درباره مسائل مشترک را فراهم کند و بر مسیر تحولات منطقه‌ای اثر بگذارد.
به گفته این کارشناس مسائل راهبردی، شناخت اهداف و پیامدهای این‌گونه رایزنی‌ها برای ارزیابی موقعیت ایران در معادلات منطقه‌ای اهمیت دارد و نمی‌توان تحولات دیپلماتیک را جدا از شرایط امنیتی و سیاسی غرب آسیا بررسی کرد.
تنگه هرمز؛ پیوند امنیت منطقه با اقتصاد جهان
این کارشناس مسائل راهبردی در ادامه، موقعیت جغرافیایی ایران و قرار گرفتن تنگه هرمز در یکی از مسیرهای مهم انتقال انرژی جهان را از ظرفیت‌های مهم ژئوپلیتیکی کشور برشمرد و با اشاره به اینکه اهمیت این گذرگاه راهبردی تنها به مسائل امنیتی محدود نمی‌شود، ادامه داد: تحولات مرتبط با تنگه هرمز می‌تواند بازار انرژی، تجارت بین‌المللی و اقتصاد کشورهای مختلف را تحت تأثیر قرار دهد.
علوی‌تبار خاطرنشان کرد: بررسی جایگاه ایران در معادلات منطقه‌ای بدون توجه به اهمیت تنگه هرمز و ارتباط آن با امنیت انرژی و اقتصاد جهانی، شناخت کاملی از موقعیت راهبردی کشور به دست نمی‌دهد و از این منظر، شناخت ظرفیت‌های جغرافیایی و بررسی پیامدهای تحولات احتمالی در این گذرگاه، از موضوعات مهم در برنامه‌ریزی‌های راهبردی کشور به شمار می‌رود.
بازدارندگی؛ قدرت ملی فراتر از توان نظامی
علوی‌تبار ضمن پرداختن به مؤلفه‌های قدرت ملی، خاطرنشان کرد: قدرت کشور تنها در یک حوزه خلاصه نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از توانمندی‌های دفاعی، اقتصادی، سیاسی، علمی و اجتماعی را در بر می‌گیرد.
وی با بیان اینکه توان نظامی و بازدارندگی دفاعی در کنار دیپلماسی و ظرفیت‌های داخلی معنا پیدا می‌کنند، افزود: دستیابی به قدرت پایدار، مستلزم شناخت همه توانمندی‌های کشور و استفاده هماهنگ از آنها است.
این کارشناس مسائل راهبردی در بخش دیگری از سخنان خود، پدافند غیرعامل و آینده‌پژوهی را از ضرورت‌های مهم در مدیریت تهدیدها و آمادگی برای تحولات پیش‌رو برشمرد و گفت: شناسایی تهدیدها، پیش‌بینی شرایط احتمالی و کاهش آسیب‌پذیری‌ها، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و نگاه جامع است.
وی یادآور شد: هماهنگی بین بخش‌های مختلف و استفاده درست از ظرفیت‌های موجود می‌تواند آمادگی کشور را برای مواجهه با شرایط پیش‌بینی‌نشده افزایش دهد.
مردم و سرمایه اجتماعی؛ پشتوانه قدرت راهبردی ایران
این کارشناس مسائل راهبردی با اشاره به جایگاه مردم در معادلات قدرت ملی، مشارکت عمومی، حضور اجتماعی و اعتماد متقابل بین مردم و نهادهای مسئول را از عوامل مؤثر در افزایش تاب‌آوری جامعه و عبور از بحران‌ها عنوان کرد.
علوی‌تبار با بیان اینکه ظرفیت‌های مردمی را نباید در حاشیه مؤلفه‌های قدرت ملی قرار داد، اظهار کرد: توانمندی‌های اجتماعی در کنار ظرفیت‌های نظامی و اقتصادی اهمیت دارند و توجه به دیدگاه‌ها و مطالبات مردم باید در تصمیم‌گیری‌های کلان مورد توجه باشد.
وی با اشاره به اهمیت شنیدن صدای جامعه، یادآور شد: استفاده از دیدگاه‌های نمایندگان مردم می‌تواند به شکل‌گیری تصمیم‌های آگاهانه‌تر درباره مسائل مهم کشور کمک کند.
به گفته علوی‌تبار، سرمایه اجتماعی در کنار توانمندی‌های دفاعی، اقتصادی و علمی، پشتوانه‌ای برای پیگیری اهداف ملی محسوب می‌شود و نقش مردم را نمی‌توان از تحلیل قدرت راهبردی ایران جدا کرد.
ظرفیت‌های علمی و تمدنی؛ سرمایه ایران برای آینده
این کارشناس مسائل راهبردی در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های علمی و فناوری ایران، از جمله در حوزه نانو و فناوری هسته‌ای، توسعه دانش و بهره‌گیری از توان متخصصان داخلی را از عوامل مؤثر در پیشرفت و تقویت جایگاه کشور برشمرد و با بیان اینکه برخورداری از ظرفیت علمی زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که زمینه استفاده مؤثر از دانش و تخصص فراهم باشد، افزود: حمایت از فعالیت‌های علمی، توجه به دستاوردهای پژوهشی و فراهم کردن بستر بهره‌گیری از توان متخصصان، می‌تواند مسیر دستیابی به اهداف بلندمدت کشور را هموارتر کند.
علوی‌تبار همچنین اراده ملی و توانایی جامعه برای حرکت در مسیر اهداف مشترک را از موضوعات مهم در برنامه‌ریزی آینده مطرح و بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های داخلی و توجه به دیدگاه‌های مردم در تصمیم‌گیری‌های کلان تأکید کرد.
این کارشناس مسائل راهبردی موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، تحولات دیپلماتیک غرب آسیا، توان بازدارندگی، پدافند غیرعامل، آینده‌پژوهی و ظرفیت‌های علمی و اجتماعی را مؤلفه‌هایی مرتبط با یکدیگر دانست که بررسی جداگانه آنها نمی‌تواند تصویر کاملی از قدرت ملی ارائه دهد و گفت: بر این اساس، قدرت راهبردی ایران زمانی به‌درستی ارزیابی می‌شود که در کنار توان دفاعی و موقعیت جغرافیایی، ظرفیت‌های اقتصادی، علمی، دیپلماتیک و به‌ویژه نقش مردم و سرمایه اجتماعی نیز در محاسبات ملی مورد توجه قرار گیرد.
نظر شما