به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از زنجان، حجت الاسلام مختار کرمی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان، در بازدید از غرفه کانون های مساجد و خبرگزاری شبستان با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی مساجد و ضرورت تقویت مشارکت مردمی اظهار کرد: استان زنجان حدود ۵۰۰ مسجد و ۱۳۲ امامزاده دارد که البته بخشی از اماکن ثبت‌شده در این آمار، حسینیه‌ها و تکایا هستند. با این حال، به دلیل نبود متصدی ثابت و مشکلات مدیریتی، برخی مساجد استان آن‌گونه که باید فعال نیستند.
وی با بیان اینکه درباره نحوه مدیریت مساجد دیدگاه‌های مختلفی میان مسئولان و کارگزاران فرهنگی وجود دارد، افزود: اعتقاد ما این است که مساجد باید به دست مردم اداره شوند؛ چراکه در طول تاریخ، مردم مساجد را ساخته‌اند، هزینه‌های آن‌ها را تأمین کرده‌اند و مدیریت فعالیت‌هایشان را بر عهده داشته‌اند.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان با اشاره به تجربه فعالیت‌های مردمی در ماه محرم تصریح کرد: محرم نمونه روشنی از ظرفیت مشارکت مردمی است. حتی اگر مدیران و مسئولان برای برگزاری مراسم محرم جلسه‌ای برگزار نکنند یا دستورالعملی صادر نشود، مردم به دلیل نهادینه شدن این فرهنگ، برنامه‌های خود را برگزار می‌کنند، هزینه‌ها را می‌پردازند و امور را مدیریت می‌کنند.
کرمی ادامه داد: مساجد نیز در صورتی که مردم خود را مسئول اداره آن‌ها بدانند و در فعالیت‌هایشان مشارکت کنند، به‌خوبی مدیریت خواهند شد؛ اما اگر اداره مسجد صرفاً به دستگاه‌های دولتی و نهادها واگذار شود، ممکن است فعالیت‌ها برای مدتی ادامه پیدا کند و پس از آن با توقف مواجه شود.
وی با بیان اینکه حتی در استان فرهنگی زنجان نیز تعدادی از مساجد غیرفعال هستند، خاطرنشان کرد: در کنار مساجد فعال و پویای استان، مساجد دیگری نیز وجود دارند که به دلیل مشکلات مدیریتی و نبود مشارکت کافی، فعالیت چشمگیری ندارند. محور اصلی احیای این مساجد باید خود مردم باشند.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان با اشاره به مسئولیت این اداره کل در کمیته پشتیبانی قرارگاه مسجد استان گفت: اوقاف در این قرارگاه مسئولیت پشتیبانی را بر عهده دارد، اما اعتبارات اختصاص‌یافته برای ساخت، تعمیر و تجهیز مساجد بسیار محدود است و پاسخگوی نیازهای موجود نیست.
کرمی با اشاره به اعتبارات سال ۱۴۰۴ افزود: اعتبار پیش‌بینی‌شده برای مساجد استان حدود ۲ میلیارد و ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان بوده است؛ با این حال، تصمیم‌گیری درباره تخصیص این اعتبارات در اختیار اداره کل اوقاف نیست و کمیته‌های برنامه‌ریزی فرمانداری‌ها در این زمینه تصمیم‌گیری می‌کنند.
وی با بیان اینکه این اعتبارات عمدتاً صرف تعمیرات جزئی می‌شوند، اظهار کرد: مبالغ اختصاص‌یافته معمولاً برای اقداماتی مانند رنگ‌آمیزی، تعمیرات محدود، تعویض آبگرمکن، اصلاح لوله‌کشی یا ایزوگام کافی است و نمی‌تواند پاسخگوی هزینه‌های گسترده ساخت، تعمیر و تجهیز مساجد باشد.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان تأکید کرد: وظیفه دستگاه‌های مسئول این نیست که مردم را از مشارکت در اداره مساجد بی‌نیاز کنند، بلکه باید زمینه فعالیت آن‌ها را فراهم آورند، برنامه‌ریزی کنند و حمایت‌های لازم را انجام دهند.
وی با اشاره به فعالیت قرارگاه مسجد استان گفت: مرکز رسیدگی به امور مساجد در حوزه برنامه‌ریزی فعالیت می‌کند و دستگاه‌هایی از جمله کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، حوزه‌های علمیه، سپاه و سازمان تبلیغات اسلامی نیز در این ساختار حضور دارند. جلسات هماهنگی در این زمینه برگزار می‌شود، اما اصل کار و محور فعالیت مساجد باید بر مشارکت مردم استوار باشد.
کرمی در ادامه با تشریح جایگاه اوقاف در فعالیت‌های فرهنگی استان اظهار کرد: سازمان اوقاف و امور خیریه در ساختار اداری، دستگاه فرهنگی محسوب نمی‌شود و اعتبارات مستقلی در قالب بودجه فرهنگی دریافت نمی‌کند؛ با این حال، در شوراهای فرهنگی استان حضور دارد و از فعالیت‌های فرهنگی، قرآنی و اجتماعی حمایت می‌کند.
وی افزود: مراکز قرآنی، فرهنگی و اجتماعی متعددی در استان زنجان از حمایت‌های اوقاف برخوردار شده‌اند و این اداره کل تلاش کرده است در حد توان خود از برنامه‌های فرهنگی دستگاه‌های مختلف پشتیبانی کند.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان با اشاره به فعالیت‌های اجتماعی این مجموعه خاطرنشان کرد: برنامه‌هایی در حوزه اشتغال‌زایی، سرمایه‌گذاری و طرح‌هایی مانند «شمیم خدمت» در اوقاف دنبال می‌شود؛ در حوزه فرهنگ نیز بیشتر نقش حمایتی داریم و از برنامه‌هایی که دستگاه‌های متولی اجرا می‌کنند، پشتیبانی می‌کنیم.
وی برگزاری نمایشگاه کتاب استان را نمونه‌ای از این همکاری‌ها دانست و گفت: اوقاف در این نمایشگاه نیز نقش حمایتی دارد و با برپایی غرفه، عملکرد و فعالیت‌های خود در حوزه‌های مختلف را به مردم معرفی می‌کند.
کرمی با اشاره به اقدامات اوقاف در حوزه کتاب و کتابخوانی بیان کرد: در سال‌های گذشته، از چاپ پایان‌نامه‌های مرتبط با موضوعات اوقاف حمایت می‌شد که این روند در مقطعی متوقف شده است. همچنین کتابخانه‌های سطح استان که با ادارات اوقاف ارتباط داشته‌اند و درخواست حمایت کرده‌اند، از کمک‌های این مجموعه بهره‌مند شده‌اند.
وی مهم‌ترین موضوع در حوزه کتاب و کتابخوانی را وضعیت کتابخانه حسینیه اعظم زنجان عنوان کرد و گفت: این کتابخانه حدود ۳۵ هزار جلد کتاب داشت که متأسفانه در پی حمله موشکی تقریباً به‌طور کامل از بین رفت.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای احیای این مجموعه افزود: در طرح توسعه حسینیه اعظم زنجان، احداث کتابخانه‌ای جدید پیش‌بینی شده است که امیدواریم با امکانات بهتر از گذشته راه‌اندازی شود.
کرمی ادامه داد: دفتر برخی مراجع تقلید، از جمله دفتر آیت‌الله سیستانی، همچنین خیران و مسئولان مرتبط برای مشارکت در بازسازی و احیای کتابخانه اعلام آمادگی کرده‌اند. در همین راستا، جلساتی با نماینده ولی‌فقیه در استان برگزار شده تا برای احیای موقت کتابخانه نیز فضایی در نظر گرفته شود.
وی با اشاره به پیگیری این موضوع در جلسه ستاد بازسازی حسینیه اعظم با حضور استاندار زنجان اظهار کرد: احداث کتابخانه یکی از موضوعات مورد تأکید در طرح جدید است و این مجموعه حتماً دوباره احداث خواهد شد. مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان همچنین با اشاره به ظرفیت کتابخانه‌های وابسته به اماکن مذهبی گفت: زینبیه اعظم زنجان نیز کتابخانه دارد و کتابخانه‌های امامزادگان استان به‌صورت سالانه از نظر منابع کتابی تقویت می‌شوند.
کرمی در بخش دیگری از سخنان خود با قدردانی از تلاش‌های اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و مجموعه‌های برگزارکننده نمایشگاه کتاب زنجان اظهار کرد: برای برگزاری این رویداد فرهنگی، برنامه‌ریزی، اطلاع‌رسانی و هزینه زیادی انجام شده و نمایشگاه از نظر کیفیت و محتوای ارائه‌شده، رویدادی شایسته و قابل‌توجه است؛ با این حال، میزان استقبال مردم از آن رضایت‌بخش نیست.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان با اشاره به اینکه این رویداد در دومین روز برگزاری خود قرار دارد، خواستار افزایش اطلاع‌رسانی و دعوت عمومی از سوی دستگاه‌های اجرایی و فرهنگی شد و گفت: انتظار داریم دستگاه‌ها با اطلاع‌رسانی مؤثرتر، مردم را به بازدید از نمایشگاه کتاب دعوت کنند.
کرمی همچنین از خانواده‌ها و فعالان فرهنگی خواست برای گسترش فرهنگ مطالعه، فعالیت‌های جدی‌تری انجام دهند و تصریح کرد: فضای مجازی نباید جایگزین کتاب شود. هرچند فضای مجازی یکی از ابزارهای زندگی امروز است، کتاب باید همچنان محور اصلی یادگیری و ارتقای آگاهی در خانواده‌ها، جامعه و دستگاه‌های فرهنگی باشد.
وی در پایان تأکید کرد: جامعه‌ای که کتاب می‌خواند، تربیت‌یافته‌تر است، آسیب‌های اجتماعی کمتری دارد و مسیر پیشرفت را بهتر طی می‌کند؛ بنابراین، ترویج کتابخوانی نیازمند عزم جدی خانواده‌ها، دستگاه‌های فرهنگی و مشارکت عمومی است.
نظر شما