به گزارش خبرگزاری شبستان، محسن جوادی یگانه در اختتامیه یازدهمین دوره جشنواره خاتم که امروز ۱۴ مهر ماه با میزبانی خانه کتاب و ادبیات ایران در سرای اهل قلم برگزار شد، عنوان کرد: من این جشنواره را یکی از جشنواره‌های خیلی موفق می‌دانم که روی پای خود ایستاده و به اینجا رسیده است. امیدوارم شاهد برگزاری صدمین دوره جشنواره نیز باشیم.
وی با قدردانی از تلاش‌های دست‌اندرکاران برگزاری یازدهمین دوره جشنواره خاتم تاکید کرد: کشور ما به این جشنواره نیاز داشت در مورد پیامبر رحمت که امسال در یک هزار و پانصدمین سال تولدشان هستیم ایران ما بدهکار ایشان بود و واقعا کار کم شده بود. در تاریخ ایران کارهای زیادی صورت گرفته بوده و سیره نویس‌ها تحقیق و پژوهش کرده بودند ولی در حوزه داستان بدهکاری داشته‌ایم. اینکه جمع زیادی از دانش آموزان و افرادی که شاید تخصص سیره نویسی پژوهشی و تاریخی را ندارند ولی به مرور سیره پیامبر و خلق داستان می‌پردازند کار بسامان و جدیدی بود که مورد لطف و رحمت خداوند و عنایت حضرت ختمی مرتبت صلی الله خواهد بود و خوشحالی من این است که این جشنواره خیلی وابسته به جایی نیست و بدنه و پایه اصلی بر خود مجموعه دفتر نشر فرهنگ اسلامی استوار است. امیدوارم به همین شکل ادامه یابد و وظیفه همه از جمله معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که یاریگر برگزاری شایسته این جشنواره باشیم.
برگزاری ۶۲ کارگاه داستان‌نویسی نبوی در خانه کتاب و ادبیات ایران
همچنین در این مراسم، ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در سخنانی با تاکید بر اینکه این جشنواره با عشق و دل نه در چارچوب وظیفه اداری برگزار می‌شود، گفت: امسال در هزار و پانصدمین سال میلاد پایمبر اسلام (ص) با تاکید معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نه عشق و از صمیم قلب و خارج ازحد وظیفه اداری پای کار آمدیم و همان گونه که معاون فرهنگی وزیر اشاره کرد ما ایرانیان در حوزه داستان یک بدهکاری بزرگ داشته‌ایم که امیدواریم این جشنواره تلاشی موفق در جبران و ادای آن دین باشد.
وی افزود: سال گذشته خانه کتاب و ادبیات ایران در کنار برگزارکنندگان جشنواره قدم‌های مکملی برداشت و ۶۲ کارگاه داستان‌نویسی نبوی را برگزار کردیم که در رسانه‌های خانه کتاب از جمله ایبنا و شبکه تلویزیونی کتاب نیز انعکاس خبری داشته است. هنوز در شروع کار هستیم و باید شاهد برگزاری برنامه‌های تازه ادبی در حوزه پیامبر اسلام و نیز استمرار جشنواره هایی چون خاتم باشیم .
حیدری تاکید کرد: خوشحالیم برخی از بزرگسالان شرکت‌کننده در دوره یازدهم نوجوانان شرکت‌کننده در دوره‌های نخست بوده‌اند. پیامبر ما منادی صلح، دوستی و مودت است و باید در این برهه حساس تاریخی که حفظ کشورمان در اولویت است با نگاه صلح، مودت و وحدت آفرینی که در سیره نبوی و ارزش‌های اسلامی بر آن تاکید شده با استواری پیش برویم.
تاکید بر گفت‌وگو و پیوند میان عالمان و نویسندگان در دوره بعدی جشنواره
همچنین محمدرضا شرفی خبوشان، دبیر علمی یازدهمین دوره جشنواره خاتم در این آیین با اشاره به اینکه این دوره از جشنواره، دوره خاصی است، توضیح داد: دلیل این خاص بودن حساسیت زمانه‌ای است که در آن قرار داریم و کشور ما در حال ستیز و جنگ با ابرقدرتی است که هیمنه خود را از کف داده و هنوز هم ما در هنگامه جنگ به سر می بریم. در این هنگامه و در این موقعیت ما در حال برگزاری جشنواره‌ای هستیم که به پیامبر اکرم پرداخته است. تعدادی از جشنواره‌هایی که موضوعات هنری وعلمی داشتند به دلایل وضعیت موجود یا متوقف شدند یا هنوز به درازا کشیدند و به سامان نرسیدند اما چرا جشنواره خاتم در این برهه پررنگ تر با نقش خودش ایستاد و اجرا شد و به سرانجام رسید و دوره یازدهمش را هم پشت سر گذاشت. همچنین این جشنواره قصد دارد با اراده و با شکوهی بیشتر از گذشته دوره دوازدهم را آغاز کند چون جشنواره خاتم فقط یک جشنواره برای نوشتن داستان نیست در آن چند بعد وجود دارد هم هنر هست هم علم هست و هم آشنایی با دانش روایت هست و هم ارادت به اسلام و پیامبر در آن نهفته است بنابراین در خاتم یک جشنواره تمدنی را می‌بینم. آن چیزی که امروز ما بر سرش ایستادیم تمدن است و ابرقدرت بزرگ دنیا که اکنون دیگر نمی‌توانیم به آن بزرگ بگوییم جدال با تمدن را آغاز کرده و از گذشته این جدال را داشته آن چیزی که ما را محکم نگه می‌دارد به نظر من ارادت به پیامبر اکرم و تعمیق در اندیشه‌های پیامبر است. چنین جشنواره ای فرصت ستیز است با ابرقدرتی که داعیه مقابله با تمدن اسلامی را دارد. ما یازده سال پیاپی این جشنواره را با پایمردی و با عشق و شوق دنبال کردیم بی شک کسانی که همراهی می‌کردند با عشق و ارادت جلو رفتند.
وی در عین حال تاکید کرد: چیزی نزدیک شصت یا هفتاد حتی نزدیک هشتاد درصد آثار نویسندگانی که پیرامون پیامبر موضوعات انتخاب می کنند متوجه روزگار معاصر است یعنی سعی می‌کنند تاثیر کلام پیامبر یا حدیثی از پیامبر یا گوشه ای از سیره پیامبر را در رفتار امروزی نشان دهند این خیلی خوب است اما یک بخشی از سعی و تلاش ما این است که توجه نویسنده را به تاریخ هم معطوف کنیم چراکه خواندن گذشته و تاریخ و بن مایه‌های اصلی شکل گیری روایت‌های اسلامی می‌تواند دستمایه اصیل نویسنده باشد. بسیاری از موضوعات مغفول مانده برای روایت کردن در این کتاب‌ها وجود دارد که ما از آنها اطلاع نداریم.
شرفی خبوشان با تاکید بر اینکه طیف‌ها و گروه‌های سنی مختلف آثار خود را به این دوره از جشنواره ارسال کردند، گفت: بخش برجسته و خیلی خوب و با نشاط جشنواره خاتم شرکت دانش آموزان در نوشتن داستان برای پیامبر بود که علاقه مندی خود را تبدیل به داستان کردند و نگاه ما در این بخش بیشتر ترویجی بوده است. این نگاه ترویجی به این معناست که دانش آموز خودش را به عنوان صاحب قلم پیرامون نوشتن برای پیامبر دریابد و احساس کند که شخصیتی دارد که شخصیت او از عشق ورزیدن به پیامبر شکل می گیرد. دانش آموزانی یازده سال پیش کار فرستادند در بخش دانش آموزی و ما امسال دیدیم در بخش بزرگسال کار فرستادند و نیز شاهد تنوع طبقه‌های فکری بودیم. کسانی را داشتیم که در خیلی از مسائل قلم نزدند و به عنوان نمونه در حوزه دفاع مقدس اصلا چیزی ننوشتند اما برای پیامبر نوشته‌اند و با مطالعه تاریخ پیامبر علاقه مند شده‌اند درباره دفاع مقدس هم بنویسند. بینش و نگاهی که برخاسته از گفتار و پیام های پیامبراست امروز در نظام جمهوری اسلامی تجلی کرده نظامی که داعیه دار ترویج اخلاق و اسلام و فرهنگ و ظلم و ستیزی است.
دبیر علمی جشنواره خاتم اضافه کرد: خاتم جشنواره ای است که خروجی خود را در قالب کتاب منتشر می‌کند و در اختیار پژوهندگان قرار می‌دهد. همچنین نگاه ما پیوند دادن اصحاب علم و دانشگاه دانشجویان عرصه تاریخ اسلام با نویسندگان در جشنواره دوازدهم دنبال می‌شود و موضوع اصلی گفت‌وگوها بین علمای تاریخ اسلام و نویسندگان را مطرح می‌کنیم.
ضرورت توجه به موضوعات مغفول‌مانده
همچنین سعید طاووسی مسرور، از اعضای علمی جشنواره در سخنانی با تاکید بر اینکه ناگفته درباره پیامبر اسلام بسیار است، گفت: جشنواره خاتم ظرفیتی برای تبلور حرف‌هایی است که کمتر شنیده‌ایم و داستان بهترین ظرفیت برای بیان آنهاست. به عنوان نمونه امسال یک داستان نوجوانانه بود که در آن کودکی پنج ساله پرنده‌اش می‌میرد و پیامبر به دلداری او می‌آید با اینکه از نظر ادبی نکته‌ای نداشت ولی تلاش شده بود حرفی تازه بیان کند.
این پژوهشگر با اشاره به اینکه اخیرا ۱۰۰ روایت کمترشنیده شده از امام رضا (ع) را گردآوری کرده است، افزود: در یکصدوسیصدمین سالروز میلاد امام رضا (ع) قرار داریم امامی که مروج قرآن و آموزه‌های پیامبر اسلام بوده‌اند. پیامبر از نگاه اهل بیت (ع) نیز می‌تواند موضوعی برای ورود در خلق ادبایت داستانی باشد. می‌توان آموزه‌های امامان و پیامبر را در داستان امروز گنجاند البته باید عطر حضور پیامبر و ائمه در داستان حس شود و داستان ربط اندک و دوری نداشته باشد.
در این برنامه پس از قرائت تعدادی از داستانک‌های برگزیده جشنواره، بیانیه هیئت داوران نیز قرائت شد.
در این بیانیه آمده است: « خداوند را شاکریم که در میان همة پیامبران خود، این افتخار را نصیب ما کرد تا امت خاتم پیامبرانش باشیم. نوشتن داستان درباره برترین مخلوق خداوند متعال، پیامبر مصطفی صلوات الله علیه و آله، موهبتی الهی است؛ لطفی که اگر خداوند شامل حال نویسنده‌ای کرد، باید شکرگزار آن باشد، هرچند از دست و زبان که برآید کز عهده شکرش به‌درآید..
همان‌طور که نوشتن دربارة پیامبر خاتم(ص) خاص و متمایز است، داوری این جشنواره نیز فقط انتخاب اثری داستانی نیست؛ فرصتی است برای دیدن آنچه در ذهن نویسندگان امروز دربارة پیامبر(ص) می‌گذرد و شیوه‌ای که برای بیان آن انتخاب می‌کنند.
سالی که گذشت، پر از روزهای پرالتهاب و دشوار برای سرزمین ما و مردمانش بود؛ روزهایی جان‌فرسا که دل‌ها را به تنگنا می‌برد. اما در همین روزگار نفس‌گیر، آنچه مایة دلگرمی و امیدواری شد، استقبال پرشور نویسندگان از این دوره بود؛ نشانه‌ای از اینکه همچنان دغدغة روایت زندگی و سیره پیامبر اکرم(ص) در دل بسیاری زنده است و چراغ این مسیر همچنان فروزان می‌ماند. این دغدغه، قابل ستایش است و برگزارکنندگان را بر آن می‌دارد که به آیندة این راه امیدوار باشند. در میان آثار، داستان‌هایی بودند که سیره پیامبر را از سطح یک موضوع تاریخی فراتر برده و آن را با مسائل انسانی و اجتماعی پیوند می‌دادند. پرداختن به موضوع وحدت میان مسلمانان در برخی آثار، به‌خوبی در دل موقعیت و روایت جای گرفته بود، بی‌آنکه به داستان و شخصیت هایش تحمیل شود.
با این حال، مطالعه آثار ارسالی حاکی از آن بود که میان «داشتن یک دغدغة ارزشمند» و «تبدیل آن دغدغه به یک داستان جذاب و خلاق» همچنان فاصله‌ای وجود دارد. این فاصله، گاه در میزان تسلط بر ساختار داستان، انتخاب پیرنگ و نحوة گسترش آن دیده می‌شد و گاه در پژوهش و مطالعة تاریخ.
در برخی آثار، حاشیه‌روی‌های طولانی، درون‌مایة اثر را کم‌رنگ می‌کرد؛ در برخی دیگر، پیام داستان به‌جای آنکه از دل رفتارها و کنش شخصیت‌ها بیرون بیاید، مستقیم و گزارشی ارائه می‌شد. گاه نیز یک روایت تاریخی، با همة تب‌وتابش، هنوز به داستانی با ساختاری منسجم ختم نشده بود.
آنچه در پرداخت داستان، به‌ویژه داستان‌هایی با رویکرد مذهبی، اهمیت دارد، نحوة انتقال نگرش نسبت به موضوع و بینشی است که نویسنده به موضوع دارد. انتظار می‌رود در بخش بزرگسال، درون‌مایة داستان که حاکی از انتقال جهان‌بینی نویسنده نسبت به موضوع است، پررنگ‌تر باشد؛ و در بخش نوجوان، هرچند انتظار نگرشی شخصی و تثبیت‌شده نمی‌رود، اما یافتن جهان‌بینی خاص حول سیرة نبوی و پرداخت داستان در این راستا اهمیت دارد.
بررسی آثار این دوره، در بخش‌های رمان، طرح رمان، داستان کوتاه و داستانک، این نکته را یادآوری کرد که برای نوشتن درباره پیامبر اکرم(ص)، فقط تکیه بر تاریخ و انگیزة نوشتن از سیره کافی نیست؛ نویسنده باید هم‌زمان پژوهشگر، داستان‌خوان و داستان‌نویس باشد و میان این سه، پیوند و تعاملی پویا برقرار کند.
در میان آثار ارسالی، داستان‌هایی نیز بودند که از قدرت و تسلط نویسنده خبر می‌دادند؛ آثاری که قلمی روان، ذهنی پویا و تفکری عمیق را به نمایش می‌گذاشتند.
امیدواریم جشنواره خاتم، علاوه بر آنکه هر سال موقعیتی برای شناسایی و معرفی آثار برتر فراهم می‌کند، بتواند فرصتی برای رشد نویسندگان باشد تا از این امکان بهره ببرند و با مطالعه و پژوهش بیشتر و عمیق‌تر سیرهپیامبر اکرم(ص) و تسلط بر ساختار داستان، روایت‌هایی خلاقانه، جذاب و ماندگار عرضه کنند. شایسته است نویسنده، رسالت خود را بازتاب صحیح سیرة پیامبر خاتم(ص) بداند و بکوشد آن را در داستانی خواندنی و جذاب به تصویر بکشد.
از همه نویسندگانی که با وجود دشواری این مسیر، قلم به دست می‌گیرند، درباره پیامبر اکرم(ص) می‌نویسند و در پی ارتقای آثارشان برمی‌آیند، صمیمانه قدردانی می‌کنیم و برای همه آنان در ادامه این مسیر آرزوی توفیق داریم.
هیات داوران بخش کودک و نوجوان پس از بحث وبررسی از میان۵۱۸ اثر رسیده به دبیرخانه جشنواره و ۲۶ اثر راه یافته به مرحله نهایی ، برگزیدگان این بخش را به شرح ذیل اعلام می‌کند:
بخش داستان نوجوان
آثار شایسته تقدیر:
داستان کوتاه بال تازه‌ای برای عمیر نوشته هدا حشمتیان
داستان کوتاه نامه‌ای که نرسیده، رسید نوشته الهام فخری
داستان بلند شاگرد ادویه فروش نوشته محمد قاسمی شادهی
در این بخش هیچ اثری شایستة دریافت رتبه شناخته نشد.
بخش داستان کودک
در این بخش هیچ اثری شایسته دریافت رتبه و تقدیر شناخته نشد.
بخش دانش آموزی
آثار شایسته تقدیر بخش داستان کودک دانش آموزی:
داستان نوری در تاریکی نوشته الینا نوری نهاد
آثار حائز رتبه بخش داستان کودک دانش آموزی:
داستان یک شرط عجیب نوشته ثمین عمیدی فر رتبه سوم
در این بخش هیچ اثری شایسته دریافت رتبه اول و دوم شناخته نشد.
آثار شایسته تقدیر بخش داستان نوجوان دانش آموزی:
داستان یک دانه خرما نوشته یلدا رئوفی
داستان قانون پروفایل مرکزی نوشته محدثه جهرمی
داستان بت‌های نازنین نوشته پرنیان هاشمی
آثار حائز رتبه بخش داستان نوجوان دانش آموزی:
داستان نقطه صفر نوشته فاطمه باقرزاده رتبه اول
داستان تک صندلی نوشته آدرینا زندسلیمی رتبه دوم
داستان وزنه نوشته پارسا قاسمی رتبه سوم
هیات داوران دربخش داستان کوتاه بزرگسال از میان ۲۰۸ اثر رسیده به دبیرخانه جشنواره و ۲۲ اثر راه یافته به مرحله نهایی داوری ۴ اثر را شایسته تقدیر شناختند:
داستان کوتاه نور امید نوشته آسیه رحمتی
داستان کوتاه دو روی سکه نوشته فاطمه علیزاده
داستان کوتاه وردست نوشته زهرا احمدی
داستان کوتاه اگر کفنی داشتم نوشته مرتضی فرجی
هیات داوران ۳ اثر را شایسته رتبه شناختند:
داستان خاکستر نوشته هدی اسکندری رتبه اول
داستان میان شمشیر و آتش نوشته خدیجه سبزیان رتبه دوم
داستان آتشی در برکه نوشته فاطمه یونسی رتبه سوم
هیات داوران در بخش داستانک از میان ۱۳۳ اثر رسیده به دبیرخانه جشنواره ۳ اثر شایسته تقدیر شناختند:
داستانک نشانه نوشته افسانه داودپور
داستانک ریشه های سرخ نوشته پوریا اسکندرزاده
داستانک زیر شاخه‌های درخت زردآلو نوشته حدیثه قهرمانی
هیات داوران در بخش رمان از میان ۱۰ اثر رسیده به دبیرخانة هیچ اثری شایسته رتبه نشناختند از رمان صبا تا سبا نوشته محمدرضا پستک تقدیر به عمل آوردند.
هیات داوران در بخش طرح رمان از میان ۳۷ طرح رسیده به دبیرخانة جشنواره۵ طرح شایسته تقدیر شناختند:
طرح سفیر محمد نوشته بابک حیدری
طرح ریشه‌ها نوشته رقیه کریمی
طرح کالیبر ۳۸ نوشته سهیلا سپهری
طرح در سایه مرز نوشته سمانه قائینی
طرح فصل اول زمستان نوشته معصومه کریمی
پایان‌بخش برنامه، اهدای جایزه و تقدیر از برگزیدگان یازدهمین دوره جشنواره خاتم بود.
نظر شما