به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از ترک پرس، در صحنهای که ممکن است برای کسی که برای اولین بار آن را میبیند عجیب به نظر برسد، در برخی از مراکز حفظ قرآن و در میان گروههایی از دانشآموزان در ترکیه، رسمی رایج است: پس از اتمام حفظ قرآن کریم، در میان شعارهای جشن، خنده و فضایی از شادی، روی دانشآموز آب ریخته میشود.
این عمل در پایان سفر طولانی حفظ انجام میشود. همکلاسیها، معلمان و گاهی اوقات اعضای خانواده حافظ مشتاقند در لحظه اتمام حفظ، قبل از اینکه این مناسبت به یک جشن نمادین تبدیل شود که نشانگر پایان یک مرحله و آغاز مرحله دیگر است، سهیم شوند.
گزارشهای مطبوعات ترکیه که این پدیده را پوشش میدهند، نشان میدهد که ریختن آب در برخی از محیطهای آموزشی مرتبط با حفظ قرآن به یک رسم رایج تبدیل شده است. این عمل بخشی از الزامات کسب عنوان «حافظ» نیست و در مراسم رسمی که توسط اداره امور دینی ترکیه برای حافظان برگزار میشود، نیز وجود ندارد.
آب نماد چیست؟
آب در فرهنگ عامه ترکیه با معانی متعددی همراه است، به ویژه به معنای سهولت، خوبی و آغاز مرحلهای جدید است. این امر باعث شده است که برخی عمل ریختن آب بر روی یک حافظ را به عنوان آرزوی آسان و مبارک بودن مرحله بعدی و ادامه سفرشان با قرآن پس از اتمام حفظ آن تفسیر کنند.
این تفاسیر در حوزه معانی عامیانه باقی میمانند، زیرا هیچ منبع تاریخی معتبری وجود ندارد که دقیقاً مشخص کند عمل ریختن آب بر روی حافظان از چه زمانی آغاز شده است یا در کدام منطقه برای اولین بار ظاهر شده است.
برخی منابع داستانی را نقل میکنند که این سنت را به دوران عثمانی مرتبط میکند و بیان میکنند که معلم پس از اتمام حفظ صفحات آخر، مقداری آب بر روی دانشآموز میریخت. با این حال، این داستان، تا آنجا که میتوان یافت، فاقد مستندات تاریخی اولیه کافی برای تأیید آن به عنوان منشأ این رسم است.
جشن گرفتن برای حافظان قرآن، سنتی گستردهتر است
در مورد جشن گرفتن حفظ قرآن، این پدیده جدیدی در ترکیه نیست. در استانهای مختلف ترکیه، مراسمی با عنوان «مراسم حافظ» (مراسم اعطای گواهینامه حافظ) برگزار میشود که دانشآموزان، خانوادههای آنها، معلمان و مسئولان اداره امور دینی در آن شرکت میکنند. این مراسم معمولاً شامل تلاوت قرآن، دعا و اهدای گواهینامه و هدایا به حافظان است.
در ترکیه، اخذ گواهینامه حفظ محدود به تکمیل برنامه درسی در یک مدرسه قرآنی نیست. اداره امور دینی ترکیه امتحانات رسمی معروف به «آزمون تأیید حفظ را برای دانشآموزانی که قرآن را حفظ کردهاند، چه از طریق دورههای وابسته به آن و چه از طریق تلاشهای مستقل، برگزار میکند.
در سال ۲۰۲۶، این امتحانات همچنان در چندین مرکز در سراسر کشور برگزار میشد و کسانی که در این امتحانات قبول میشدند، «گواهینامه حافظ» دریافت میکردند.
بنابراین، عمل ریختن آب، که در برخی از ویدیوهای منتشر شده دیده میشود، میتواند در درجه اول به عنوان یک رسم جشن محبوب که توسط برخی از ترکها پس از اتمام سفر حفظ قرآن انجام میشود، درک شود و نه به عنوان یک آیین مذهبی ضروری یا بخشی رسمی از فرآیند صدور گواهینامه حافظ.
اگرچه روشهای جشن گرفتن از منطقهای به منطقه دیگر متفاوت است، اما معنای مشترک آن همچنان جشن تکمیل یک سفر طولانی مرور، حفظ و ادامه قرآن پس از اتمام آن است.
نظر شما