حجت‌الاسلام «سید محمد کاظم ابطحی»، کارشناس ارشد فقه و مبانی حقوق در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان با اشاره به این دیدگاه که برخی مساجد خلوت شده یا به پاتوق سالمندان تبدیل شده‌اند، اظهار کرد: من به این نگاه، نقد جدی دارم؛ حضور پررنگ سالمندان در مسجد نه‌تنها نقص و عیب نیست، بلکه یک فرصت و برکت الهی برای محله و جامعه است. عاملی که انسان را پس از سال‌ها کار و بازنشستگی زمین‌گیر و ناامید می‌کند، «احساس کنار گذاشته شدن و ناکارآمدی» است و خانه خدا دقیقاً همان پناهگاهی است که می‌تواند این احساس منفی را در فرد بشکند.
مسجد؛ پناهگاهی برای آرامش و بازسازی روحی سالمندان
این کارشناس فقه و مبانی حقوق با اشاره به نقش معنوی مسجد در تقویت روحیه سالمندان گفت: نخستین کارکرد مسجد، ایجاد آرامش، تلاوت قرآن، مناجات، محاسبه نفس و تقویت روحیه بندگی است. وقتی فرد سالمند قدم به خانه خدا می‌گذارد، احساس سکینه و سبکی روحی عمیقی پیدا می‌کند.
وی ادامه داد: نکته دوم، سپردن مسئولیت‌های واقعی به سالمندان است. باید بخش عمده امور خیریه و طرح‌های مواسات معیشتی محله را به دست همین ریش‌سفیدان و معتمدان سپرد، چراکه مردم به اعتبار، آبرو و خوشنامی این عزیزان اعتماد قلبی دارند. وقتی یک سالمند ببیند با وساطت و پیگیری او بسته معیشتی به دست خانواده‌ای آبرومند می‌رسد یا مشکلی از یک فرد و خانواده برطرف می‌شود، روحیه و عزت نفس مضاعفی پیدا کرده و احساس پویایی و اثرگذاری در جامعه خواهد داشت.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به نیازهای این قشر در برنامه‌های تبلیغی و فرهنگی مساجد گفت: در منبرها و سخنرانی‌های مناسبتی، اعم از محرم، صفر، ایام فاطمیه و ماه مبارک رمضان، ضروری است خطبا و ائمه جماعات بخشی از سخنان خود را به نیازهای روحی و مسائل مبتلابه سالمندان، ارزش صبر، امید به رحمت الهی و روش‌های ماندگار تربیت دینی اختصاص دهند.در این صورت، منبر می‌تواند برای سالمندان جذاب، تسلی‌بخش و راهگشا باشد و مسجد نیز نقش مؤثرتری در تقویت روحیه و امید به زندگی آنان ایفا کند.
ضرورت توجه به نیازهای روحی سالمندان در منابر
وی با تأکید بر ضرورت توجه به نیازهای این قشر در برنامه‌های تبلیغی و فرهنگی مساجد گفت: در منبرها و سخنرانی‌های مناسبتی، اعم از محرم، صفر، ایام فاطمیه و ماه مبارک رمضان، ضروری است خطبا و ائمه جماعات بخشی از سخنان خود را به نیازهای روحی و مسائل مبتلابه سالمندان، ارزش صبر، امید به رحمت الهی و روش‌های ماندگار تربیت دینی اختصاص دهند. در این صورت، منبر می‌تواند برای سالمندان جذاب، تسلی‌بخش و راهگشا باشد و مسجد نیز نقش مؤثرتری در تقویت روحیه و امید به زندگی آنان ایفا کند.
سالمندان؛ پل ارتباطی مسجد با نسل جدید
حجت الاسلام ابطحی در ادامه درباره نقش سالمندان در جذب نوه‌ها و نسل جدید به مسجد اظهار کرد: پیوند میان نوه‌ها و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها یک شاهراه عاطفی بسیار قوی است. اگر سالمندان در مسجد با گشاده‌رویی، مدارا و محبت، نوه‌ها و کودکان را همراه خود کنند، بچه‌ها بدون احساس تحمیل و با حس شیرین و مثبت با مسجد مأنوس می‌شوند.
این کارشناس فقه و مبانی حقوق افزود: مسجد در نگاه تراز اسلامی باید کانون تربیت نسل شیعه و پرورش نسلی آگاه، متدین و اثرگذار باشد. برای تحقق این هدف، مساجد باید کلاس‌های جذاب عقیدتی، اخلاقی و معرفتی را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهند.در کنار این برنامه‌ها، برای تقویت علمی و آینده فرزندان نیز می‌توان کلاس‌های تقویتی درسی و آموزش مهارت‌های مختلف کاربردی را همراه با برنامه‌های شاد ورزشی و تفریحی تدارک دید.
تجربه سالمندان؛ سرمایه‌ای برای تربیت نسل آینده
وی با بیان اینکه برنامه‌های مسجد باید با هدایت و همکاری سالمندان پیش برود، گفت: نکته کلیدی این است که این برنامه‌ها باید با هدایت و همکاری سالمندان اجرا شود. سالمندان با کوله‌باری از تجارب زیسته و پختگی می‌توانند تکیه‌گاه، مشاور و ناظر دلسوز این برنامه‌ها باشند.وقتی جوانان در صفوف نماز شانه به شانه سالمندان می‌ایستند و در اداره امور مسجد نیز از پختگی و تجربه آنان بهره می‌گیرند، مسجد عملاً به کارگاه پیوند نسل‌ها و تبادل حکمت و تجربه تبدیل می‌شود.
وی با بیان اینکه برنامه‌های مسجد باید با هدایت و همکاری سالمندان پیش برود، گفت: نکته کلیدی این است که این برنامه‌ها باید با هدایت و همکاری سالمندان اجرا شود. سالمندان با کوله‌باری از تجارب زیسته و پختگی می‌توانند تکیه‌گاه، مشاور و ناظر دلسوز این برنامه‌ها باشند.وقتی جوانان در صفوف نماز شانه به شانه سالمندان می‌ایستند و در اداره امور مسجد نیز از پختگی و تجربه آنان بهره می‌گیرند، مسجد عملاً به کارگاه پیوند نسل‌ها و تبادل حکمت و تجربه تبدیل می‌شود.مسجد باید پاسخگوی نشاط جسمی و روحی سالمندان باشد
این کارشناس فقه و مبانی حقوق درباره راهکارهای مقابله با رخوت و بی‌انگیزگی دوران بازنشستگی نیز اظهار کرد: مسجد کانون زندگی است و باید پاسخگوی نشاط جسمی و روحی افراد باشد. در این زمینه دو محور اساسی را می‌توان مورد توجه قرار داد.
وی نخستین محور را برگزاری برنامه‌های شاد و اردوهای زیارتی ـ سیاحتی دانست و گفت: می‌توان سفرهای دوره‌ای و باصفایی به مقاصد مقدسی همچون قم و مسجد مقدس جمکران تدارک دید و در این اردوها بر تقویت روحیه امید به زندگی با محوریت فرهنگ غنی «انتظار فرج» تأکید کرد.
حجت الاسلام ابطحی افزود: اعتقاد به مهدویت می‌تواند یکی از مهم‌ترین عوامل تقویت امید، کارآمدی و نشاط در همه سنین، به‌ویژه دوران سالمندی باشد.
وی دومین محور را توجه به ورزش‌های متناسب و نشاط صبحگاهی عنوان کرد و گفت: برگزاری نرمش‌های سبک صبحگاهی یا پیاده‌روی دسته‌جمعی در حیاط مسجد یا بوستان‌های مجاور پس از اقامه نماز، علاوه بر کمک به سلامت جسم، می‌تواند رخوت و انزوای ناشی از دوران بازنشستگی را نیز کاهش دهد.
این کارشناس فقه و مبانی حقوق در پایان خاطرنشان کرد: با چنین الگویی، سالمند مسجد را نه فقط مکانی برای چند دقیقه اقامه نماز، بلکه پایگاه امید، نشاط، خدمت به همنوعان و تربیت نسل آینده محله خود خواهد دانست.
نظر شما