«زینب بهجتپور» مدیرکل تهذیب و تربیت حوزههای علمیه خواهران کشور در گفتوگو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان در رابطه با برگزاری «دوره آموزشی خورشید در حصار» اظهارداشت: یکی از مهمترین رسالتهای حوزههای علمیه، در کنار آموزش و تعمیق معارف دینی، فراهم کردن زمینهای برای شناخت عمیق و الگوگیری از سیره اهلبیت علیهمالسلام است؛ چرا که در منطق قرآن کریم، الگو و اسوه بودن، یکی از مهمترین مسیرهای تربیت انسان مؤمن است: «لَقَدْ کانَ لَکُمْ فی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ».
وی تصریح کرد: این الگوگیری زمانی میتواند در زندگی فردی و اجتماعی اثرگذار باشد که سیره معصومان علیهمالسلام صرفاً به عنوان مجموعهای از وقایع تاریخی مطالعه نشود، بلکه ابعاد معرفتی، تربیتی، اجتماعی و تمدنی آن مورد توجه قرار گیرد. درهمین چارچوب، اداره کل تهذیب و تربیت حوزههای علمیه خواهران، با همکاری مؤسسه آموزش عالی حوزوی «خاتمالنبیین» علیهمالسلام، دوره کوتاهمدت مجازی «خورشید در حصار» را با محوریت واکاوی سیره تمدنی و معرفتی امام حسن عسکری علیهالسلام طراحی و برگزار می کند.
بهجت پوردر توضیح دلایل انتخاب شخصیت امام حسن عسکری علیهالسلام برای این دوره گفت: این انتخاب از این جهت اهمیت ویژهای دارد که بخش قابل توجهی از حیات آن حضرت در شرایط خاص سیاسی و اجتماعی عصرعباسی و در فضای کنترل و مراقبت شدید حکومتی سپری شده است. بنابراین، مطالعه سیره ایشان فقط مطالعه زندگی یک امام در یک مقطع تاریخی نیست؛ بلکه میتواند ما را با شیوه مواجهه یک رهبر الهی با شرایط پیچیده سیاسی و اجتماعی، چگونگی حفظ و تعمیق باورهای دینی و همچنین تدبیر برای استمرار جریان هدایت در آستانه عصر غیبت آشنا کند.
مدیرکل تهذیب و تربیت حوزههای علمیه خواهران کشور خاطرنشان کرد: به همین دلیل، در این دوره تلاش شده است از یک نگاه صرفاً تاریخی و توصیفی عبور کنیم و ابعاد مختلف سیره امام حسن عسکری علیهالسلام را مورد بررسی قرار دهیم؛ از بستر سیاسی و اجتماعی عصر ایشان و شرایط خاص سامرا گرفته تا ابعاد معرفتی و مقام ولایت، میراث تفسیری و روایی امام، صلوات و ادعیه و زیارت امامین عسکریین علیهماالسلام. همچنین یکی از محورهای مهم دوره، بررسی مدیریت شبکهای امام حسن عسکری علیهالسلام و سازمان وکالت، شیوه ارتباط و نامهنگاری با اصحاب و نقش ایشان در کادرسازی و صیانت از اندیشه مهدویت است.
هدایت دینی گاه نیازمند شبکهسازی و ارتباط هدفمند با مخاطب است
وی با اشاره به روایتی از امام عسکری علیه السلام خاطرنشان کرد: در همین نگاه، یکی از سخنان ارزشمند امام حسن عسکری علیهالسلام میتواند برای امروز ما نیز بسیار راهگشا باشد. آن حضرت میفرمایند: «خَصلَتانِ لَیسَ فَوقَهُما شَیءٌ: الإیمانُ بِاللّهِ، وَ نَفعُ الإخوانِ»؛ دو خصلت است که برتر از آن دو چیزی نیست: ایمان به خدا و سود رساندن به برادران دینی. این روایت نشان میدهد که در منظومه تربیتی امام حسن عسکری علیهالسلام، ایمان یک امر صرفاً ذهنی و فردی نیست؛ بلکه باید در رفتار انسان و در نسبت او با دیگران ظهور پیدا کند. از این منظر، بازخوانی سیره آن حضرت میتواند به ما کمک کند تا میان «معرفت دینی» و «عمل اجتماعی» پیوند برقرار کنیم؛ یعنی معارف اهلبیت علیهمالسلام را از سطح دانستن، به سطح زیستن و اثرگذاری اجتماعی برسانیم.
بهجت پور گفت: این بخش از سیره امام حسن عسکری علیهالسلام، بهویژه از منظر تربیتی و اجتماعی، برای امروز ما قابل تأمل است؛ زیرا نشان میدهد هدایت دینی در شرایط دشوار، تنها به انتقال معارف محدود نمیشود، بلکه نیازمند شبکهسازی، تربیت نیروهای مؤمن و توانمند، ارتباط هدفمند با مخاطبان و صیانت از مرزهای اعتقادی جامعه است.
وی یکی از محورهای مهم این دوره را تبیین نقش امام عسکری علیهالسلام در زمینهسازی معرفتی برای غیبت امام عصرعجلالله تعالی فرجه الشریف برضشمرد و تصریح کرد: در واقع، یکی از مسائل مهم در شناخت سیره آن حضرت، توجه به این نکته است که ایشان در شرایطی به سر میبردند که جامعه شیعه باید برای دورهای متفاوت از حضور ظاهری امام آماده میشد. از این منظر، سیره امام حسن عسکری علیهالسلام بخشی از یک منظومه تربیتی و معرفتی است که باید نسبت آن با مسئله مهدویت و عصر غیبت مورد توجه قرار گیرد.
بازخوانی ظرفیتهای تربیتی و تمدنی معارف اهلبیت برای نیازهای امروز
مدیرکل تهذیب و تربیت حوزههای علمیه خواهران ادامه خاطرنشان کرد: بر همین اساس، عنوان «خورشید در حصار» نیز عنوانی معنادار است؛ خورشیدی که اگرچه در حصار شرایط سیاسی و اجتماعی عصر خود قرار داشت، اما شعاع هدایت و معرفت او محدود به آن حصار نماند و میراث معرفتی، تربیتی و اجتماعی آن حضرت میتواند همچنان برای جامعه امروز موضوع مطالعه و الهام باشد.
بهجت پور با اشاره به اهداف برگزاری دوره گفت: این دوره با هدف تقویت باورهای دینی طلاب، ترویج سیره و فضائل امام عسکری علیهالسلام، دانشافزایی در حوزه معارف اهلبیت و روزآمد و کارآمدسازی این معارف متناسب با نیازهای جامعه طراحی شده است. در کنار این اهداف، آشنایی فعالان علمی و فرهنگی با روشهای انتقال مفاهیم معارف اهلبیت علیهمالسلام نیز مورد توجه قرار گرفته است. در واقع، تلاش ما این بوده است که این دوره صرفاً به معرفی شخصیت امام عسکری علیهالسلام محدود نشود، بلکه زمینهای برای فهم عمیقتر سیره و معارف ایشان و بهرهگیری از این میراث در عرصه تربیت و زندگی اجتماعی فراهم شود.
وی خاطرنشان کرد: از این منظر، پرداختن به سیره امام حسن عسکری علیهالسلام میتواند به بازخوانی ظرفیتهای تربیتی و تمدنی معارف اهلبیت علیهمالسلام برای نیازهای امروز جامعه کمک کند. در این مسیر، توجه به تعظیم شعائر و معرفی شخصیت امام عسکری نیز بخشی از رویکرد دوره است؛ چرا که زنده نگه داشتن یاد و معارف اهلبیت علیهمالسلام، علاوه بر تقویت پیوند عاطفی و معرفتی جامعه با خاندان پیامبر اکرم صلیالله علیه وآله، میتواند زمینهای برای انتقال معارف آنان به نسل جدید فراهم کند.
تبدیل معارف اهلبیت به یک معرفت زنده و قابل استفاده در زندگی فردی و اجتماعی
بهجت پور در بخش دیگری از سخنان خود به بعد آموزشی دوره اشاره کرد و گفت: از نظر آموزشی نیز تلاش شده دوره متناسب با اقتضائات مخاطبان امروز طراحی شود. این برنامه در قالب ۱۴ جلسه کوتاه ۱۵ دقیقهای و به صورت آفلاین در سامانه سیمای مرکز مدیریت حوزههای علمیه خواهران برگزار می شود. در این دوره، استادان و کارشناسان مختلف، ابعاد گوناگون سیره و معارف امام حسن عسکری را ارائه می کنند و موضوعاتی همچون بستر سیاسی و اجتماعی عصر امام، مقام ولایت و هدایتگری، میراث تفسیری و روایی، سازمان وکالت، نقش امام در زمینهسازی برای عصر غیبت و ضرورت تعظیم شعائر مورد توجه قرار گرفته است.
وی یادآورشد: به نظر میرسد اگر بخواهیم معارف اهلبیت علیهمالسلام را از سطح اطلاع و دانستن به سطح معرفت، تحلیل و الگوگیری برسانیم، باید سیره آنان را به صورت مسئلهمحور و متناسب با نیازهای امروز مطالعه کنیم. «خورشید در حصار» نیز با همین رویکرد تلاش دارد بخشی از این مسیر را در حوزه شناخت این امام عزیز و میراث معرفتی و تمدنی ایشان دنبال کند.
مدیرکل تهذیب و تربیت حوزههای علمیه خواهران تاکید کرد: پیام اصلی این دوره این است که حصارهای تاریخی و اجتماعی هرگز نتوانستند جریان هدایت اهلبیت علیهمالسلام را متوقف کنند؛ آنچه از این سیره برای امروز ما اهمیت دارد، کشف همان منطق هدایت، تربیت، حفظ هویت دینی و تبدیل معارف اهلبیت علیهمالسلام به یک معرفت زنده و قابل استفاده در زندگی فردی و اجتماعی است.
وی افزود: در پایان دوره نیز برای شرکتکنندگانی که در آزمون شرایط لازم را احراز کنند، گواهینامه اتمام دوره به صورت دیجیتالی صادرمی شود.
نظر شما