به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از استان کرمانشاه، میرجلالالدین کزازی امروز در دوره تربیت مدرس شاهنامهخوانی و شاهنامهپژوهی که در سالن شهید آوینی کرمانشاه برگزار شد، اظهار کرد: شاهنامهخوانی تنها به این معنا نیست که فردی در برابر علاقهمندان به شاهنامه بایستد و ابیات فردوسی را بر زبان جاری کند، بلکه هنری چندسویه، پیچیده و ظریف است.
وی افزود: برای چیرگی در شاهنامهخوانی باید افزون بر برخورداری از مایه هنری، آموزش دید و با پیگیری و پایداری این توانایی را پرورش داد.
این استاد زبان و ادب پارسی با اشاره به جایگاه فرهنگی کرمانشاه عنوان کرد: کرمانشاه در پهنه ایرانزمین شهری کممانند است و اگر توانها و ظرفیتهای نهفته در این دیار به عرصه عمل برسد، میتواند به ابرشهر ایران تبدیل شود.
کزازی با تشریح ابعاد هنری شاهنامهخوانی بیان کرد: آواز و برخوانی یا از یاد خواندن ابیات شاهنامه، بخش بنیادین این هنر است، اما شاهنامهخوانی به همین بخش محدود نمیشود و هنر نمایش نیز در آن جایگاهی مهم دارد.
وی ادامه داد: شاهنامهخوان باید آنچه را فردوسی در ابیات بیان کرده است، در شیوه اجرا به نمایش بگذارد و از حرکات دست و پا، حالت چهره و دیگر ظرفیتهای بدنی برای بازنمایی مفاهیم بهره بگیرد.
شاهنامهپژوه برجسته کشور افزود: تغییر حالت چهره شاهنامهخوان نیز باید با مضمون ابیاتی که خوانده میشود هماهنگ باشد؛ چنانکه هنگام سخن گفتن از خشم، چهره باید خشمآلود و در هنگام بیان مهر و شادی، چهره روشن و شاداب باشد.
وی آموزش را یکی از ارکان پرورش استعدادهای هنری دانست و گفت: آموزش میتواند توانایی نهفته هنری افراد را آشکار و به مرحله عمل برساند، اما اگر مایه و استعداد هنری در فرد وجود نداشته باشد، آموزش به تنهایی نمیتواند هنری شورانگیز ایجاد کند.
کزازی با تأکید بر اهمیت درک معنای ابیات فردوسی تصریح کرد: در شاهنامهخوانی تنها درست ادا کردن واژهها کافی نیست و خواننده باید گرانیگاه معنایی هر بیت را پیدا کند و با درنگ بر واژههای کلیدی، خواست و معنای سخنور را آشکار سازد.
وی با اشاره به بیت «به نام خداوند جان و خرد / کز این برتر اندیشه برنگذرد» اظهار کرد: نباید این بیت را صرفاً مجموعهای از واژهها دانست و پشت سر هم خواند، بلکه باید بر واژههای «جان» و «خرد» درنگ کرد؛ چراکه فردوسی در ستایش خداوند بر این دو ویژگی تأکید دارد.
این استاد زبان و ادب پارسی همچنین با اشاره به اجرای شاهنامهخوانی داستان «اکوان دیو» در این برنامه گفت: گیرایی این اجرا به دلیل استفاده درست شاهنامهخوان از فراز و فرود صدا و درنگهای مناسب هنگام خواندن ابیات بود.
کزازی در بخش دیگری از سخنان خود، پژوهش در شاهنامه را کاری دشوار دانست و گفت: شاهنامه اثری است که ممکن است خواننده را به دلیل زبان روشن و روان خود دچار این تصور کند که فهم آن آسان است، در حالی که لایههای گوناگونی از تاریخ، فرهنگ، آیینها، اسطورهها و ویژگیهای ایرانیان در این اثر نهفته است.
وی تأکید کرد: پژوهشگر شاهنامه باید در حوزههایی همچون واژهشناسی، ریشهشناسی، اسطورهشناسی و نمادشناسی آگاهی داشته باشد تا بتواند لایههای پنهان این اثر سترگ را به درستی بشناسد.
شاهنامهپژوه کشور در پایان با تشبیه پژوهش در شاهنامه به بازی با آتش خاطرنشان کرد: هر لغزش در بررسی شاهنامه میتواند دامنهای گسترده پیدا کند و از فرهنگ و پیشینه ایران تا چیستی ایران و کیستی ایرانی امتداد یابد؛ بنابراین کسی که با شاهنامه سروکار دارد باید همواره با دقت و هوشیاری پیش برود.
نظر شما