به گزارش خبرگزاری شبستان، در آیین پایانی هفدهمین دورۀ بزرگداشت حامیان نسخ خطی که با همکاری سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، خانه کتاب و ادبیات ایران، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی و بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار دوشنبه ۱۶ شهریورماه ۱۴۰۵ با حضور رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مرکز همایشهای بینالمللی کتابخانۀ ملی ایران برگزار شد، از یازده تن از استادان و پژوهشگران فرهنگستان تجلیل شد.
غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گفت: «خوشحالم که پس از وقفهای چندساله، آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی دوباره برپا شده است. تصحیح نسخههای خطی کاری دشوار، کماجر و ناشناخته است. بسیاری تصور میکنند تألیف از تصحیح دشوارتر است، درحالیکه اگر تصحیح بهمعنای دقیق و علمی آن انجام شود، چهبسا چند برابر تألیف به زمان و تلاش نیاز داشته باشد. برای شناخت این دشواری کافی است به سرگذشت یافتن کتاب «النقض» عبدالجلیل قزوینی رازی و تلاشهای محدث ارموی برای آمادهسازی تنها نسخه آن مراجعه کنیم. کسانی که امروز نسخهای تصحیحشده را میخوانند و حتی نقد میکنند، معمولاً نمیدانند مصحح برای تبدیل یک نسخه خطی به اثری قابلاستفاده چه رنجی متحمل شده است.»
وی پیشنهاد کرد: «اکنون که نزدیک به یک قرن از علمی و دانشگاهیشدن تصحیح نسخههای خطی در ایران میگذرد، شایسته است کتابخانههای بزرگ و گنجینهدار نسخههای خطی با همکاری یکدیگر، دانشنامهای درباره مصححان برجسته ایران تدوین کنند. در این صد سال، چندصد مصحح به شناخت میراث فرهنگی ایران خدمت کردهاند و ضروری است شرححال و آثار تصحیحی آنان در مجموعهای جامع گردآوری شود. تنها در میان اعضای پیوسته و وابسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی میتوان از چهرههایی چون محمدتقی دانشپژوه، مهدی محقق، محمدعلی موحد، سیدعبدالله انوار، محمود عابدی، علی رواقی، حسین معصومی همدانی و صفری آققلعه نام برد که هر یک در این عرصه خدمات ارزشمندی انجام دادهاند.»
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی ادامه داد: «میراث فرهنگی اصطلاح و مفهومی نسبتاً جدید است، زیرا گذشتگان ما در متن فرهنگ زندگی میکردند و نیازی به نامگذاری آن نداشتند. با فاصلهگرفتن از فرهنگ خود، این پرسش مطرح شد که راههای شناخت میراث فرهنگی، بهعنوان جانمایه هویت یک ملت، چیست. معماری، هنر، آدابورسوم، قصهها، کتیبهها و کاوشهای باستانشناختی در این شناخت مؤثرند، اما هیچیک بهاندازه نسخههای خطی و اسناد کتابخانهای ما را با گذشته آشنا نمیکنند. نسخههای خطی امکان شناخت اندیشه، علم، فرهنگ، جهانبینی، شیوه زندگی، رویدادهای تاریخی، تحولات خط، دستور زبان، سبکهای نگارشی، گونههای زبانی و واژگان فارسی را فراهم میکنند و حتی میتوانند سرچشمه خلق آثار هنری در سینما و تئاتر باشند. برای نمونه، تصحیح تازه محمود عابدی از «سیاستنامه» خواجه نظامالملک، ظرفیت فراوانی برای تولید آثار نمایشی و سینمایی در اختیار هنرمندان قرار میدهد.»
حداد عادل در پایان تأکید کرد: «تصحیح متون کهن به دانشی گسترده و چندرشتهای نیاز دارد. مصحح، افزون بر تسلط بر زبان و ادبیات فارسی، باید با زبان و ادبیات عربی، معارف اسلامی، تاریخ، جغرافیا و دیگر حوزههای مرتبط آشنا باشد تا بتواند خطاهای کاتبان را تشخیص دهد. در سالهای پیش از انقلاب، گاهی برخی روشنفکران با تعبیرهایی مانند «نبش قبر کردن» به مصححان طعنه میزدند، غافل از اینکه دانش و زبان خود را مدیون استادانی بودند که آثاری چون شاهنامه، مثنوی و نوشتههای حافظ و سعدی را تصحیح کرده بودند. هرچه با میراث فرهنگی و نسخههای کهن خود بیشتر آشنا شویم، ایرانیتر میشویم و هویت ایرانی و اسلامی خود را بهتر خواهیم شناخت. خدمت مصححان، خدمتی ناشناخته اما بسیار ارزشمند است. این بزرگداشت را به استاد علی صدرایی خویی تبریک میگویم و امیدوارم ایشان با تربیت شاگردانی شایسته، این عرصه را گستردهتر کنند.»
اعضای برگزیدۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در هفدهمین آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی
علی صفری آققلعه، عضو وابستۀ فرهنگستان در بخش مباحث نظری برای برای تألیف اصول و منابع تصحیح متون؛
محمدرضا ترکی، عضو پیوستۀ فرهنگستان در بخش ادبیات عرب برای تصحیح غایت ابداع؛ منشآت عربی خاقانی؛
سید علی میرافضلی، عضو وابستۀ فرهنگستان در بخش در بخش رسائل کوتاه خطی برای کتاب برای تصحیح و معرفی رسائل کوتاه خطی؛
علی رواقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان در بخش متون ادبی برای تصحیح قرآن قدس (ترجمهای کهن از قرآن)؛
محمود عابدی، مسعود جعفری جزی، اعضای پیوسته، و تهمینه عطایی و شهره معرفت، اعضای هیئت علمی فرهنگستان، در بخش متون ادبی برای تصحیح دیوان قطران تبریزی.
شایستگان تقدیر هفدهمین آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی
سلمان ساکت عضو وابستۀ فرهنگستان در بخش متون تاریخی برای تصحیح تاریخ بیهق؛
لیلا شوقی، پژوهشگر فرهنگستان بخش پایاننامه برای تصحیح آداب الحرب و الشجاعه؛
مهدی رحیمپور، عضو هیئت علمی فرهنگستان در بخش ترجمه برای ترجمه کتاب پژوهشی در نسخههای خطی فارسی در کتابخانههای استانبول تألیف عثمان غازی اوزگودنلی.
همچنین در هفدهمین دوره این آیین، ضمن تجلیل از مقام علمی استاد علی صدرایی خویی، محقق، کتابشناس، فهرستنگار و مصحح، از پدیدآورندگان آثار شاخص و چهرههای برگزیده حوزه نسخهشناسی، نسخهپژوهی، تصحیح متون و سایر حوزههای مرتبط با نسخ خطی تقدیر شد.
انتخاب و معرفی برترین فعالیتهای ترویجی در زمینه سیاستگذاری، ارزیابی و قیمتگذاری نسخ خطی، صحافی، مرمت، دیجیتالسازی، اهدای مجموعههای شخصی نسخ و اسناد به کتابخانهها، انتشار نشریات نسخهشناسی و متنپژوهی و آموزش نسخهشناسی و نسخهپژوهی، از محورهای این آیین بود.
همچنین ناشران برتر متون مصحح، مجموعهداران نسخ خطی و اسناد و فعالان حوزه خدمات کتابداری نسخ خطی معرفی میشوند و از آثار برگزیده تصحیح متون در حوزههای تاریخ و جغرافیا، تراجم، نثر و نظم ادبی، علوم و فنون، قرآن و حدیث، فقه و اصول، فلسفه و عرفان، کلام و منطق و مباحث کتابآرایی قدردانی شد.
گفتنی است دبیری علمی این دوره از آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی برعهدۀ علی بهرامیان، معاون گروه پژوهشهای برونمرزی فرهنگستان زبان و ادب فارسی بر عهده داشت و حسین معصومی همدانی و مسعود جعفری جزی، اعضای پیوستۀ فرهنگستان نیز در شورای علمی این رویداد عضویت داشت.
نظر شما