به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در نشست علمی «الزامات حکمرانی در دوره پساجنگ» و آیین رونمایی از مجموعه دو جلدی «حکمرانی؛ از نظر تا عمل» که امروز، دوشنبه ۱۶ شهریور، در پژوهشکده شورای نگهبان برگزار شد، اظهار کرد: چالشهای اقتصادی که امروز با آن مواجه هستیم، مختص ایران نیست و بسیاری از کشورهای جهان نیز با مشکلات و بحرانهای جدی مواجه هستند.
وی افزود: برای نمونه، وضعیت اقتصادی و صنعتی آلمان در شرایط مطلوبی قرار ندارد و این کشور با بحرانهای صنعتی مواجه شده است؛ بهگونهای که برخی از خودروسازان آن نیز با مشکلات و حتی ورشکستگی مواجه شدهاند؛ بنابراین نباید تصور کنیم که همه مشکلات و چالشهای موجود صرفاً مختص ایران است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: در همین تابستان امسال، چند هزار نفر در کشورهای اروپایی بر اثر گرمای شدید جان خود را از دست دادند و اگر حادثهای مشابه در ایران رخ دهد، احتمالاً با فضاسازی و هیاهوی رسانهای گستردهای مواجه خواهیم شد. همچنین در آمریکا نیز روزانه افرادی به دلیل فقر و شرایط نامناسب اقتصادی جان خود را از دست میدهند، اما رسانههای این کشورها بسیاری از این چالشها را آنگونه که باید منعکس نمیکنند.
استاد خسروپناه با اشاره به ضرورت تمرکز بر مسائل داخلی کشور گفت: ما به هر حال کاری به کشورهای دیگر نداریم و باید مسائل خودمان را حل کنیم. این مباحث را به عنوان مقدمهای برای ورود به بحث حکمرانی در دوره پساجنگ مطرح کردم.
وی در ادامه با اشاره به موضوع نشست گفت: دوستان مرکز پژوهشهای شورای نگهبان در زمینه الزامات حکمرانی در دوره پساجنگ مباحث ارزشمندی را مطرح کردهاند، اما باید توجه داشت که جنگ ما هنوز به پایان نرسیده است. ضمن اینکه مدل جنگهای امروزی با جنگ هشتساله دفاع مقدس تفاوتهای اساسی دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: طبیعتاً نمیتوانیم امروز یک الگوی حکمرانی مربوط به دوره جنگ هشتساله ارائه کنیم و آن را بدون تغییر برای شرایط کنونی به کار بگیریم؛ بلکه تخصصهای مختلف باید در این زمینه مشارکت کنند.
استاد خسروپناه، نخستین الزام حکمرانی در دوره جنگ و پس از آن را شناخت دقیق و واقعی شرایط جامعه دانست و اظهار کرد: اولین الزام حکمرانی، شناخت درست واقعیت است. باید جامعه امروز ایران را در حوزههای مختلف بهدرستی بشناسیم؛ چه در حوزه فرهنگ، چه امنیت، اقتصاد، مسائل اجتماعی و سلامت.
وی ادامه داد: باید بدانیم واقعیت امروز جامعه ایران چیست، چه تغییراتی در آن رخ داده و نسلهای جدید با چه پرسشها، دغدغهها و نیازهایی مواجه هستند. همچنین باید اقتضائات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، امنیتی و حوزه سلامت را بهصورت دقیق مورد بررسی قرار دهیم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت شناخت ابزارهای جدید برای حل مسائل کشور گفت: امروز ابزارهای مختلفی مانند هوش مصنوعی، علوم شناختی، فناوری کوانتومی و شبکههای اجتماعی در اختیار ما قرار دارند. باید بدانیماین فناوریها و پلتفرمهای اجتماعی دقیقاً چه ماهیتی دارند، چه تأثیری بر جامعه گذاشتهاند و چگونه میتوان از ظرفیت آنها برای حل مسائل کشور استفاده کرد.
استاد خسروپناه خاطرنشان کرد: ما باید یک ماتریس جامع از همه علل و عوامل مؤثر در مسائل مختلف داشته باشیم تا بتوانیم شناخت دقیقی از جامعه ایران به دست آوریم.
وی با اشاره به موضوع حجاب نیز گفت: برای تصمیمگیری درباره مسائل اجتماعی، باید آخرین نگرشسنجیها و مطالعات انجامشده را مورد توجه قرار دهیم. برای مثال، در مسئله حجاب باید بدانیم نگرش بخشهای مختلف جامعه، بهویژه زنان، نسبت به موضوعات مرتبط با حجاب و عفاف چیست و چه دیدگاههایی در جامعه وجود دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: اگر توصیف و شناخت دقیقی از واقعیتهای اجتماعی نداشته باشیم، نمیتوانیم تصمیم درست بگیریم. تصمیمهای عجولانه، سطحی و احساسی، بدون اتکا به واقعیتهای جامعه، میتواند پیامدهای نامطلوبی به دنبال داشته باشد.
استاد خسروپناه افزود: گاهی اوقات با تصمیمهایی مواجه هستیم که ممکن است خود به تحریک و تشدید برخی مسائل منجر شوند و گاهی نیز گرفتار نوعی تساهل و عدم تصمیمگیری میشویم؛ بنابراین باید از هر دو رویکرد پرهیز کنیم؛ هم تصمیمهای عجولانه و غیرمنطقی و هم بیتصمیمی و تساهل بدون مبنا.
وی بیان کرد: گاهی گرفتار تصمیمهای عجولانه و غیرمنطقی، بدون پشتوانه واقعیتشناسی میشویم و گاهی نیز گرفتار تساهل و تصمیم نگرفتن هستیم. راه درست، شناخت دقیق واقعیت و اتخاذ تصمیم مبتنی بر این شناخت است.
شناخت قوتها و ضعفها، فرصتها و تهدیدها در هر مسئلهای از الزامات اساسی حکمرانی است و بدون چنین شناختی، تصمیمگیری دقیق و مؤثر امکانپذیر نخواهد بود
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی همچنین بر ضرورت شناسایی نقاط قوت و ضعف، فرصتها و تهدیدها در مسائل مختلف تأکید کرد و گفت: به نظر من، شناخت قوتها و ضعفها، فرصتها و تهدیدها در هر مسئلهای از الزامات اساسی حکمرانی است و بدون چنین شناختی، تصمیمگیری دقیق و مؤثر امکانپذیر نخواهد بود.
استاد خسروپناه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به فضای علمی و دانشگاهی دهههای گذشته اظهار کرد: در دهه ۷۰، دهه ۸۰ و تا حدودی در بخشی از دهه ۹۰، دانشگاهها از استادان و صاحبنظران برای برگزاری مناظره و گفتوگو درباره مسائل فکری و اعتقادی دعوت میکردند.
وی افزود: در آن دوره، دانشجویان بیشتر به دنبال گفتوگو و مناظره درباره موضوعاتی همچون کلام جدید، الهیات مدرن و مسائل مرتبط با اندیشههای دینی بودند. مباحثی مانند الهیات پروتستان نیز که ترجمه شده بود و تلاشهایی برای بومیسازی آن در ایران صورت میگرفت، مورد بحث و بررسی قرار میگرفت و دانشگاهها از ما برای حضور در چنین نشستهایی دعوت میکردند.
استاد خسروپناه در ادامه با اشاره به مناظرهها و مباحث فکری که در دهههای گذشته در دانشگاهها برگزار میشد، اظهار کرد: «من با مهندس صحابی و آقای دکتر سروش مناظرههایی داشتم. یک روز درباره دین و آزادی بحث میکردیم و روز دیگر موضوع تعارض علم و دین مطرح میشد. جمعیت زیادی در این جلسات حضور پیدا میکردند. اینکه همه حاضران تا چه اندازه مباحث را دنبال میکردند، بحث دیگری است، اما اقبال به این مباحث بسیار قابل توجه بود.»
وی افزود: به یاد دارم زمانی که در دانشگاه تهران تدریس میکردم، برخی دانشجویان اصرار داشتند شب در تهران بمانم و به خوابگاه بیایم تا درباره موضوعاتی مانند انتظارات نسل جوان از دین با آنها گفتوگو کنم. اینها مباحث معرفتی بود و برای دانشجویان اهمیت داشت.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: در آن دوره حتی در میان تشکلهای دانشجویی مانند بسیج دانشجویی، انجمنهای اسلامی و جامعه اسلامی دانشجویان نیز مطالبه مباحث معرفتی و فکری وجود داشت. طرح معرفت نیز که با ابتکار و تلاش مرحوم آیتالله مصباح یزدی و با همکاری بسیج شکل گرفت، با استقبال خوبی مواجه شد.
استاد خسروپناه گفت: در آن زمان دانشجو را میتوانستیم صبح و بعدازظهر درگیر مباحث فکری و معرفتی کنیم و آنها نیز با جدیت این مباحث را دنبال میکردند. اما امروز اگر یک دانشجو را یک هفته نگه دارید و بخواهید صرفاً درباره مباحث معرفتی با او صحبت کنید، شرایط بسیار متفاوت است.
یکی از تفاوتهای مهم امروز، سرعت بسیار بالای تحولات است. اقتضای سرعت و شتاب تحولات اجتماعی و رسانهای تغییر کرده و حوصله و فرصت مخاطب برای شنیدن مباحث طولانی معرفتی نیز نسبت به گذشته متفاوت شده است
وی با اشاره به تغییر اقتضائات فرهنگی و رسانهای جامعه اظهار کرد: یکی از تفاوتهای مهم امروز، سرعت بسیار بالای تحولات است. اقتضای سرعت و شتاب تحولات اجتماعی و رسانهای تغییر کرده و حوصله و فرصت مخاطب برای شنیدن مباحث طولانی معرفتی نیز نسبت به گذشته متفاوت شده است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: امروز وقتی میخواهیم درباره حکمرانی فرهنگی صحبت کنیم و درباره تصمیمسازی و تصمیمگیری به نتیجه برسیم، باید بدانیم مخاطب ما چه کسی است، چه اقتضائاتی دارد و چه تغییراتی در رفتار و نگرش او ایجاد شده است.
استاد خسروپناه با اشاره به جایگاه رسانهها در حکمرانی فرهنگی افزود: ابزارهای رسانهای نیز تغییر کردهاند. امروز صداوسیما برای بسیاری از مخاطبان حتی در رده ابزارهای اصلی دریافت اطلاعات و محتوا قرار ندارد و ممکن است در رتبههای سوم یا چهارم و حتی پایینتر قرار گرفته باشد.
وی ادامه داد: البته شرایط جنگ متفاوت است. در جریان جنگ، به دلیل قطع یا محدودیت اینترنت، صداوسیما عملاً به یکی از مهمترین ابزارهای اطلاعرسانی تبدیل شد و مردم نیز طبیعتاً از این ظرفیت استفاده کردند. اما در شرایط عادی که پلتفرمهای متعدد در اختیار مردم قرار دارد، وضعیت متفاوت است و برخی افراد ممکن است حتی در طول یک هفته ۱۰ دقیقه نیز از صداوسیما استفاده نکنند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: امروز یک انقلاب پلتفرمی در جامعه شکل گرفته است؛ بنابراین اگر بخواهیم درباره حکمرانی فرهنگی در دوره پساجنگ صحبت کنیم، باید با چنین واقعیتهایی مواجه شویم و آنها را در تصمیمسازی و سیاستگذاری مورد توجه قرار دهیم.
استاد خسروپناه اضافه کرد: این تغییرات البته از قبل از جنگ آغاز شده بود و جنگ صرفاً موجب تشدید و تسریع آنها شد؛ بنابراین نباید همه تحولات فرهنگی و رسانهای را صرفاً محصول شرایط جنگ دانست.
جنگ امروز تنها در میدان نظامی و با موشک، پهپاد و تجهیزات نظامی انجام نمیشود؛ بلکه بخش مهمی از آن در عرصه شناخت، ادراک و ذهن جامعه جریان دارد
وی در ادامه به موضوع جنگ شناختی اشاره کرد و گفت: نکته بعدی، بحث جنگ شناختی است. جنگ امروز تنها در میدان نظامی و با موشک، پهپاد و تجهیزات نظامی انجام نمیشود؛ بلکه بخش مهمی از آن در عرصه شناخت، ادراک و ذهن جامعه جریان دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: البته میدان نظامی نیز الگوی حکمرانی خاص خود را میطلبد. حکمرانی دفاعی امروز جمهوری اسلامی ایران با دوره هشتساله دفاع مقدس تفاوتهای جدی دارد و متناسب با شرایط و فناوریهای جدید، تغییر کرده است.
استاد خسروپناه با اشاره به روند توسعه توان موشکی کشور اظهار کرد: ما توانستیم با راهبری و حکمرانی امام شهید، ابزار موشکی کشور را به مرحلهای برسانیم که امروز یکی از مؤلفههای مهم قدرت و بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران باشد.
وی ادامه داد: اگر در مقطعی به توصیه برخی سیاستمداران ارشد کشور توجه میکردیم و توسعه توان موشکی را متوقف میساختیم، امروز شرایط ایران بهگونه دیگری بود. به اعتقاد من، اگر این توانمندی ایجاد نمیشد، احتمال تجزیه ایران و تحقق اهداف دشمنان بسیار جدی بود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: مسئله جنگ اسرائیل علیه ایران و همچنین رویارویی آمریکا با ایران، موضوعی نیست که تصمیمسازی آن از امروز آغاز شده باشد. دشمنان سالها برای این موضوع برنامهریزی کردهاند.
استاد خسروپناه افزود: پیش از انقلاب نیز تلاشهایی برای ایجاد ناامنی و تجزیه کشور از طریق گروههای مختلف صورت میگرفت. برای نمونه، جریان خلق عرب با هدف ایجاد جدایی در خوزستان و گروههایی مانند کومله با هدف ایجاد ناامنی و جداییطلبی در کردستان فعال شده بودند.
وی گفت: مسئله تجزیه ایران و تلاش برای تسلط آمریکا بر بخشهای راهبردی کشور، از جمله تنگه هرمز، موضوعی مربوط به سالهای اخیر نیست و ریشههای آن به پیش از انقلاب بازمیگردد. در اسناد مربوط به سال ۱۳۵۶ نیز مطالبی درباره برنامههای آمریکا برای حکمرانی و حاکمیت در ایران و اهمیت راهبردی تنگه هرمز وجود دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: انقلاب اسلامی مانع تحقق بسیاری از این برنامهها شد و مسیر تحولات منطقه و ایران را تغییر داد.
استاد خسروپناه در ادامه با اشاره به مرحوم سیدصادق طباطبایی اظهار کرد: خدا رحمت کند سیدصادق طباطبایی را. شاید برخی از شما ایشان را بشناسید. وی در سالهای نخست انقلاب بسیار فعال بود و در یکی از سخنرانیهای خود در اوایل انقلاب، مطالبی را درباره شرایط کشور و تهدیدهایی که متوجه ایران بود، مطرح کرد.
وی افزود: سیدصادق طباطبایی در آن سخنرانی هشدار داده بود که اگر امام خمینی دو سال دیرتر انقلاب میکرد، ممکن بود شرایط کشور به شکل دیگری رقم بخورد. البته بررسی این ادعا نیازمند توجه به اسناد و شواهد تاریخی است.
استاد خسروپناه ادامه داد: من در جریانشناسی روی این موضوعات کار کردهام و در کتابی با عنوان «ضد فرهنگ بهاییت» اسناد و مدارکی درباره نقش جریانهای مختلف در ساختار قدرت دوران پهلوی ارائه شده است.
وی با اشاره به ادعاهای مطرحشده درباره نفوذ بهاییان در ساختار حکومت پهلوی گفت: بر اساس اسناد و تحلیلهایی که در این زمینه مطرح شده است، جریان بهاییت در دوره پهلوی دوم توانسته بود در بخشهایی از ساختار قدرت نفوذ قابل توجهی پیدا کند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: سخنان سیدصادق طباطبایی را نمیتوان صرفاً سخنانی بیپشتوانه و فاقد مبنای تاریخی تلقی کرد؛ بلکه برای ارزیابی آنها باید اسناد و شواهد تاریخی را مورد بررسی قرار داد.
استاد خسروپناه در ادامه با اشاره به سیاستهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران گفت: آمریکا طی ۴۵ سال گذشته بارها علیه جمهوری اسلامی ایران اقدام کرده است. این اقدامات نیز صرفاً به حمله نظامی محدود نبوده و در حوزههای مختلف سیاسی، اقتصادی، امنیتی، رسانهای و شناختی ادامه داشته است.
وی افزود: یکی از روشهای مورد استفاده دشمن، تحریک گروههای مختلف و ایجاد اختلاف و ناامنی در داخل کشور بوده است؛ بنابراین باید توجه داشته باشیم که دشمن برای مواجهه با ایران، صرفاً یک ابزار و یک روش را به کار نمیگیرد، بلکه مجموعهای از ابزارها و شیوهها را در کنار یکدیگر مورد استفاده قرار میدهد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به رویکرد دونالد ترامپ نیز اظهار کرد: ترامپ را باید تا حد زیادی از منظر منافع اقتصادی و محاسبات اقتصادی تحلیل کرد. به نظر میرسد در تصمیمهای او، منافع اقتصادی آمریکا و تأمین این منافع نقش قابل توجهی دارد.
استاد خسروپناه در پایان این بخش از سخنان خود گفت: به ترامپ گفتهاند که منافع اقتصادی را تأمین میکنیم و تو این تصمیم را اجرا کن.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت بازنگری در الگوی حکمرانی علم و فناوری در حوزه دفاعی گفت: جنگهای امروز، جنگ پدافند و هوا و فضاست و برای مقابله با تهدیدهای جدید باید به سمت توسعه فناوریهای نوین، بهویژه فناوریهای کوانتومی، حرکت کنیم.
امروز جنگ، جنگ پدافند و جنگ هوا و فضاست و الگوی علم و فناوری در این حوزه نیز متفاوت شده است. ما باید پیش از وقوع جنگ درباره علم و فناوری حوزه پدافند تدبیر میکردیم، اما به نظرم این مسئله آنطور که باید جدی گرفته نشداستاد خسروپناه اظهار کرد: امروز جنگ، جنگ پدافند و جنگ هوا و فضاست و الگوی علم و فناوری در این حوزه نیز متفاوت شده است. ما باید پیش از وقوع جنگ درباره علم و فناوری حوزه پدافند تدبیر میکردیم، اما به نظرم این مسئله آنطور که باید جدی گرفته نشد.
وی افزود: وعده صادق یک بخشی از ضعفهای ما را نشان داد و وعده صادق ۲ نیز قوتها و ضعفهای دیگری را آشکار کرد. در جنگ ۱۲ روزه نیز مسائل دیگری برای ما روشن شد. خدا شهید حاجیزاده را رحمت کند؛ از وعده صادق ۲ تا عملیات بعدی و تا زمان شهادت ایشان، کارهایی انجام شد که به جرئت میتوان گفت در مدت سه تا چهار ماه، مجموعهای از اقدامات به سرانجام رسید که در شرایط عادی شاید چندین سال زمان میبرد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: اگر پیش از جنگ چنین حکمرانی علمی و فناورانهای داشتیم، شاید امروز وضعیت بسیار بهتری داشتیم. با این حال، در جنگ با پیروزی به این نقطه رسیدیم و میدان نظامی دستاوردهای مهمی داشت.
استاد خسروپناه با اشاره به ضرورت تقویت پدافند در دوره پساجنگ گفت: یکی از مهمترین مسائل ما در دوره پساجنگ، نحوه تقویت پدافند نظامی است. الگوی حکمرانی علم و فناوری کشور باید به سمت پدافند کوانتومی حرکت کند، زیرا پدافندهای متعارف دیگر پاسخگوی تهدیدهای جدید نیستند.
وی تصریح کرد: ما حتماً باید فناوریهایی مانند لیزر کوانتومی را در دستور کار قرار دهیم. در حوزه علم و فناوری، امروز رشته فیزیک کوانتوم داریم، اما رشته مهندسی کوانتوم نداریم. نیاز ما این است که علم را به فناوری تبدیل کنیم و به سمت طراحی و ساخت سنسورهای کوانتومی، رایانههای کوانتومی، ارتباطات کوانتومی و فناوریهای زیستی کوانتومی حرکت کنیم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه صرف تحصیل در رشته فیزیک کوانتوم برای ساخت تجهیزات کوانتومی کافی نیست، گفت: کسی که فیزیک کوانتوم خوانده است، لزوماً نمیتواند یک لیزر کوانتومی بسازد؛ بنابراین ما به رشتهای تحت عنوان مهندسی کوانتوم نیاز داریم.
استاد خسروپناه همچنین بر ضرورت ایجاد رشته مدیریت مهندسی کوانتومی تأکید کرد و افزود: برای ساخت محصولاتی مانند رایانه کوانتومی، دستکم باید چندین رشته علمی و فنی در کنار یکدیگر قرار بگیرند و مدیریت شوند. بنابراین، ایجاد رشتههایی مانند مدیریت مهندسی فناوریهای نوین و بهصورت تخصصیتر مدیریت مهندسی فناوری کوانتومی ضروری است.
وی یکی از مهمترین تهدیدهای امروز کشور را تهدیدهای سایبری دانست و گفت: اگر سامانههای مالی و بانکی کشور مورد حمله سایبری قرار بگیرند، باید برای مقابله با این تهدیدها آماده باشیم. در برابر حجم بالای حملات سایبری، استفاده از ارتباطات کوانتومی، رمزنگاری کوانتومی و الگوریتمهای کوانتومی از راهکارهای مهم برای افزایش امنیت زیرساختهای کشور است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: باید در دانشگاهها به سمت ایجاد رشتهها و حوزههای تخصصی مرتبط با مدیریت مهندسی ارتباطات کوانتومی حرکت کنیم. اگر سامانههای مالی و بانکی بر اساس ارتباطات کوانتومی طراحی شوند، امکان نفوذ و حمله به این سامانهها به شکل قابل توجهی کاهش خواهد یافت.
استاد خسروپناه گفت: میتوان فناوری ارتباطات کوانتومی را در حوزههای مختلف از جمله مخابرات و نظام مالی توسعه داد و از آن بهعنوان یکی از ارکان اصلی امنیت زیرساختهای حیاتی کشور در آینده استفاده کرد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت تغییر ساختار حکمرانی علم و فناوری در دوره پساجنگ گفت: وزارت علوم در دوره پساجنگ، با ساختار و معاونتهای فعلی، باید به قرارگاه علم و فناوری تبدیل شود و نمیتوان با الگوی موجود، نیازهای جدید کشور را پاسخ داد.
استاد خسروپناه اظهار کرد: در دوره پساجنگ، وزارت علوم با این ساختار و معاونتها قطعاً نیازمند تغییر است. من کاری به دولت یا وزیر خاصی ندارم، بلکه معتقدم وزارت علوم باید به قرارگاه علم و فناوری تبدیل شود.
وی افزود: امروز اگر به مجموعههای مختلف نگاه کنیم، معاونت علمی ریاستجمهوری، پارکهای فناوری که زیر نظر معاونت فناوری وزارت علوم فعالیت میکنند، مجموعه وزارت علوم و شورای عالی انقلاب فرهنگی، تا حد زیادی جزایری جدا از یکدیگر هستند و ارتباط و هماهنگی لازم میان آنها وجود ندارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: ما حتی پیش از جنگ نیز الگوی مطلوب حکمرانی علم و فناوری را نداشتیم. در حالی که شورای عالی انقلاب فرهنگی در این زمینه سیاستگذاری کرده است، حکمرانی علم و فناوری فقط بخشی از کار را شامل میشود. حکمرانی شامل سیاستگذاری، تنظیمگری، راهبری، اجرا و نظارت است، اما در حال حاضر شاید ۵ تا نهایتاً ۱۰ درصد این زنجیره به شکل واقعی محقق شده باشد.
استاد خسروپناه با اشاره به مشارکت جامعه علمی کشور در تدوین سیاستهای علمی گفت: حدود سه هزار استاد در این فرآیند مشارکت داشتهاند، اما مسئله این است که الگوی حکمرانی علم و فناوری باید تغییر کند.
وی تصریح کرد: وزارت علوم باید از یک دستگاه صرفاً اجرایی به یک نهاد حکمران علم و فناوری تبدیل شود. برای مثال، اینکه یک دانشگاه پیشنهاد ایجاد رشته مهندسی کوانتوم را ارائه کند و این پیشنهاد پس از چهار یا پنج سال در جلسات کارشناسی و شورای برنامهریزی بررسی شود و سپس به شورای گسترش برود تا مشخص شود این رشته در کدام دانشگاه ایجاد شود یا نشود، با یک مدل قرارگاهی سازگار نیست.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: وقتی میگوییم مدل جنگ تغییر کرده است، باید به لوازم آن نیز ملتزم باشیم. جنگ امروز با جنگ هشتساله دفاع مقدس و حتی جنگهای ۱۰ سال گذشته متفاوت است؛ بنابراین الگوی حکمرانی جنگ سخت و حکمرانی دفاعی نیز باید تغییر کند.
استاد خسروپناه افزود: ستاد کل نیروهای مسلح باید الگوی خود را متناسب با شرایط جدید تغییر دهد و قرارگاه خاتم و سایر مجموعههای نظامی نیز باید متناسب با این تغییرات عمل کنند. ما یک شبکه نظامی داریم و این شبکه باید به صورت هماهنگ فعالیت کند.
وی ادامه داد: اینکه وزارت دفاع یک پهپاد با سرعت مشخص تولید کند و همزمان هوافضای سپاه نیز پهپاد دیگری بسازد، به تنهایی پاسخگوی نیازهای جدید نیست. زمانی که با تهدیدهای جدیدی مواجه هستیم، باید فناوریهای متناسب با آن تهدیدها را نیز توسعه دهیم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ضرورت توسعه فناوریهای نوین دفاعی گفت: اگر نیاز امروز کشور توسعه فناوریهایی مانند لیزرهای کوانتومی است، دانشگاهی که قرار است به چنین دستاوردی برسد نیز باید الگوی علم و فناوری خود را تغییر دهد. این موضوع فقط مربوط به حوزه جنگ سخت نیست و در جنگ نرم و جنگ شناختی نیز باید چنین رویکردی داشته باشیم.
خسروپناه تأکید کرد: ما در حوزه جنگ شناختی نیز به یک قرارگاه نیاز داریم که لایههای مختلف این جنگ را به صورت انضمامی و نه صرفاً انتزاعی مورد توجه قرار دهد.
وی با اشاره به فعالیت رسانههای معاند در زمینه ایجاد هراس در جامعه گفت: امروز باید ببینیم رسانههایی مانند ایران اینترنشنال، رسانههای وابسته به رژیم صهیونیستی و جریانهای سلطنتطلب و ضد جمهوری اسلامی ایران روی چه موضوعاتی تمرکز کردهاند. در روزهای اخیر، بخش قابل توجهی از این رسانهها بر مسئله حمله اتمی به ایران تمرکز کردهاند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: دائماً این مقایسه مطرح میشود که آمریکا در ژاپن بمب اتم استفاده کرد و ژاپن پس از آن پیشرفت کرد و سپس این گزاره را مطرح میکنند که اگر ایران میخواهد از وضعیت فعلی خارج شود، باید به سمت بمب اتم برود. این در واقع نوعی عادیسازی حمله اتمی است.
استاد خسروپناه ادامه داد: از سوی دیگر، طرح مداوم چنین موضوعاتی میتواند در میان مردم ترس، دلهره، یأس و ناامیدی ایجاد کند. ممکن است چنین حملهای هیچگاه اتفاق نیفتد، اما نفس ایجاد ترس و نگرانی در جامعه، بخشی از عملیات روانی و جنگ شناختی است.
وی با اشاره به ملاحظات مربوط به احتمال وقوع جنگ اتمی گفت: به دلیل نگرانی از واکنش کشورهایی مانند کره شمالی و چین و احتمال شکلگیری یک جنگ اتمی گسترده، احتمال وقوع یک جنگ اتمی که به صورت مستقیم مردم را هدف قرار دهد، چندان با واقعیتهای راهبردی منطبق نیست. البته ممکن است از حملات محدود علیه برخی مجموعههای هستهای استفاده شود، اما این مسئله با یک جنگ اتمی گسترده متفاوت است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: در چنین شرایطی، اگر قرارگاه جنگ شناختی که ستاد کل نیروهای مسلح باید آن را ایجاد کند، روی این مسائل متمرکز نشود، دشمن زمین بازی را تعیین خواهد کرد.
استاد خسروپناه خاطرنشان کرد: پاسخ ما نباید این باشد که، چون دشمن درباره بمب اتم صحبت میکند، ما هم از زمین بازی خارج شویم و به سمت ساخت بمب اتم برویم؛ بلکه باید با شناخت دقیق جنگ شناختی، روایتسازی و عملیات روانی دشمن را مدیریت و خنثی کنیم.
آموزش و پرورش ما همچنان حافظهمحور است و باید به سمت آموزش مهارتمحور حرکت کند؛ چراکه امروز گرایش دانشآموزان نیز نسبت به گذشته تغییر کرده و بسیاری از آنها به دنبال کسب مهارت و ورود سریعتر به بازار کار هستند
حجت الاسلام والمسلمین خسروپناه با تأکید بر ضرورت تحول در حکمرانی علم، آموزش و پرورش و دیپلماسی در دوران پساجنگ، گفت: آموزش و پرورش ما همچنان حافظهمحور است و باید به سمت آموزش مهارتمحور حرکت کند؛ چراکه امروز گرایش دانشآموزان نیز نسبت به گذشته تغییر کرده و بسیاری از آنها به دنبال کسب مهارت و ورود سریعتر به بازار کار هستند.
وی با اشاره به ضرورت برخورد فعالانه با تهدیدات دشمن اظهار کرد: فرض کنیم یک حرکت اتمی علیه ایران صورت بگیرد؛ ما میتوانیم مراکز اتمی اسرائیل را در یک منطقه وسیع موشکباران کنیم و به آنها آسیب بزنیم. ما بمب اتم نمیسازیم، اما رهبری اعلام کردهاند که نمادها و مراکز اتمی شما میتوانند هدف قرار بگیرند.
حجت الاسلام خسروپناه افزود: در حوزه اقتصاد نیز باید از ظرفیت اقتصادشناسی استفاده کنیم و در دوران پساجنگ مشخص شود که چه کارکردهایی برای این حوزه تعریف شده و چه اقداماتی باید انجام شود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ضرورت تحول در نهاد علم ادامه داد: در حوزه علم، مدرک تحصیلی باید کارکرد مشخصی داشته باشد و دکترا نیز باید رسالت دفاع از کشور را بر عهده داشته باشند.
وی با بیان اینکه تحول در آموزش و پرورش نیز باید بهصورت جدی دنبال شود، گفت: آموزش و پرورش ما همچنان حافظهمحور است. یکی از اقداماتی که در این مدت در شورا دنبال کردم، ارتباط دادن پارکهای علم و فناوری با آموزش و پرورش بود تا پژوهشگاههایی مانند رویان و سایر مجموعههای علمی و فناوری بتوانند با مدارس ارتباط برقرار کنند.
خسروپناه تصریح کرد: امروز در حوزه پیوند سلولی و فناوریهای نوین درمانی، از جمله پیوندهای ژنتیکی، دستاوردهای قابل توجهی به دست آمده است. همچنین در حوزه دانش کوانتومی و زیستشناسی کوانتومی نیز تحقیقات پیشرفتهای در حال انجام است که ممکن است طی ماههای آینده نتایج کامل برخی از آنها به دست آید.
وی خاطرنشان کرد: اگر قرار است دانشآموزان با این حوزههای علمی ارتباط داشته باشند، محتوای کتابهای درسی نیز باید تغییر کند. البته حجم کتابهای درسی زیاد است و فراهم کردن امکانات آزمایشگاهی در همه دبیرستانها امکانپذیر نیست؛ بنابراین باید از ظرفیت خیرین نیز استفاده کنیم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به توسعه زیرساختهای آموزشی گفت: امروز نباید دانشآموزی داشته باشیم که در کانتینر یا زیر چادر درس بخواند. الحمدلله در زمینه ساخت مدارس پیشرفت خوبی صورت گرفته است، اما در کنار توسعه زیرساختها باید پلتفرم آموزشی نیز تغییر کند.
استاد خسروپناه ادامه داد: دانشآموزان باید دانش و مهارتمحور شوند. امروز گرایش دانشآموزان به هنرستانها افزایش پیدا کرده است؛ چراکه آنها به دنبال کسب مهارت شغلی و درآمدزایی هستند و دیگر تمایل ندارند سالها در دانشگاه تحصیل کنند و در نهایت مشخص نباشد که آیا مهارتی کسب کردهاند یا خیر.
وی افزود: گرایش دانشآموزان نسبت به درس و آموزش تغییر کرده است و شناخت مخاطب میتواند الگوی حکمرانی آموزش و پرورش را نیز تغییر دهد.
استاد خسروپناه همچنین بر ضرورت تقویت هویت ملی تأکید کرد و گفت: در حوزه صیانت از هویت ملی که یک موضوع فرهنگی است، باید جدیتر کار کنیم. بحث ایران و شاهنامه دوباره احیا شده است، اما همواره تأکید کردهام که ملیت باید در کنار ایمان قرار داشته باشد. اگر ایمان توحیدی آسیب ببیند، حب وطن نیز ممکن است موقتی باشد و اثرگذاری آن محدود شود.
وی اظهار کرد: اگر شاهنامه رواج پیدا میکند، علینامه و حیدرنامه نیز باید مورد توجه قرار گیرند. حتی اسکندرنامه نیز باید معرفی شود. چرا در قرن پنجم، آثاری مانند علینامه و حیدرنامه کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند؟
باید فردوسی و شاهنامه را معرفی کنیم و در کنار آن، سایر مؤلفههای فرهنگی و تاریخی نیز مورد توجه قرار گیرند تا مجموعه این عناصر به نخ تسبیح هویت ملی تبدیل شونددبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: منظور این نیست که شاهنامه و فردوسی مورد توجه قرار نگیرند؛ بلکه باید فردوسی و شاهنامه را معرفی کنیم و در کنار آن، سایر مؤلفههای فرهنگی و تاریخی نیز مورد توجه قرار گیرند تا مجموعه این عناصر به نخ تسبیح هویت ملی تبدیل شوند.
استاد خسروپناه در ادامه با اشاره به اهمیت دیپلماسی گفت: دیپلماسی بسیار مهم است و باید یک الگوی حکمرانی مستقل و متناسب با شرایط جدید برای آن تعریف شود.
وی افزود: دیپلماسی فرهنگی و ارتباطات بینالمللی ما نیز نیازمند تحول است و اگر قرار باشد با همان الگوی گذشته ادامه پیدا کند، باید در آن تجدیدنظر اساسی شود. امروز نوع ادبیاتی که باید با دنیا صحبت کنیم، متفاوت شده است و نیازمند ادبیات جدیدی برای ارتباط با جهان هستیم.
استاد خسروپناه با اشاره به ضرورت تقویت پدافند غیرعامل گفت: متأسفانه در حوزه پدافند غیرعامل چندان موفق نبودهایم؛ چراکه به نظر من الگوی حکمرانی مشخص و کارآمدی برای این حوزه وجود ندارد و مسائل آن نیز بهدرستی دنبال نشده است.
نظر شما